26/02/2026 02:43
Hiện nay, thời tiết đông xuân với đặc trưng độ ẩm cao, nền nhiệt thay đổi thất thường – tạo điều kiện thuận lợi cho nhiều bệnh truyền nhiễm phát triển và lây lan nhanh trong cộng đồng. Trong số đó, quai bị là bệnh thường gặp, dễ lây qua đường hô hấp và có nguy cơ bùng phát thành ổ dịch tại trường học, nhà trẻ hay khu dân cư đông đúc. Vì vậy, việc nâng cao ý thức phòng bệnh và chủ động bảo vệ sức khỏe là vô cùng quan trọng bởi nếu không được theo dõi và điều trị đúng cách, bệnh sẽ dẫn đến những biến chứng nguy hiểm, ảnh hưởng lâu dài đến sức khỏe của trẻ.
Gần đây, số trẻ mắc quai bị phải nhập viện điều trị tại Bệnh viện Đa khoa vùng Tây Nguyên đang có xu hướng gia tăng, đáng lo ngại là nhiều trường hợp đến viện khi đã xuất hiện biến chứng. Mặc dù quai bị thường được xem là bệnh lành tính và có thể tự khỏi sau khoảng một tuần nhưng các bác sĩ vẫn khuyến cáo phụ huynh tuyệt đối không nên chủ quan bởi nếu không được theo dõi sát và chăm sóc đúng cách, quai bị có thể dẫn đến nhiều biến chứng nguy hiểm như viêm tinh hoàn ở trẻ nam sau tuổi dậy thì, viêm buồng trứng ở trẻ nữ, viêm tụy, viêm màng não… Những biến chứng này không chỉ khiến thời gian điều trị kéo dài mà còn có thể ảnh hưởng lâu dài đến sức khỏe và khả năng sinh sản về sau. Bác sĩ CKII Đặng Việt Nam – Khoa Nhi Tổng hợp Bệnh viện Đa khoa vùng Tây Nguyên, cho biết: Quai bị do vi rút gây ra, lây qua đường hô hấp khi người bệnh ho, hắt hơi hoặc tiếp xúc gần. Sau thời gian ủ bệnh khoảng 2–3 tuần, trẻ bắt đầu xuất hiện các triệu chứng như sốt, đau đầu, chán ăn và sưng đau tuyến mang tai một hoặc hai bên. Vùng má phồng to khiến trẻ đau khi nhai, nuốt. Phần lớn bệnh nhi sẽ tự khỏi sau 7–10 ngày nếu được nghỉ ngơi và chăm sóc đúng cách.
Bác sĩ thăm khám cho trẻ bị quai bị đang điều trị tại Bệnh viện Đa khoa vùng Tây Nguyên.
Mặc dù quai bị là bệnh có thể tự khỏi sau một thời gian nếu diễn biến nhẹ, tuy nhiên bác sĩ cảnh báo rằng nếu không được theo dõi và chăm sóc đúng cách, bệnh vẫn tiềm ẩn nguy cơ gây ra nhiều biến chứng nguy hiểm cho trẻ. Nhận thức rõ điều đó, ngay khi phát hiện con có biểu hiện sốt, sưng đau vùng mang tai, nhiều phụ huynh đã chủ động đưa trẻ đến khám và điều trị tại Bệnh viện Đa khoa vùng Tây Nguyên. Việc đưa trẻ đến cơ sở y tế sớm không chỉ giúp được chẩn đoán chính xác, theo dõi sát diễn biến bệnh mà còn kịp thời xử lý nếu xuất hiện dấu hiệu bất thường, hạn chế tối đa nguy cơ biến chứng ảnh hưởng đến sức khỏe lâu dài của trẻ. Chị Nguyễn Đoàn Phương Dung (trú tại phường Thành Nhất, tỉnh Đắk Lắk), chia sẻ: Bé nhà tôi năm nay 4 tuổi. Khi ở nhà, trong bữa ăn bỗng nhiên bé than đau bên má chỗ quai hàm khi nhai, tối hôm đó bé bắt đầu sốt cao tới 40 độ. Lo lắng trước tình trạng của bé, gia đình tôi đưa bé đi khám tại bệnh viện thì được chẩn đoán bé mắc bệnh quai bị. Tôi có biết về bệnh này và một số biến chứng bệnh có thể gây ra cho bé, do đó, tôi cho bé nhập viện để các bác sĩ theo dõi và điều trị nhằm đảm bảo an toàn cho bé.
