10/03/2026 02:17
Đột quỵ não (hay tai biến mạch máu não) là một trong những bệnh lý nguy hiểm, có tỷ lệ tử vong cao; phần lớn những trường hợp sống sót để lại di chứng nặng nề như liệt, mất ngôn ngữ… Y học ngày nay đã có nhiều bước tiến trong việc cứu sống và phục hồi sức khỏe cho bệnh nhân đột quỵ, tuy nhiên yêu cầu đặt ra là người bệnh phải được phát hiện và cấp cứu sớm. Do đó, việc được tiếp cận nhanh cơ sở y tế có khả năng cấp cứu và điều trị toàn diện đột quỵ có ý nghĩa vô cùng quan trọng đối với sự sống của bệnh nhân.
Theo Bộ Y tế, Việt Nam thuộc nhóm các quốc gia có tỷ lệ bệnh nhân đột quỵ cao nhất khu vực Đông Nam Á, với khoảng 200.000 (hai trăm nghìn) ca mắc mỗi năm. Căn bệnh này là nguyên nhân gây tử vong, tàn phế hàng đầu với chi phí điều trị cao, ảnh hưởng lớn đến tâm lý, đời sống kinh tế của gia đình người bệnh.
Đột quỵ não là tình trạng não bị tổn thương không hồi phục do lượng máu nuôi dưỡng não không được cung cấp đầy đủ, liên tục. Nguyên nhân là do xuất huyết não, là tình trạng mạch máu não bị vỡ hoặc tắc mạch máu não (nhồi máu não), xảy ra do cục máu đông hoặc mảng xơ vữa gây tắc nghẽn lượng máu lưu thông nuôi dưỡng các tế bào não. Tắc mạch máu não chiếm khoảng 85% trong tổng số trường hợp đột quỵ não.
Tại Đắk Lắk, trước đây, bệnh nhân đột quỵ não thường chọn bệnh viện tuyến Trung ương để cấp cứu. Tuy nhiên quãng đường di chuyển xa đã làm mất thời gian “vàng” trong việc điều trị căn bệnh này. Đến bệnh viện muộn đồng nghĩa tính mạng bệnh nhân bị đe dọa, nếu may mắn sống sót sẽ để lại nhiều di chứng nặng nề. Tháng 3 năm 2025, Bệnh viện đa khoa (BVĐK) Thiện Hạnh thành lập Đơn vị đột quỵ thuộc khoa Nội, đáp ứng đầy đủ về nhân lực và trang thiết bị y tế của một đơn nguyên đột quỵ theo quy định của Bộ Y tế, đã góp phần cứu sống, phục hồi sức khỏe cho nhiều bệnh nhân đột quỵ não trên địa bàn tỉnh.
Bệnh nhân đột quỵ não điều trị tại BVĐK Thiện Hạnh.
Theo bác sĩ Bùi Văn Mạnh (Đơn vị đột quỵ, khoa Nội, BVĐK Thiện Hạnh), trong khoảng 5 năm trở lại đây bệnh nhân đột quỵ có xu hướng tăng và ngày càng trẻ hóa. Từ khi thành lập Đơn vị đột quỵ, trung bình 1 tháng bệnh viện Thiện Hạnh tiếp nhận từ 150-200 bệnh nhân đột quỵ não. Tuy nhiên phần lớn người bệnh đến bệnh viện muộn vì nhiều lí do và để lại hậu quả nặng nề.
Theo các bác sĩ chuyên khoa, trong cấp cứu và điều trị đột quỵ não, thời gian là yếu tố sống còn. Khi mạch máu não bị tắc, cứ mỗi phút trôi qua, hàng triệu tế bào thần kinh có thể mất đi vĩnh viễn, không hồi phục. Và chỉ có những bệnh nhân đã từng trải qua cơn thập tử nhất sinh do đột quỵ não mới hiểu rõ sự nguy hiểm của căn bệnh này và việc được cấp cứu kịp thời có ý nghĩa như thế nào với sự sống của họ.
Bác sĩ Bùi Văn Mạnh thăm khám cho bệnh nhân đột quỵ não.
