Hiện nay, chi phí khám chữa bệnh ngày càng tăng do nhu cầu sử dụng các dịch vụ y tế chất lượng cao, thuốc điều trị hiện đại và các kỹ thuật chuyên sâu. Đối với những người mắc bệnh mạn tính hoặc bệnh hiểm nghèo, số tiền điều trị có thể lên đến hàng chục, thậm chí hàng trăm triệu đồng mỗi năm. Nếu không có BHYT, nhiều gia đình sẽ rơi vào hoàn cảnh khó khăn, phải vay mượn hoặc bán tài sản để chữa bệnh. Ông T.T.B (49 tuổi, làm nghề lao động tự do tại Đắk Lắk) từng bị nhồi máu cơ tim và phải nhập viện cấp cứu. Sau hơn hai tuần điều trị, tổng chi phí viện phí và thuốc men lên tới gần 60 triệu đồng. Nhờ tham gia BHYT nhiều năm liền, phần lớn chi phí đã được quỹ bảo hiểm chi trả. Ông B chia sẻ: “Trước đây tôi nghĩ mình khỏe mạnh nên không cần mua BHYT. Nhưng sau lần nhập viện vừa rồi, tôi mới thấy tấm thẻ bảo hiểm quý giá như thế nào. Nếu không có BHYT, gia đình tôi khó có thể xoay xở được số tiền lớn như vậy”.
Không như câu chuyện của ông B, trường hợp bà T.T.H, 43 tuổi (lao động tự do tại tỉnh Đắk Lắk) từng được đưa đến Khoa Ngoại thần kinh, Bệnh viện Đa khoa vùng Tây Nguyên trong tình trạng đau nhiều vùng thắt lưng, mất hoàn toàn vận động và liệt hai chân do bị ngã từ trên cao xuống. Qua thăm khám và chẩn đoán hình ảnh, các bác sĩ xác định bà H bị gãy nát đốt sống lưng, chèn ép tủy sống rất nặng có nguy cơ ảnh hưởng đến khả năng vận động nếu không được can thiệp điều trị kịp thời. Bà H cho hay: bà là lao động chính trong gia đình có 4 người, trong đó có hai con nhỏ đang tuổi đi học. Cuộc sống phụ thuộc vào công việc trồng lúa, trồng ngô năm được năm mất rất bấp bênh nên gia đình không có điều kiện tham gia BHYT. “Sau tai nạn, nguồn thu nhập ít ỏi không đủ khả năng chi trả chi phí phẫu thuật và điều trị. Cũng may nhờ bác sĩ Huỳnh Như Đồng, Trưởng Khoa ngoại thần kinh, Bệnh viện Đa khoa vùng Tây Nguyên đã chủ động liên hệ với phòng công tác xã hội của bệnh viện để tìm kiếm nguồn hỗ trợ, đồng thời vận động các mạnh thường quân chung tay giúp đỡ, nhờ đó mà tôi được cứu chữa. Tôi vô cùng biết ơn sự quan tâm của các y, bác sĩ Bệnh viện Đa khoa vùng Tây Nguyên”, bà H xúc động chia sẻ.
Câu chuyện của bà H cũng là thực tế của rất nhiều người dân. Chỉ một lần mắc bệnh nặng cũng có thể làm đảo lộn cuộc sống của cả gia đình. Vì vậy, tham gia BHYT chính là cách chuẩn bị trước cho những rủi ro không thể dự đoán. Theo bác sĩ CKII Huỳnh Như Đồng, Trưởng Khoa Ngoại thần kinh, Bệnh viện Đa khoa vùng Tây Nguyên: hiện nay vẫn còn một bộ phận người dân, nhất là lao động tự do chưa tham gia BHYT. Khi không may mắc bệnh nặng hoặc gặp tai nạn phải phẫu thuật, chi phí điều trị có thể lên đến hàng chục, thậm chí hàng trăm triệu đồng, trở thành gánh nặng rất lớn đối với gia đình. Trong thực tế điều trị, chúng tôi gặp không ít trường hợp bệnh nhân không có thẻ BHYT. Chỉ một ca chấn thương cột sống, tai nạn giao thông hay bệnh lý cần phẫu thuật cũng có thể khiến gia đình rơi vào cảnh vay mượn, bán tài sản để trang trải viện phí. Nhiều gia đình vốn đã khó khăn lại càng nghèo hơn sau một đợt điều trị dài ngày. Vì vậy, BHYT không chỉ là tấm thẻ chăm sóc sức khỏe mà còn là điểm tựa tài chính giúp người dân giảm bớt gánh nặng khi chẳng may đau ốm, bệnh tật.
Tham gia BHYT sẽ giảm gánh nặng trọng việc điều trị bệnh.
Một trong những ý nghĩa lớn nhất của BHYT là bảo đảm quyền được chăm sóc sức khỏe cho mọi công dân. Khi có BHYT, người dân có thể đến các cơ sở y tế để khám và điều trị mà không quá lo lắng về chi phí. Chị L.T.C, 37 tuổi (tỉnh Đắk Lắk), một công nhân có thu nhập thấp, cho biết con gái chị mắc bệnh hen phế quản từ nhỏ và thường xuyên phải tái khám. Nhờ có BHYT, gia đình chị tiết kiệm được một khoản chi phí đáng kể mỗi năm. Chị C nói: “Tiền lương công nhân không cao. Nếu mỗi lần đưa con đi khám đều phải trả toàn bộ viện phí thì rất vất vả. Có BHYT giúp tôi yên tâm hơn rất nhiều”.
