Theo Tổ chức Y tế Thế giới (WHO), ước tính đến năm 2024, có khoảng 1,4 tỷ người trưởng thành trong độ tuổi 30–79 trên toàn cầu mắc THA, chiếm khoảng 33% dân số nhóm tuổi này. Trong đó, gần 2/3 số người mắc bệnh sống tại các quốc gia có thu nhập thấp và trung bình. Đáng chú ý, khoảng 600 triệu người chưa biết mình mắc THA, trong khi chỉ khoảng 630 triệu người được chẩn đoán và đang điều trị THA. Tại Việt Nam, theo nghiên cứu của Viện Tim mạch Việt Nam, hiện có 25% dân số mắc bệnh về tim mạch và THA. Đặc biệt, trong những năm gần đây, bệnh THA đang có xu hướng trẻ hóa. Tỷ lệ THA của những người từ 25 tuổi trở lên ở Việt Nam đã là 47%. Tại Đắk Lắk, theo báo cáo của Trung tâm Kiểm soát bệnh tật tỉnh Đắk Lắk, năm 2025 có 170.520 bệnh nhân THA được phát hiện đạt 49%; 76.750 bệnh nhân được quản lý điều trị, đạt 22,05%; 29.990 bệnh nhân điều trị đạt mục tiêu, đạt 22,05%. Từ số liệu trên có thể thấy, THA đang trở thành vấn đề sức khỏe cộng đồng đáng báo động không chỉ trên thế giới mà cả tại Việt Nam và tỉnh Đắk Lắk. Đặc biệt, tỷ lệ người mắc bệnh ngày càng gia tăng và có xu hướng trẻ hóa, trong khi số người được phát hiện, quản lý và điều trị hiệu quả vẫn còn hạn chế. Điều này cho thấy nhiều người dân còn chủ quan, chưa quan tâm đúng mức đến việc tầm soát, theo dõi huyết áp cũng như duy trì lối sống lành mạnh. Vì vậy, việc nâng cao nhận thức cộng đồng, chủ động phòng ngừa và kiểm soát THA ngay từ sớm là giải pháp quan trọng nhằm giảm nguy cơ biến chứng và bảo vệ sức khỏe lâu dài.
Theo các chuyên gia y tế, THA được ví như “kẻ giết người thầm lặng” bởi bệnh thường diễn tiến âm thầm, ít biểu hiện rõ ràng nhưng lại có thể gây ra nhiều biến chứng nguy hiểm như tai biến mạch máu não, nhồi máu cơ tim, suy tim, suy thận và tử vong nếu không được phát hiện, điều trị kịp thời. Nguyên nhân dẫn đến THA có liên quan đến lối sống thiếu lành mạnh như ăn mặn, ít vận động, sử dụng rượu bia, thuốc lá, căng thẳng kéo dài và thừa cân, béo phì. Vì vậy, thay đổi lối sống được xem là giải pháp quan trọng giúp phòng ngừa và kiểm soát huyết áp hiệu quả.
Duy trì thói quen sinh hoạt lành mạnh là giải pháp cần thiết để bảo vệ sức khỏe và nâng cao chất lượng cuộc sống.
Theo bác sĩ CKII Ngô Văn Hùng – Trưởng Khoa Nội Tim mạch - Bệnh viện Đa khoa vùng Tây Nguyên, TAH là bệnh lý rất nguy hiểm vì có thể gây tổn thương nhiều cơ quan trong cơ thể như tim, não, thận và mạch máu. Điều đáng lo ngại là phần lớn người bệnh không có triệu chứng rõ ràng trong giai đoạn đầu nên dễ chủ quan, chỉ phát hiện khi đã xảy ra biến chứng. Do đó, việc chủ động thay đổi lối sống kết hợp theo dõi huyết áp thường xuyên có ý nghĩa rất quan trọng trong phòng ngừa và kiểm soát bệnh.
Bác sĩ CKII Ngô Văn Hùng cho biết, một trong những biện pháp quan trọng hàng đầu là xây dựng chế độ dinh dưỡng hợp lý. Người dân cần giảm lượng muối trong bữa ăn hằng ngày, hạn chế sử dụng các loại thực phẩm chế biến sẵn, thức ăn nhanh, đồ ăn nhiều dầu mỡ và nội tạng động vật. Thay vào đó, nên tăng cường rau xanh, trái cây tươi, các loại đậu, cá và thực phẩm giàu chất xơ nhằm hỗ trợ kiểm soát huyết áp và giảm nguy cơ mắc bệnh tim mạch. Cùng với chế độ ăn uống khoa học, việc duy trì hoạt động thể lực đều đặn cũng giúp cải thiện sức khỏe tim mạch và ổn định huyết áp. Mỗi người nên tập luyện ít nhất 30 phút mỗi ngày với các hình thức phù hợp như đi bộ, đạp xe, tập dưỡng sinh, yoga hoặc bơi lội. Việc vận động thường xuyên không chỉ giúp kiểm soát cân nặng mà còn góp phần giảm căng thẳng, cải thiện giấc ngủ và nâng cao chất lượng cuộc sống. Ngoài ra, người dân cần hạn chế sử dụng rượu bia, tuyệt đối không hút thuốc lá và tránh tiếp xúc với khói thuốc. Đây là những yếu tố làm gia tăng nguy cơ THA cũng như nhiều bệnh lý nguy hiểm khác. Bên cạnh đó, cần duy trì tinh thần thoải mái, tránh căng thẳng kéo dài, ngủ đủ giấc và cân bằng giữa công việc với nghỉ ngơi để bảo vệ sức khỏe tim mạch.
Đối với người đã mắc THA, việc tuân thủ điều trị theo hướng dẫn của bác sĩ là rất cần thiết. Người bệnh không nên tự ý bỏ thuốc hoặc thay đổi liều lượng khi thấy huyết áp ổn định. Đồng thời, cần kiểm tra huyết áp định kỳ để theo dõi hiệu quả điều trị và phát hiện sớm các biến chứng nếu có. “THA hoàn toàn có thể phòng ngừa và kiểm soát tốt nếu người dân chủ động thay đổi lối sống theo hướng tích cực, kết hợp khám sức khỏe định kỳ để phát hiện bệnh sớm”, bác sĩ CKII Ngô Văn Hùng khuyến cáo.
Trong bối cảnh bệnh THA ngày càng gia tăng và có xu hướng trẻ hóa, việc nâng cao nhận thức của người dân về phòng, chống bệnh là hết sức cần thiết. Thay đổi lối sống theo hướng lành mạnh như ăn uống khoa học, tăng cường vận động, hạn chế rượu bia, thuốc lá và kiểm tra sức khỏe định kỳ không chỉ giúp phòng ngừa, kiểm soát hiệu quả THA mà còn góp phần bảo vệ sức khỏe tim mạch, nâng cao chất lượng cuộc sống. Chủ động chăm sóc sức khỏe từ sớm chính là “chìa khóa” để mỗi người phòng tránh những biến chứng nguy hiểm do THA gây ra./.
Bài: Mai Lê - Ảnh: Quang Nhật