SỞ Y TẾ TỈNH ĐẮK LẮK

Khuyến cáo xét nghiệm tầm soát đái tháo đường và tiền đái tháo đường

26/03/2026 05:39

Bệnh không lây nhiễm đã trở thành gánh nặng và là ưu tiên hàng đầu của nhiều quốc gia trên thế giới, trong đó có bệnh đái tháo đường (ĐTĐ). Theo ước tính của Hiệp hội đái tháo đường Thế giới (International Diabetes Federation - IDF), hiện nay trên thế giới có khoảng 589 triệu người trưởng thành (20 –79 tuổi) mắc đái tháo đường, chiếm khoảng 1/9 dân số trưởng thành. Con số này được dự báo sẽ tăng lên 853 triệu người vào năm 2050. Người mắc bệnh đái tháo đường có nguy cơ cao phát triển nhiều biến chứng nguy hiểm. Các biến chứng thường gặp bao gồm tổn thương tim mạch, mắt, thận, thần kinh, răng và nướu. Người mắc đái tháo đường có nguy cơ mắc bệnh tim mạch cao gấp khoảng ba lần so với người không mắc bệnh. Khoảng một phần ba người mắc bệnh sẽ gặp một dạng suy giảm thị lực trong suốt cuộc đời và nguy cơ suy thận cao gấp khoảng mười lần so với người không mắc bệnh. Trên toàn thế giới, cứ mỗi 30 giây lại có một trường hợp cắt cụt chi dưới liên quan đến đái tháo đường. Vì vậy, việc xét nghiệm tầm soát ở những người trưởng thành không có biểu hiện lâm sàng là rất cần thiết nhằm phát hiện bệnh kịp thời và can thiệp sớm.

Những đối tượng cần được xét nghiệm tầm soát

Theo khuyến cáo, xét nghiệm phát hiện ĐTĐ hoặc tiền ĐTĐ nên được thực hiện ở các nhóm nguy cơ sau:

1. Người trưởng thành ở bất kỳ tuổi nào có thừa cân hoặc béo phì (BMI ≥ 23 kg/m2) và có kèm một trong số các yếu tố nguy cơ sau:

- Có người thân đời thứ nhất ( bố mẹ, anh chị em ruột, con đẻ ) bị ĐTĐ.

- Tiền sử bệnh tim mạch do xơ vữa động mạch.

- Tăng huyết áp (HA ≥ 140/90 mmHg, hoặc đang điều trị THA).

- HDL cholesterol < 35 mg/dL (0,9mmol/l) và/hoặc triglyceride >250mg/dL (2,8mmol/l)

- Phụ nữ bị hội chứng buồng trứng đa nang.

- Ít hoạt động thể lực.

- Các tình trạng lâm sàng khác liên quan với kháng insulin (như béo phì nặng, dấu gai đen (acanthosis nigricans).

2. Phụ nữ đã được chẩn đoán ĐTĐ thai kỳ cần theo dõi lâu dài, xét nghiệm ít nhất mỗi 3 năm.

3. Tất cả mọi người từ tuổi 45 trở lên.

4. Nếu các kết quả bình thường, xét nghiệm sẽ được làm lại trong vòng 1- 3 năm sau hoặc ngắn hơn tùy theo kết quả ban đầu và các yếu tố nguy cơ.

- Khuyến khích đánh giá nguy cơ bằng bảng hỏi sàng lọc.

Ngoài xét nghiệm, người dân có thể tham khảo bảng hỏi sàng lọc nguy cơ tiền ĐTĐ và ĐTĐ để tự đánh giá mức độ nguy cơ và chủ động đi kiểm tra sức khỏe.

Tầm soát đái tháo đường ở người trưởng thành, đặc biệt ở nhóm có yếu tố nguy cơ, là biện pháp quan trọng giúp phát hiện sớm tiền ĐTĐ và ĐTĐ, từ đó giảm thiểu biến chứng và nâng cao chất lượng cuộc sống.

Văn Anh

Facebook Tweet Mail Google-plus