SỞ Y TẾ TỈNH ĐẮK LẮK

Tự ý truyền dịch: Nguy hiểm khôn lường

22/06/2018 12:00

Khi thấy cơ thể mệt mỏi, nhiều người thường có thói quen tự ý đi truyền nước hoặc mua dịch về nhà tự truyền cho là làm mát, bồi dưỡng cơ thể, bổ sung các chất dinh dưỡng thay cho bữa ăn…mà không biết rằng các loại dịch truyền đều là thuốc dưới dạng đặc biệt, nó chỉ được dùng khi có chỉ định điều trị của bác sĩ. Nếu tự ý truyền dịch, người bệnh có thể bị sốc phản vệ gây tai biến nguy hiểm đến tính mạng.

Người bệnh được các bác sĩ chỉ định truyền dịch tại Bệnh viện Lao và Bệnh Phổi tỉnh Đắk Lắk

Dịch truyền là loại dung dịch hòa tan chứa nhiều chất khác nhau, có thể tiêm chậm hoặc truyền trực tiếp vào tĩnh mạch người bệnh. Phần lớn dung môi sử dụng là nước cất. Hiện trên thị trường có khoảng trên 20 loại dịch truyền được chia thành ba nhóm cơ bản đó là: Nhóm cung cấp chất dinh dưỡng cho cơ thể (gồm Glucose các loại 5%, 10%, 20%, 30% và các dung dịch chứa chất đạm, chất béo và vitamin); Nhóm cung cấp nước và các chất điện giải, dùng trong trường hợp mất nước, mất máu (gồm dung dịch lactate ringer, natri clorua 0,9%, bicarbonate natri 1,4%...); Và nhóm đặc biệt (gồm huyết tương tươi, dung dịch chứa albumin, dung dịch dextran, haes-steril, gelofusin hay dung dịch cao phân tử...) dùng trong các trường hợp cần bù nhanh chất albumin hoặc lượng dịch tuần hoàn trong cơ thể.

Hiện nay, đa số người dân vẫn nghĩ rằng cơ thể mệt mỏi, suy nhược là có thể truyền dịch để bổ sung dưỡng chất, cung cấp nước… mà không biết rằng truyền dịch là biện pháp cấp cứu trong nhiều trường hợp và không phải trường hợp nào cũng có thể truyền dịch.

Chị Nguyễn Thị Bích Ly (trú tại phường Tân Tiến, TP. Buôn Ma Thuột) cho biết: Bản thân chị nhiều khi thấy người không được khỏe là hay tới các phòng khám tư để truyền dịch. Thậm chí, thấy trên thị trường có bán dạng dịch truyền phối hợp một số vitamin và muối khoáng thường được gọi là đạm hoặc “nước hoa quả”, chị còn thường mua để truyền với mục đích làm đẹp, cung cấp vitamin cho cơ thể.

Bác sĩ Chuyên khoa I Bùi Văn Hinh, Phó Giám đốc Trung tâm Truyền thông Giáo dục sức khỏe tỉnh Đắk Lắk cho biết: Thực tế, truyền dịch chỉ được dùng khi có chỉ định điều trị các bệnh như bị tiêu chảy bị mất nước hay thiếu các vi chất cần thiết. Với tỉ lệ 5g đường/100ml dung dịch thì việc truyền cho một chai Glucose 5% cũng chỉ tương đương với việc uống 1 muỗng đường hoặc khi truyền một chai dung dịch NaCl 0,9% tương đương uống một chén nước canh; hay truyền một chai Lactate Ringer chưa bằng uống một gói oresol pha với một lít nước đun sôi để nguội. Tuy nhiên, với các loại dung dịch này sẽ được truyền khi người bệnh bị nôn mửa, tiêu chảy vì khi đó cơ thể sẽ không hấp thu được các chất điện giải qua đường ăn uống. Những bệnh nhân sốc nhiễm khuẩn, viêm phổi nặng, viêm phúc mạc, bệnh lý ung thư, suy tim, cơn tăng huyết áp cấp cứu…sẽ được chỉ định truyền dịch có pha thuốc để điều trị như pha thuốc truyền các loại kháng sinh, hóa chất điều trị ung thư, các thuốc trợ tim, nâng huyết áp… Bên cạnh đó, kỹ thuật tiêm truyền phải do nhân viên y tế đã qua đào tạo thực hiện và chỉ được tiến hành tại các cơ sở y tế khi có đầy đủ phương tiện cấp cứu đề phòng sốc phản vệ.

Điều quan trọng, không nên lạm dụng tiêm, truyền dịch với các mục đích không do nhu cầu chữa bệnh. Một số đối tượng cần lưu ý khi truyền dịch đó là: Trẻ bị sốt không được truyền muối, đường vì những chất này đi vào cơ thể sẽ làm tăng áp lực nội sọ, tăng phù não. Bệnh nhi viêm phổi không nên truyền dịch vì dịch truyền làm tăng gánh nặng cho phổi, tim. Bệnh nhi viêm não, viêm màng não, cơ chế chọn dịch truyền phải theo địa chỉ của bác sĩ…

Mới đây, ngày 29/4, tại thị xã Buôn Hồ đã có một trường hợp tử vong do truyền nước ở phòng khám tư. Đó là trường hợp của cô H’Nghin Niê, Hiệu trưởng Trường Mầm non Hoa Cúc - xã Ea B’lang, thị xã Buôn Hồ. Tối ngày 28/4, do thấy mệt trong người nên cô H’Nghin Niê được người nhà đưa đến phòng khám tư nhân. Tại đây, sau khi thăm khám, cô H’Nghin Niê được truyền bình nước đường để nuôi dưỡng đường huyết. Tuy nhiên, sau khi từ phòng khám trở về thì bệnh nhân có biểu hiện co giật, khó thở và tử vong ngay sau đó.

“Truyền dịch là một kỹ thuật y tế không phải ai làm cũng làm được và còn có những tai biến nguy hiểm, có thể tử vong do đó, người dân tuyệt đối không nên tự ý và lạm dụng truyền dịch”, Bác sĩ Bùi Văn Hinh nhấn mạnh.

Bài: Mai Lê; Ảnh: Đình Thi