SỞ Y TẾ TỈNH ĐẮK LẮK

Chủ động phòng bệnh Whitmore trong sinh hoạt hằng ngày

27/10/2026 09:35

Whitmore là bệnh truyền nhiễm do vi khuẩn tồn tại trong đất và nước gây ra, có thể diễn biến nặng, đe dọa tính mạng nếu không được phát hiện, điều trị kịp thời. Từ đầu năm 2026 đến nay, tỉnh Đắk Lắk ghi nhận 4 trường hợp mắc bệnh, trong đó có 1 trường hợp tử vong. Ca bệnh vừa ghi nhận tại phường Tuy Hòa tiếp tục nhắc nhở người dân chủ động phòng ngừa khi tiếp xúc với đất, bùn, nước và thăm khám sớm khi có biểu hiện bất thường.

Theo báo cáo của Trung tâm Kiểm soát bệnh tật (CDC) tỉnh Đắk Lắk, từ đầu năm 2026 đến nay, toàn tỉnh ghi nhận 4 trường hợp mắc Whitmore tại xã Ea Súp, phường Buôn Hồ và phường Tuy Hòa, trong đó có 1 trường hợp tử vong. Dù số ca ghi nhận không nhiều nhưng đây là bệnh có thể gây nhiễm trùng nặng, đòi hỏi người dân quan tâm phòng ngừa, nhất là khi thường xuyên tiếp xúc với đất, bùn, nước.

Trường hợp vừa được ghi nhận là bệnh nhân L.B.H. (sinh năm 1957, trú tại phường Tuy Hòa, tỉnh Đắk Lắk). Theo báo cáo điều tra, giám sát của Trạm Y tế phường Tuy Hòa, trước khi nhập viện, bệnh nhân có biểu hiện sốt cao, đau lưng. Gia đình mua thuốc cho bệnh nhân uống nhưng tình trạng không thuyên giảm. Ngày 1/9, bệnh nhân được đưa đến Bệnh viện Đa khoa Phú Yên khám, điều trị. Sau đó, do tiếp tục sốt, đau bụng kèm đi ngoài phân đen, bệnh nhân được chuyển đến Bệnh viện Chợ Rẫy. Trong quá trình điều trị, mẫu mủ lấy ngày 9/10 của bệnh nhân có kết quả nuôi cấy dương tính với vi khuẩn Burkholderia pseudomallei, tác nhân gây bệnh Whitmore. Bệnh nhân được điều trị kháng sinh, dẫn lưu áp xe cơ thắt lưng và hỗ trợ dinh dưỡng. Ngày 13/10, gia đình xin đưa bệnh nhân về địa phương để tiếp tục điều trị. Thời điểm này, bệnh nhân còn sốt nhẹ, ăn uống được nhưng thể trạng suy kiệt. Nhận thông tin, Trạm Y tế đã phối hợp xác minh ca bệnh, thu thập thông tin dịch tễ, hướng dẫn gia đình theo dõi sức khỏe và truyền thông phòng bệnh cho các hộ dân xung quanh. Qua khai thác ban đầu, gia đình bệnh nhân sử dụng nước máy, không làm rẫy hay trồng rau. Gần đây, bệnh nhân có đi câu cá đồng, song người nhà không rõ địa điểm và chưa xác định bệnh nhân có bị trầy xước tay, chân hay không. Cơ quan y tế đang tiếp tục làm rõ các yếu tố liên quan. Hiện chưa đủ cơ sở xác định nguồn phơi nhiễm; hoạt động câu cá chỉ là thông tin cần tiếp tục xác minh.

Bệnh Whitmore có biểu hiện đa dạng, dễ nhầm với các bệnh nhiễm trùng khác.

Theo bác sĩ Trần Kim Long – Khoa Phòng, chống bệnh truyền nhiễm – Kiểm dịch y tế quốc tế, Trung tâm Kiểm soát bệnh tật tỉnh Đắk Lắk, Whitmore còn gọi là Melioidosis, là bệnh nhiễm trùng do vi khuẩn Burkholderia pseudomallei tồn tại trong đất và nước. Vi khuẩn có thể xâm nhập cơ thể qua vùng da tổn thương, qua việc hít phải bụi, giọt nước chứa vi khuẩn hoặc sử dụng nước bị nhiễm khuẩn. Vì vậy, nguy cơ phơi nhiễm có thể xuất hiện trong những công việc, sinh hoạt quen thuộc như làm ruộng, làm vườn, dọn bùn đất hoặc tiếp xúc với nguồn nước ngoài môi trường. Bệnh rất hiếm khi lây từ người sang người. Bệnh Whitmore có biểu hiện đa dạng, dễ nhầm với các bệnh nhiễm trùng khác. Người bệnh có thể sốt kéo dài, ho, đau ngực, xuất hiện những ổ áp xe ở da hoặc cơ quan bên trong. Các biểu hiện của Whitmore thay đổi tùy vị trí nhiễm trùng. Bệnh có thể gây viêm phổi, hình thành các ổ áp xe hoặc diễn biến thành nhiễm khuẩn huyết, đe dọa tính mạng. Những triệu chứng ban đầu không đặc hiệu khiến người bệnh khó tự nhận biết. Do đó, khi đi khám, người dân cần cung cấp thông tin về công việc, việc tiếp xúc với đất, bùn, nước, các vết thương ngoài da và bệnh nền đang mắc để hỗ trợ bác sĩ đánh giá, chẩn đoán.

Anh Nguyễn Văn Hoàng (trú tại phường Tuy Hòa, tỉnh Đắk Lắk), chia sẻ: Gia đình tôi thường xuyên làm vườn, tiếp xúc với đất, bùn nhưng trước đây có lúc vẫn đi chân đất, không mang găng tay. Những vết trầy xước nhỏ cũng ít được chú ý vì nghĩ không đáng ngại. Tuy nhiên, sau khi trên địa bàn ghi nhận có trường hợp mắc bệnh Whitmore, được cán bộ y tế hướng dẫn về bệnh, tôi mới hiểu cần bảo vệ cả những vết thương nhỏ ngoài da. Tôi sẽ chú ý mang ủng, găng tay khi làm việc, vệ sinh sạch sẽ sau lao động và nhắc người nhà cùng thực hiện để phòng bệnh.

cán bộ y tế hướng dẫn người dân thực hiện đúng các biện pháp phòng bệnh Whitmore.

Bác sĩ Trần Kim Long – Khoa Phòng, chống bệnh truyền nhiễm – Kiểm dịch y tế quốc tế, Trung tâm Kiểm soát bệnh tật tỉnh Đắk Lắk, cho biết thêm: Để phòng bệnh, người dân cần hạn chế tiếp xúc trực tiếp với đất, bùn, nước bẩn; mang giày, ủng và găng tay phù hợp khi lao động. Sau mưa lớn, tại những nơi ngập úng hoặc khi dọn vệ sinh, thu gom bùn đất, việc sử dụng bảo hộ càng cần được chú ý. Những vết xước nhỏ ở bàn tay, bàn chân cần được làm sạch, tránh để tiếp xúc với môi trường có nguy cơ nhiễm khuẩn. Người có vết thương hở nên tránh ngâm mình trong nước bẩn. