SỞ Y TẾ TỈNH ĐẮK LẮK

Tiêm vắc xin – chủ động phòng bệnh do não mô cầu nguy hiểm

27/10/2026 09:31

Bệnh do não mô cầu có thể khởi phát với những triệu chứng dễ nhầm lẫn nhưng diễn biến rất nhanh, gây viêm màng não, nhiễm khuẩn huyết và tử vong trong thời gian ngắn. Trước thông tin học sinh tử vong tại TP. Hồ Chí Minh, nhiều phụ huynh thêm lo lắng và quan tâm đến việc tiêm vắc xin cho con. Chủ động tiêm chủng đúng chỉ định, giữ vệ sinh cá nhân và nhận biết sớm dấu hiệu nguy hiểm là những việc làm cần thiết để bảo vệ trẻ em và cộng đồng.

Cảnh giác trước diễn biến nhanh của bệnh

Mới đây, TP. Hồ Chí Minh ghi nhận chùm ca bệnh não mô cầu tại Trường THCS Hai Bà Trưng, xã Hiệp Phước, với 3 học sinh mắc bệnh do não mô cầu nhóm B, trong đó có một trường hợp tử vong. Theo thông tin Sở Y tế TP. Hồ Chí Minh công bố ngày 16/10/2026, học sinh tử vong sinh năm 2014, mắc bệnh thể tối cấp, diễn tiến sốc nhiễm trùng và suy đa cơ quan. Dù được điều trị tích cực, em không qua khỏi vào ngày 14/10; hai học sinh còn lại được phát hiện nhiễm não mô cầu nhóm B và tiếp tục được điều trị, theo dõi.

Theo số liệu được nêu trong báo cáo của Ngành Y tế, trong 9 tháng đầu năm 2026, cả nước ghi nhận hơn 50 trường hợp mắc bệnh do não mô cầu, trong đó có 05 trường hợp tử vong. Riêng tại Đắk Lắk, trong 9 tháng đầu năm đã ghi nhận 02 trường hợp mắc, trong đó có 01 trường hợp tử vong (các trường hợp được ghi nhận tại phường Buôn Ma Thuột). Những con số này cho thấy, đối với bệnh do não mô cầu người dân không nên chủ quan và cần được quan tâm đúng mức, ngay cả khi chưa xuất hiện ổ dịch lớn tại địa phương.

Tiêm vắc xin là biện pháp bảo vệ trẻ hiệu quả trước dịch bệnh do não mô cầu.

Bệnh do não mô cầu là bệnh truyền nhiễm cấp tính do vi khuẩn Neisseria meningtidis gây nên. Vi khuẩn não mô cầu có 13 type huyết thanh, trong đó 5 type A,B,C,Y,W-135 gây bệnh phổ biến. Bệnh lây truyền chủ yếu qua đường hô hấp khi tiếp xúc gần với dịch tiết mũi, họng của người mang vi khuẩn. Trẻ nhỏ, thanh thiếu niên, học sinh, sinh viên và người sống trong môi trường tập trung đông người cần đặc biệt lưu ý. Theo các bác sĩ, bệnh có thể bắt đầu bằng các biểu hiện như sốt, đau đầu, mệt mỏi, buồn nôn hoặc đau họng - những dấu hiệu dễ bị nhầm với bệnh thông thường. Tuy nhiên, khi vi khuẩn xâm nhập vào máu hoặc gây viêm màng não, tình trạng người bệnh có thể chuyển nặng nhanh chóng, đe dọa tính mạng. Vì vậy, không nên chỉ dựa vào biểu hiện ban đầu để tự theo dõi hoặc tự điều trị tại nhà. Khi trẻ sốt kèm đau đầu dữ dội, nôn, lơ mơ, cổ cứng, co giật hoặc xuất hiện ban xuất huyết bất thường, gia đình cần đưa trẻ đến cơ sở y tế ngay.

