Theo Bộ Y tế, sốt xuất huyết là bệnh truyền nhiễm do virus Dengue gây ra và lây truyền sang người qua muỗi Aedes aegypti. Trên thế giới hiện có khoảng 5,6 tỷ người sinh sống tại khu vực có nguy cơ mắc bệnh; mỗi năm ghi nhận từ 100 - 400 triệu trường hợp nhiễm virus Dengue. Bệnh lưu hành chủ yếu ở các vùng nhiệt đới và cận nhiệt đới, song đang có xu hướng mở rộng phạm vi do tác động của biến đổi khí hậu, đô thị hóa và gia tăng giao lưu dân cư.
Tại Việt Nam, năm 2025 cả nước ghi nhận hơn 181.000 ca mắc và 43 trường hợp tử vong. Trong 5 tháng đầu năm 2026 đã ghi nhận hơn 50.300 ca mắc, tăng gấp 2,5 lần so với cùng kỳ năm trước. Điều đáng lưu ý là dịch không còn xuất hiện theo chu kỳ quen thuộc mà gia tăng ngay từ đầu năm, trước cả mùa mưa - thời điểm thường ghi nhận số ca mắc tăng cao.
Tại tỉnh Đắk Lắk, tính đến ngày 16/7, toàn tỉnh đã ghi nhận trên 1.800 ca mắc sốt xuất huyết tại 24/24 khu vực trong toàn tỉnh. Đặc biệt, dịch sốt xuất huyết có chiều hướng gia tăng vào trung tuần tháng 6 đến nay khi toàn tỉnh liên tiếp có những trận mưa lớn kéo dài, trong đó, bắt đầu từ tuần thứ 25, 26 đến nay trung bình mỗi tuần ghi nhận hơn 200 ca mắc, riêng trong tuần thứ 28 tăng lên gần 400 ca mắc.
Trạm Y tế các xã giám sát véc-tơ truyền bệnh sốt xuất huyết tại hộ gia đình.
Tính đến ngày 16/7, xã Ea Na là xã có số ca sốt xuất huyết cao nhất so với các xã trên địa bàn tỉnh Đắk Lắk với 180 ca mắc. Bà Lê Thị Ánh Tuyết - Giám đốc Trạm Y tế xã Ea Na cho biết, vào tuần 25 (từ ngày 18-25/6/2026), toàn xã ghi nhận 29 ca sốt xuất huyết tại 06/33 thôn, buôn. Trong đó, các ca mắc tập trung chủ yếu tại thôn Tân Thắng, Tân Lập, Quỳnh Ngọc và Buôn Ea Na. Một trong những nguyên nhân khiến sốt xuất huyết tại xã Ea Na tăng cao đó là do ý thức phòng bệnh của người dân chưa cao. Trước thực tế này, Trạm Y tế xã Ea Na đã tham mưu UBND xã ban hành kế hoạch phun hóa chất diệt muỗi trên diện rộng tại 7 thôn, buôn. Đồng thời, phối hợp Ban tự quản các thôn, buôn tuyên truyền, hướng dẫn nhân dân vệ sinh môi trường, diệt lăng quăng/bọ gậy tại các khu dân cư.
“Chúng tôi đã phối hợp với Trung tâm Kiểm soát bệnh tật tỉnh triển khai 02 đợt phun hóa chất xử lý ổ dịch sốt xuất huyết trên diện rộng theo đúng quy định. Kết quả giám sát côn trùng trước phun đợt 2 cho thấy chỉ số BI = 92 (chỉ số dụng cụ chứa nước có lăng quăng, bọ gậy muỗi Aedes trong 100 gia đình được điều tra và chỉ số DI = 0,76 con/nhà (chỉ số muỗi cái Aedes trung bình trong một gia đình điều tra)) vẫn cao hơn ngưỡng an toàn, chứng tỏ mật độ véc tơ truyền bệnh còn lớn, nguy cơ phát sinh và duy trì lây truyền bệnh trong cộng đồng vẫn ở mức cao. Tính đến 13/7/2026 ghi nhận các ca bệnh ở 7 thôn, buôn là 147 ca, bao gồm các Thôn Tân Thắng, Thôn Tân Lập, Thôn Quỳnh Ngọc, Buôn Ea Na, Thôn Quỳnh Ngọc 1, Thôn Quỳnh Ngọc 2, Thôn Ea Tung. Đến nay, tổng số hộ gia đình được xử lý của 7 thôn, buôn là 2.166/2.237 chiếm 96.82%; Dân số được bảo vệ: 9.098 khẩu. Trong 2 ngày gần đây, dịch đã dần ồn định, hiện vẫn còn 07 ổ dịch đang hoạt động. Hiện chúng tôi vẫn duy trì giám sát ca bệnh hằng ngày, phát hiện sớm và xử lý ngay ca mắc mới. Tăng cường giám sát phát hiện sớm ca bệnh, xử lý kịp thời các ổ dịch mới phát sinh và truyền thông để người dân phối hợp mở cửa khi phun hóa chất, loại bỏ các dụng cụ chứa nước có bọ gậy” bà Tuyết chia sẻ.