Trường hợp của bà Nguyễn Thị L. (57 tuổi) ở xã Nam Dong, tỉnh Lâm Đồng là một điển hình. Trong lúc nghỉ giữa giờ làm việc thì đột nhiên bà L. thấy người yếu đi, chân tay khuỵu xuống. Bà được đồng nghiệp đưa đi cấp cứu tại BVĐK vùng Tây Nguyên và chuyển sang BVĐK Thiện Hạnh, tại đây, sau khi được chẩn đoán tắc mạch máu não, bà được tiêm thuốc làm tan cục máu đông, tuy nhiên, tình trạng không khả quan, bà tiếp tục được phẫu thuật nội soi. Sau hơn 4 ngày điều trị, bà L. đã có thể cử động toàn thân, nói năng, ăn uống bình thường. Trước đó, bà L. có điều trị bệnh mỡ máu, chưa từng nghĩ rằng mình có nguy cơ bị đột quỵ não và cho rằng giữ được tính mạng và bình phục như hôm nay thật sự là một kỳ tích. “Đến đây thì bác sĩ cấp cứu kịp thời trong giờ vàng, chứ đến muộn chút nữa chắc cô không còn, lúc đó tay chân liệt hết một bên rồi, không nói được. Giờ cô nói bình thường rồi, sức khỏe ổn nhiều rồi. Cô không còn lời nào để nói, chỉ biết cảm ơn các bác sĩ”, bà Nguyễn Thị L. chia sẻ.
Một trường hợp khác may mắn được cấp cứu sớm là bệnh nhân Nguyễn Thị K.L. (55 tuổi) ở phường Buôn Ma Thuột. Nửa đêm lúc đang ngủ, bà L. bỗng thấy người mệt, tay mất cảm giác, liền gọi người thân đưa đi bệnh viện. Chỉ hơn 1 giờ sau khi xuất hiện triệu chứng, bà đã được các bác sĩ BVĐK Thiện Hạnh cấp cứu, kết quả là khoảng 6 giờ sau, bà L. đã có thể tự ăn uống được, tay cầm nắm tốt, sức khỏe dần hồi phục.
Bác sĩ Bùi Văn Mạnh lưu ý mọi người cần nhận biết sớm các dấu hiệu của bệnh đột quỵ não để đưa bệnh nhân đi cấp cứu càng sớm càng tốt, trong vòng 4 tiếng rưỡi sau khi xuất hiện các triệu chứng đầu tiên. Bỏ qua quãng thời gian này, việc điều trị về sau sẽ khó khăn hơn rất nhiều. Những dấu hiệu điển hình bao gồm: yếu, liệt tay chân đột ngột hoặc khó cử động; nói khó, nói ngọng, không nói được; méo miệng, một bên mặt xệ xuống. Khi được tiếp nhận, thăm khám và làm các xét nghiệm cần thiết, các bác sĩ sẽ quyết định áp dụng phương pháp điều trị phù hợp với thể trạng bệnh nhân. Đối với đột quỵ xuất huyết não, bệnh nhân sẽ được tìm nguyên nhân gây xuất huyết và kiểm soát lượng máu chảy. Còn với tắc mạch máu não, có hai phương pháp chính để xử lý, nếu tắc mạch máu nhỏ, bệnh nhân sẽ được dùng thuốc làm tan cục máu đông, nếu tắc mạch máu lớn, bên cạnh dùng thuốc, sẽ thực hiện phẫu thuật nội soi để loại bỏ cục máu đông, làm khai thông dòng máu trở lại.
Bác sĩ Bùi Văn Mạnh cho biết thời gian qua bệnh viện đã tiếp nhận không ít trường hợp bệnh nhân đột quỵ não nhập viện muộn do người nhà thiếu kiến thức. “Những sai lầm mà dân ta thường mắc phải mà chúng tôi hay gặp đó là: cho bệnh nhân nằm yên một chỗ, không đi đâu hết, việc này rất sai; thứ hai là châm chích để máu chảy ra ngoài; thứ ba là xoa bóp, ấn huyệt hay dùng các loại thuốc dân gian truyền miệng, các thuốc quảng cáo trên mạng không đúng sự thật. Những phương pháp này sẽ làm trầm trọng thêm tình trạng của bệnh nhân vì người bệnh không được đến cơ sở y tế cấp cứu, điều trị kịp thời, hậu quả là bệnh để lại di chứng nặng nề hoặc bệnh nhân có thể tử vong”, bác sĩ Mạnh nói.
Để dự phòng đột quỵ não, các bác sĩ khuyến cáo với những người có nguy cơ cao như lớn tuổi, mắc bệnh nền như tăng huyết áp, mỡ máu, tim mạch… cần kiểm soát tốt bệnh lý, thực hiện tốt các chế độ ăn uống, sinh hoạt theo chỉ định của bác sĩ. Đối với những người bình thường cần duy trì lối sống lành mạnh, không hút thuốc lá; giảm bia rượu; ăn uống khoa học; vận động, thể dục thể thao đều đặn, vừa sức và khám sức khỏe tổng quát định kỳ ít nhất một năm một lần; khi có những biểu hiện của đột quỵ não, cần đến bệnh viện càng sớm càng tốt.
Bài: Thu Huế - Ảnh: Đình Thi
DotQuyNaoTaiBienMachMauNaoGioVangDotQuyCapCuuDotQuyTacMachMauNaoXuatHuyetNaoDieuTriDotQuy
Facebook
Tweet
Mail
Google-plus
Các tin khác