Tiêm vắc xin – giải pháp phòng bệnh chủ động

Theo bác sĩ H’Bum Knul, Phó Giám đốc Trung tâm Dịch vụ khoa học kỹ thuật y tế dự phòng, Viện Vệ sinh dịch tễ Tây Nguyên cho biết: Tiêm vắc xin là một trong những biện pháp quan trọng giúp phòng bệnh do não mô cầu. Vắc xin kích thích cơ thể tạo đáp ứng miễn dịch đối với những nhóm vi khuẩn có trong vắc xin, qua đó giúp giảm nguy cơ mắc bệnh do các nhóm tương ứng. Tuy nhiên, các loại vắc xin não mô cầu không có phạm vi bảo vệ giống nhau: có loại phòng nhóm B, có loại phòng các nhóm A, C, W và Y. Do đó, tiêm một loại vắc xin không đồng nghĩa với việc được bảo vệ trước tất cả các nhóm vi khuẩn não mô cầu. Phụ huynh nên kiểm tra lịch sử tiêm chủng của trẻ và đưa trẻ đến cơ sở tiêm chủng đủ điều kiện để được nhân viên y tế tư vấn loại vắc xin, thời điểm tiêm và lịch tiêm phù hợp với độ tuổi, tình trạng sức khỏe cũng như các mũi đã tiêm trước đó. Không nên tự lựa chọn lịch tiêm, tự ý bỏ mũi hoặc cho rằng chỉ cần tiêm một loại vắc xin là có thể phòng ngừa mọi nhóm não mô cầu. Bên cạnh tiêm chủng, các biện pháp vệ sinh vẫn cần được duy trì thường xuyên: rửa tay bằng xà phòng, che miệng và mũi khi ho hoặc hắt hơi, không dùng chung vật dụng có thể dính dịch tiết đường hô hấp, giữ nơi ở và lớp học thông thoáng. Khi phát hiện ca bệnh, người tiếp xúc gần cần làm theo hướng dẫn của cơ quan y tế; kháng sinh dự phòng chỉ sử dụng theo chỉ định chuyên môn, tuyệt đối không tự mua thuốc uống.

Trước thông tin về trường hợp học sinh tử vong tại TP. Hồ Chí Minh, nhiều gia đình chủ động tìm hiểu các biện pháp phòng bệnh, trong đó có tiêm vắc xin. Chị Nguyễn Thị Minh Nguyệt, phường Buôn Ma Thuột, chia sẻ: “Trước đây, tôi biết não mô cầu là bệnh nguy hiểm nhưng chưa hình dung bệnh có thể diễn biến nhanh đến vậy. Khi đọc tin có học sinh tử vong, tôi rất lo cho con nên chủ động tìm hiểu và đưa con đến cơ sở tiêm chủng để được bác sĩ tư vấn loại vắc xin phù hợp với độ tuổi, các nhóm vi khuẩn có thể phòng ngừa và lịch tiêm cần thiết. Tôi nghĩ chủ động phòng bệnh từ sớm sẽ giúp gia đình yên tâm hơn, thay vì đợi có nguy cơ mới lo lắng”. Một phụ huynh khác, anh Phan Trọng Nguyên (phường Ea Kao) đưa con đến tiêm phòng cho biết: “Tôi lo nhất là bệnh có thể khởi phát giống cảm sốt thông thường nhưng lại chuyển nặng rất nhanh. Vì vậy, khi biết thông tin về ca bệnh, tôi không muốn chủ quan mà đưa con đi khám, hỏi bác sĩ về vắc xin và lịch tiêm phù hợp. Tôi hiểu rằng tiêm vắc xin không thể thay thế hoàn toàn các biện pháp phòng bệnh khác, nhưng đây là việc gia đình có thể chủ động làm để giảm nguy cơ cho con”.

Nguy cơ của bệnh não mô cầu không chỉ nằm ở hậu quả nghiêm trọng mà còn ở những triệu chứng ban đầu không điển hình, dễ khiến người bệnh và gia đình chậm nhận biết. Ngành Y tế khuyến cáo người dân bình tĩnh, không hoang mang nhưng tuyệt đối không chủ quan; chủ động rà soát lịch tiêm, thực hiện tiêm chủng theo tư vấn chuyên môn và duy trì vệ sinh cá nhân. Khi có dấu hiệu nghi ngờ, cần đưa người bệnh đến cơ sở y tế sớm; nếu có trường hợp mắc bệnh, hãy phối hợp với cơ quan y tế trong xác định người tiếp xúc gần, theo dõi sức khỏe và thực hiện biện pháp dự phòng theo hướng dẫn./.