Trung tâm Kiểm soát bệnh tật tỉnh phun hóa chất diệt muỗi tại xã Ea Na.
Trước nguy cơ dịch bệnh sốt xuất huyết gia tăng, ngành y tế Đắk Lắk Đắk Lắk đã chủ động xây dựng các phương án ứng phó từ sớm. Theo đó, hiện nay, Trung tâm Kiểm soát bệnh tật tỉnh Đắk Lắk đã kiện toàn Ban Chỉ đạo và duy trì 3 đội đáp ứng nhanh phòng, chống dịch bệnh truyền nhiễm và các sự kiện y tế công cộng. Các đội được phân công điều tra, xác minh dịch bệnh, xử lý ổ dịch, hỗ trợ chuyên môn cho tuyến dưới, đồng thời đơn vị luôn chuẩn bị đầy đủ hóa chất, vật tư, trang thiết bị để sẵn sàng ứng phó khi có tình huống phát sinh. Bên cạnh đó, Trung tâm Kiểm soát bệnh tật tỉnh cũng yêu cầu các Trung tâm Y tế 24 khu vực tăng cường công tác truyền thông, hướng dẫn người dân chủ động theo dõi diễn biến thời tiết, mưa kéo dài….
Theo Thạc sĩ, bác sĩ CK2 Huỳnh Lê Xuân Bích- Phó Giám đốc Sở Y tế tỉnh Đắk Lắk, sốt xuất huyết đang dần phá vỡ các quy luật dịch tễ trước đây. Nếu như các năm trước số ca mắc thường giảm vào cuối năm thì năm 2025 vẫn duy trì ở mức cao trong các tháng 11 và 12. Đáng chú ý, từ đầu năm 2026 đến nay tại tỉnh Đắk Lắk thời tiết nóng ẩm xen kẽ mưa kéo dài đã tạo điều kiện thuận lợi cho muỗi truyền bệnh sinh sản và phát triển. Bên cạnh đó, sự lưu hành chiếm ưu thế của tuýp huyết thanh DENV-2 cũng góp phần làm gia tăng số ca bệnh nặng và nhập viện. Hiện nhiều địa phương trên địa bàn tỉnh Đắk Lắk đang bước vào giai đoạn cao điểm của mùa dịch. Trong đó, tại khu vực Buôn Ma Thuột, Ea H’leo và Krông Ana là những khu vực được ghi nhận nhiều ca mắc nhất (hiện mỗi khu vực đang ghi nhận hơn 200 ca mắc).
“Diễn biến dịch sốt xuất huyết trong thời gian qua cho thấy nguy cơ không còn mang tính mùa vụ như trước. Cùng với sự vào cuộc của ngành y tế và chính quyền địa phương thì mỗi người dân cần chủ động phòng bệnh, phát hiện sớm triệu chứng, không tự điều trị tại nhà và đến cơ sở y tế kịp thời sẽ góp phần kiểm soát dịch bệnh, giảm số ca chuyển nặng và hạn chế tử vong. Chúng ta phòng, chống sốt xuất huyết vẫn chủ yếu dựa vào kiểm soát muỗi truyền bệnh và loại bỏ nơi sinh sản của muỗi. Do vậy, người dân cần thường xuyên vệ sinh môi trường, không để nước đọng trong các vật dụng; đậy kín dụng cụ chứa nước sinh hoạt; thay nước lọ hoa, khay nước chậu cây định kỳ; loại bỏ các ổ chứa nước nhỏ; sắp xếp nhà cửa gọn gàng; phối hợp thực hiện các chiến dịch phun hóa chất diệt muỗi theo hướng dẫn của ngành y tế; ngủ màn kể cả ban ngày và sử dụng các biện pháp phòng muỗi đốt khi cần thiết” Thạc sĩ, bác sĩ CK2 Huỳnh Lê Xuân Bích - Phó Giám đốc Sở Y tế tỉnh Đắk Lắk nhấn mạnh.
Có thể nói, nhiều năm qua, ngành Y tế đã đẩy mạnh các biện pháp phòng, chống sốt xuất huyết, trong đó tập trung tuyên truyền, vận động người dân chủ động thực hiện các biện pháp vệ sinh môi trường để phòng bệnh như diệt lăng quăng, bọ gậy, loại bỏ các vật dụng chứa nước đọng quanh nhà, ngủ màn kể cả ban ngày. Đồng thời khuyến cáo người dân cần đến ngay cơ sở y tế khi có biểu hiện sốt cao liên tục, đau đầu, đau mỏi người hoặc có các dấu hiệu cảnh báo để được thăm khám, điều trị kịp thời; góp phần hạn chế các trường hợp diễn biến nặng.
Đừng để việc thiếu ý thức phòng bệnh khiến bệnh sốt xuất huyết cướp đi sinh mệnh người thân của bạn. Mỗi người, mỗi gia đình hãy chung tay diệt lăng quăng, bọ gậy, vệ sinh môi trường để phòng chống sốt xuất huyết.
Bài, ảnh: Bảo Trọng