Chị V.P.T, trú tại phường Buôn Ma Thuột vẫn nhớ cảm giác hoảng hốt khi con trai 2 tuổi phải nhập viện vì tiêu chảy trong những ngày đầu hè. Chị cho biết: ban đầu, trẻ chỉ đi ngoài vài lần nên gia đình nghĩ do ăn uống không hợp. Thấy con vẫn còn chơi, chị tự mua men tiêu hóa cho con uống rồi tiếp tục theo dõi ở nhà. Đến tối, con bắt đầu nôn nhiều hơn, người mệt hẳn và không chịu ăn uống. Con quấy khóc cả đêm vì đau bụng rồi đi ngoài liên tục. Đến gần sáng, thấy con môi khô, mắt trũng và nằm lả trên tay mẹ, gia đình mới vội đưa trẻ vào bệnh viện. Sau khi thăm khám, bác sĩ xác định trẻ mắc tiêu chảy do Rotavirus, một bệnh lý thường gặp ở trẻ nhỏ và có nguy cơ gây mất nước nặng nếu không được điều trị kịp thời.
Theo tiến sĩ, bác sĩ Trần Thị Thúy Minh, Trưởng khoa Nhi Tổng hợp Bệnh viện Đa khoa vùng Tây Nguyên, Rotavirus là nguyên nhân hàng đầu gây tiêu chảy cấp nặng và mất nước ở trẻ sơ sinh, trẻ nhỏ. Bệnh có khả năng lây lan nhanh trong cộng đồng, đặc biệt tại các nhà trẻ, trường mẫu giáo hoặc những nơi tập trung đông trẻ em. Rotavirus lây truyền chủ yếu qua đường phân - miệng, thông qua bàn tay, đồ chơi, dụng cụ sinh hoạt hoặc các bề mặt bị nhiễm virus. Virus có thể tồn tại trong môi trường một thời gian và dễ dàng xâm nhập vào cơ thể khi trẻ đưa tay hoặc đồ vật nhiễm bẩn lên miệng. Sau khi nhiễm bệnh, trẻ thường có các biểu hiện như sốt, nôn ói, tiêu chảy nhiều lần trong ngày, đau bụng và có nguy cơ mất nước nhanh nếu không được theo dõi, chăm sóc đúng cách. Phụ huynh cũng cần đặc biệt lưu ý các dấu hiệu mất nước như môi khô, lưỡi khô, mắt trũng, tiểu ít, trẻ quấy khóc, kích thích hoặc mệt lả. Khi xuất hiện những biểu hiện này, cần đưa trẻ đến cơ sở y tế để được thăm khám và điều trị kịp thời.
Tiêm vắc xin là biện pháp hiệu quả nhất để phòng bệnh tiêu chảy.
Bên cạnh đó, không ít phụ huynh vẫn có thói quen tự mua thuốc cho con khi thấy trẻ đi ngoài nhiều lần. Trong khi đó, phần lớn trường hợp tiêu chảy cấp ở trẻ nhỏ không cần dùng kháng sinh, còn các thuốc cầm tiêu chảy nếu sử dụng không đúng chỉ định có thể gây tác dụng không mong muốn hoặc làm chậm việc thăm khám, điều trị kịp thời. Một quan niệm khá phổ biến khác là cho trẻ nhịn ăn hoặc hạn chế ăn vì sợ bệnh nặng thêm. Thực tế, khi bị tiêu chảy, cơ thể trẻ mất nhiều nước và năng lượng nên vẫn cần được ăn uống đầy đủ để phục hồi sức khỏe. Cha mẹ nên cho trẻ tiếp tục bú mẹ, ăn các món mềm, dễ tiêu và chia thành nhiều bữa nhỏ trong ngày để trẻ dễ hấp thu hơn.
Theo Tổ chức Y tế Thế giới (WHO), Rotavirus vẫn là nguyên nhân hàng đầu gây tiêu chảy mất nước nặng ở trẻ dưới 5 tuổi. Nhóm trẻ từ 6 đến 24 tháng tuổi là đối tượng dễ diễn tiến nặng nhất nếu không được theo dõi và điều trị kịp thời. Tại Việt Nam, virus này tiếp tục được ghi nhận là tác nhân phổ biến gây viêm dạ dày - ruột cấp và tiêu chảy cấp ở trẻ nhỏ và phần lớn trẻ em có thể từng nhiễm virus này trước 5 tuổi nếu không được bảo vệ bằng vắc xin.
Khi thấy có các biểu hiện của tiêu chảy cấp cần đưa trẻ đến cơ sở y tế để được điều trị kịp thời.
Theo Bộ Y tế, tiêm vắc xin là biện pháp hiệu quả nhất để phòng ngừa tiêu chảy nặng do Rotavirus. Hiện nay, vắc xin Rota đã được đưa vào Chương trình Tiêm chủng mở rộng và đang được triển khai miễn phí trên toàn quốc. Việc đưa vắc xin Rota vào Chương trình Tiêm chủng mở rộng sẽ làm giảm đáng kể số trường hợp tiêu chảy nặng, hạn chế các ca phải nhập viện do mất nước, đồng thời giảm gánh nặng chăm sóc và chi phí điều trị cho gia đình cũng như hệ thống y tế. Cha mẹ nên đưa trẻ đi tiêm đúng lịch tiêm chủng theo hướng dẫn của cơ sở y tế để đạt hiệu quả bảo vệ tốt nhất.
Ngành Y tế khuyến cáo, để phòng bệnh tiêu chảy do Rotavirus, cha mẹ cần cho trẻ bú mẹ hoàn toàn trong 6 tháng đầu đời, thực hiện ăn chín uống sôi, sử dụng nguồn nước sạch, rửa tay bằng xà phòng trước khi chế biến thức ăn, trước khi cho trẻ ăn và sau khi đi vệ sinh. Đặc biệt, tiêm vắc xin Rota đúng lịch là biện pháp hiệu quả nhất hiện nay giúp phòng ngừa tiêu chảy nặng do Rotavirus, giảm nguy cơ nhập viện và các biến chứng nguy hiểm ở trẻ nhỏ.
Bài: Thu Phượng - Ảnh: Bảo Trọng