Cũng theo bác sĩ Đồng, nhiều bệnh nhân vẫn còn tâm lý chủ quan, chỉ nghĩ đến việc tham gia BHYT khi đã mắc bệnh. Nhiều người cho rằng mình khỏe mạnh nên không cần mua BHYT. Tuy nhiên, bệnh tật và tai nạn có thể xảy ra bất cứ lúc nào. Khi đó, chi phí điều trị thường rất lớn. Cũng có một số bệnh nhân vì lo ngại chi phí khám chữa bệnh nên chậm đi khám hoặc bỏ dở quá trình điều trị, dẫn đến bệnh trở nặng. Trong khi đó, những người có BHYT thường chủ động thăm khám hơn, giúp phát hiện bệnh sớm và nâng cao hiệu quả điều trị. Vì vậy, tham gia BHYT từ sớm là giải pháp giúp người dân giảm gánh nặng tài chính và tiếp cận các dịch vụ y tế kịp thời. Đồng thời khuyến khích người dân quan tâm hơn đến sức khỏe của mình. Khi có thẻ BHYT, nhiều người chủ động khám sức khỏe định kỳ, kiểm tra các dấu hiệu bất thường và điều trị sớm nếu phát hiện bệnh.
Từ ngày 1/7/2026, các quy định mới về chính sách BHYT chính thức có hiệu lực theo Luật BHYT, Nghị định số 188/2025/NĐ-CP và Nghị định số 161/2026/NĐ-CP của Chính phủ. Đây là nội dung được nêu tại Công văn số 302/CSYT-CĐ ngày 01/6/2026 của Ban Thực hiện chính sách BHYT, BHXH Việt Nam. Các điều chỉnh tập trung mở rộng quyền lợi người tham gia, đồng thời cập nhật mức hưởng, mức đóng theo mức lương cơ sở mới. Theo BHXH Việt Nam, điểm mới đáng chú ý là mở rộng mức hưởng đối với người tham gia BHYT tự đi khám chữa bệnh (KCB) ngoại trú trong một số trường hợp. Cụ thể, từ ngày 1/7/2026, người bệnh KCB ngoại trú tại một số cơ sở y tế cấp cơ bản và cấp chuyên sâu, tùy theo loại hình cơ sở đã được cơ quan có thẩm quyền xác định, sẽ được quỹ BHYT chi trả 50% mức hưởng trong phạm vi được hưởng đối với các bệnh, nhóm bệnh còn lại ngoài danh mục quy định tại Thông tư số 01/2025/TT-BYT, thay vì chưa được thanh toán như trước. Quy định này góp phần giảm gánh nặng chi phí, đồng thời tạo điều kiện thuận lợi hơn để người dân tiếp cận các dịch vụ y tế. Bên cạnh đó, mức lương cơ sở được điều chỉnh lên 2,53 triệu đồng/tháng làm căn cứ tính toán nhiều quyền lợi BHYT. Theo đó, người tham gia được hưởng 100% chi phí KCB nếu chi phí một lần thấp hơn 15% mức lương cơ sở (tương đương 379.500 đồng). Đồng thời, người tham gia BHYT 5 năm liên tục trở lên sẽ được quỹ chi trả 100% chi phí trong phạm vi hưởng khi số tiền cùng chi trả trong năm vượt quá 6 lần mức lương cơ sở (tương đương 15.180.000 đồng). Mức thanh toán đối với một số dịch vụ kỹ thuật cũng được điều chỉnh. Theo đó, trường hợp người tham gia BHYT được chỉ định thực hiện dịch vụ kỹ thuật thì quỹ BHYT thanh toán tổng chi phí thiết bị y tế cho một lần sử dụng dịch vụ kỹ thuật không vượt quá 45 tháng lương cơ sở (tương đương 113,850.000 đồng). Ngoài ra, quy định cũng làm rõ mức thanh toán trực tiếp chi phí KCB BHYT trong một số trường hợp đặc thù như người tham gia BHYT đến KCB nội trú tại cơ sở KCB cấp chuyên sâu không có hợp đồng KCB BHYT (trừ trường hợp cấp cứu) hoặc chưa xuất trình đầy đủ thủ tục theo quy định. Các mức thanh toán được xác định theo tỷ lệ mức lương cơ sở, bảo đảm hài hòa quyền lợi người bệnh và khả năng chi trả của quỹ.
Tấm thẻ BHYT tuy nhỏ nhưng mang ý nghĩa rất lớn. Đó là sự bảo đảm về tài chính khi không may đau ốm, là cơ hội được tiếp cận dịch vụ y tế tốt hơn. Vì vậy, mỗi người dân nên chủ động tham gia BHYT để bảo vệ sức khỏe hôm nay và tương lai mai sau./.
Bài: Mỹ Hạnh - Ảnh: Bảo Trọng