Bệnh viêm gan vi rút là bệnh truyền nhiễm phổ biến và nguy hiểm, gây ra bởi các chủng virus như A, B, C, D và E, trong đó phổ biến nhất vẫn là viêm gan virut B và C. Bệnh gây tổn thương tế bào gan và có thể tử vong, là gánh nặng đối với sức khỏe người dân và cộng đồng. Nhiều chuyên gia y tế cảnh báo, Việt Nam thuộc nhóm quốc gia có gánh nặng ung thư gan cao trên thế giới. Tỷ lệ mắc ung thư gan theo tuổi của Việt Nam cao hơn rõ rệt so với mức trung bình toàn cầu và khu vực Đông Nam Á. Nguyên nhân chủ yếu do nhiễm viêm gan vi rút, trong đó tỷ lệ nhiễm vi rút viêm gan B trong cộng đồng khoảng 7,2%, còn vi rút viêm gan C từ 1-1,8%. Gan nhiễm mỡ do rối loạn chuyển hóa đang nổi lên như một yếu tố nguy cơ mới, báo hiệu gánh nặng ung thư gan có thể tiếp tục gia tăng trong thời gian tới.
Trong cơ thể người, gan có vai trò quan trọng trong quá trình tiêu hóa và chuyển hóa thức ăn thành năng lượng. Ngoài ra, gan còn là nơi lưu trữ năng lượng dự phòng, cung cấp năng lượng giữa các bữa ăn hoặc khi nhu cầu năng lượng của cơ thể tăng cao quá mức. Đồng thời, có chức năng lọc giúp loại bỏ các chất độc hại ra khỏi cơ thể. Do đó, nếu gan bị tổn thương hoặc viêm nhiễm sẽ ảnh hưởng đến các chức năng này và gây ra các vấn đề sức khỏe nghiêm trọng.
Theo bác sĩ CKI Nguyễn Đình Toàn – Trưởng Khoa Nội Bệnh viện Đa khoa Thiện Hạnh, nguyên nhân gây bệnh viêm gan vi rút đối với chủng A và E chủ yếu lây qua đường miệng do các giọt bắn khi tiếp xúc gần với người bệnh, do dùng chung vật dụng sinh hoạt, lây qua đường tiêu hóa, do ăn uống phải thực phẩm hoặc nguồn nước bị ô nhiễm vi rút; Đối với chủng B và C đường lây truyền chính là qua đường máu, do tiếp xúc trực tiếp với máu của bệnh nhân ở vết thương hở, truyền máu có vi rút viêm gan. Do mẹ truyền cho con, do quan hệ tình dục không an toàn với người bệnh. Do sử dụng chung kim tiêm.
Trong giai đoạn ban đầu khi mắc bệnh, triệu chứng của viêm gan thường rất khó phát hiện. Các triệu chứng ban đầu giống như khi bị cúm đối với viêm gan vi rút. Đối với viêm gan do gan nhiễm mỡ, giai đoạn đầu thường không có bất kỳ triệu chứng nào nên người bệnh thường chủ quan.
Xét nghiệm máu là phương pháp quan trọng và tin cậy nhất để phát hiện sớm viêm gan virus B và C, đồng thời giảm thiểu các nguy cơ lây nhiễm
Một số triệu chứng của bệnh viêm gan thường gặp có liên quan đến tiêu hóa như nôn mửa, đau bụng và tiêu chảy. Người bệnh cần đi khám ngay nếu phát hiện các triệu chứng như: sốt, vàng da, buồn nôn và nôn, nước tiểu có màu vàng sẫm, phân nhợt nhạt hoặc có màu đen, mắt cá chân và bụng bị sưng lên, mệt mỏi kéo dài, chán ăn, da ngứa ngáy, có các mảng bầm tím bất thường trên da.
Nhiều trường hợp viêm gan chỉ được phát hiện khi bệnh đã tiến triển nặng. Nếu không được điều trị kịp thời, viêm gan vi rút có thể gây ra những biến chứng nguy hiểm. Xơ gan, suy gan cấp hoặc mạn tính, ung thư gan, rối loạn chức năng gan là những biến chứng thường thấy ở các trường hợp viêm gan B và C kéo dài, ảnh hưởng nghiêm trọng đến sức khỏe, thậm chí đe dọa tính mạng của người bệnh.
Bệnh viêm gan vi rút rất nguy hiểm nhưng có thể phòng ngừa được. Các biện pháp phòng ngừa chủ yếu là: Tiêm vắc xin phòng bệnh, cần tiêm đủ liều và đúng lịch. Trẻ sơ sinh cần được tiêm vắc xin viêm gan B ngay trong vòng 24h đầu sau sinh để phòng lây truyền từ mẹ sang con. Đây là phương pháp chủ động và bền vững nhất trong phòng ngừa viêm gan vi rút. Đối với các loại viêm gan C, D và E, hiện chưa có vắc xin phòng ngừa, nên cần đặc biệt chú trọng các biện pháp phòng ngừa chủ động khác. Bác sĩ CKI Nguyễn Đình Toàn cũng cho biết thêm, để phòng bệnh viêm gan vi rút, cần đảm bảo vệ sinh ăn uống, thực hiện thói quen ăn chín, uống sôi, duy trì vệ sinh cá nhân, rửa tay thường xuyên; Phòng tránh lây qua đường máu và tình dục, không dùng chung bơm kim tiêm. Bên cạnh đó, cần có lối sống lành mạnh, thường xuyên tập thể dục, hạn chế dùng rượu, bia, không hút thuốc lá và có chế độ dinh dưỡng hợp lý. Đặc biệt, cần chú trọng việc khám sức khỏe và xét nghiệm chức năng gan định kỳ để phát hiện sớm tình trạng nhiễm bệnh và có hướng điều trị kịp thời.
Viêm gan vi rút là hiểm họa sức khỏe cộng đồng, nhưng hoàn toàn có thể phòng tránh nếu được chủ động kiểm soát ngay từ đầu. Mỗi người dân cần nâng cao ý thức, thực hiện các biện pháp phòng ngừa viêm gan bắt đầu từ những hành động nhỏ trong sinh hoạt hằng ngày, để bảo vệ sức khỏe bản thân, gia đình và cộng đồng./.
Bài: Minh Thu - Ảnh: Quang Nhật