Tuy nhiên, bên cạnh những phụ huynh ý thức chủ động đưa trẻ tới cơ sở y tế để điều trị thì vẫn còn không ít gia đình tự điều trị tại nhà theo kinh nghiệm dân gian, không theo dõi sát các dấu hiệu bất thường của trẻ khi mắc quai bị. Các biến chứng của quai bị thường xuất hiện sau khi tuyến mang tai đã bắt đầu giảm sưng nên phụ huynh rất dễ chủ quan. Ở trẻ nam sau tuổi dậy thì, viêm tinh hoàn là biến chứng thường gặp, biểu hiện bằng đau, sưng tinh hoàn, sốt cao; nếu không được điều trị và theo dõi kịp thời có thể dẫn đến teo tinh hoàn, ảnh hưởng đến khả năng sinh sản sau này. Tương tự, viêm buồng trứng ở trẻ nữ tuy ít gặp hơn nhưng cũng tiềm ẩn nhiều nguy cơ đối với sức khỏe sinh sản. Ngoài ra, một số trường hợp có thể xuất hiện biến chứng viêm tụy với biểu hiện đau bụng, buồn nôn, nôn; hoặc nguy hiểm hơn là viêm màng não, viêm não với các triệu chứng đau đầu dữ dội, nôn nhiều, co giật, lơ mơ. Đây là những tình trạng cần được cấp cứu và điều trị tích cực tại cơ sở y tế. Bác sĩ CKII Đặng Việt Nam – Khoa Nhi Tổng hợp Bệnh viện Đa khoa vùng Tây Nguyên, cho biết: Điều đáng lo ngại là nhiều gia đình tự điều trị tại nhà theo kinh nghiệm dân gian, không theo dõi sát các dấu hiệu bất thường. “Khi trẻ sốt cao liên tục, đau đầu nhiều, nôn ói, đau bụng hoặc đau tinh hoàn, cần đưa đến cơ sở y tế ngay. Việc thăm khám sớm giúp phát hiện và xử trí kịp thời, hạn chế biến chứng lâu dài”, bác sĩ Nam nhấn mạnh.
Quai bị là bệnh lành tính nhưng có thể gây ra nhiều biến chứng nguy hiểm nếu trẻ không được chăm sóc, điều trị đúng cách.
Mặc dù quai bị là bệnh truyền nhiễm dễ lây lan và có thể gây nhiều biến chứng nguy hiểm, nhưng hiện nay đã có vắc xin phòng bệnh hiệu quả. Các bác sĩ khuyến cáo phụ huynh nên cho trẻ tiêm vắc xin phòng quai bị đầy đủ, đúng lịch để tạo miễn dịch chủ động, giảm nguy cơ mắc bệnh cũng như hạn chế biến chứng nặng. Vắc xin phòng quai bị thường được tiêm trong vắc xin phối hợp sởi – quai bị – rubella (MMR). Theo khuyến cáo của ngành Y tế, trẻ cần tiêm 2 mũi cơ bản: Mũi thứ nhất khi trẻ đủ 12–15 tháng tuổi và mũi thứ hai khi trẻ từ 4–6 tuổi. Trong trường hợp trẻ chưa được tiêm đủ mũi, phụ huynh nên đưa trẻ đi tiêm bổ sung càng sớm càng tốt. Việc tiêm chủng đầy đủ không chỉ giúp bảo vệ sức khỏe cho trẻ mà còn góp phần tạo miễn dịch cộng đồng, hạn chế nguy cơ bùng phát dịch trong trường học và khu dân cư. Chị Nguyễn Thị Thảo (trú tại xã Liên Sơn, tỉnh Đắk Lắk), cho biết: “Tôi đã được nghe về bệnh quai bị và những biến chứng bệnh gây ra. Bản thân chồng tôi cũng từng mắc bệnh này nên khi chúng tôi có con và con đủ 12 tháng tuổi, tôi đã đưa bé đi tiêm đầy đủ các mũi vắc xin để phòng bệnh quai bị cho con”.
Để phòng ngừa bệnh quai bị hiệu quả, ngoài việc tiêm vắc xin đầy đủ, phụ huynh cần nhắc nhở và hướng dẫn trẻ thực hiện tốt các biện pháp vệ sinh cá nhân như rửa tay thường xuyên bằng xà phòng, che miệng khi ho, hắt hơi và đeo khẩu trang khi đến nơi đông người. Khi trẻ mắc bệnh, cần cho trẻ nghỉ học và cách ly tối thiểu từ 7–10 ngày kể từ khi khởi phát triệu chứng; đồng thời không sử dụng chung đồ dùng cá nhân như ly, chén, khăn mặt nhằm hạn chế lây nhiễm. Trong quá trình chăm sóc, nên cho trẻ ăn thức ăn mềm, dễ nuốt, bổ sung đủ nước, dùng thuốc theo đúng hướng dẫn của nhân viên y tế và tuyệt đối không tự ý áp dụng các phương pháp dân gian chưa được kiểm chứng khoa học.
Quai bị có thể được xem là bệnh lành tính nếu được theo dõi và chăm sóc đúng cách, nhưng những biến chứng mà bệnh gây ra lại tiềm ẩn nhiều nguy cơ đối với sức khỏe lâu dài của trẻ. Vì vậy, sự chủ động của gia đình trong việc tiêm phòng đầy đủ, theo dõi sát tình trạng sức khỏe và đưa trẻ đến cơ sở y tế kịp thời khi xuất hiện dấu hiệu bất thường chính là giải pháp quan trọng nhất để bảo vệ trẻ trước những rủi ro không mong muốn./.
Bài: Mai Lê - Ảnh: Bảo Trọng
BenhQuaiBiBenhVienDaKhoaVungTayNguyenBienChungQuaiBiViemTinhHoanVacXinSoiQuaiBiRubellaSucKhoeTreEmBenhTruyenNhiem
Facebook
Tweet
Mail
Google-plus
Các tin khác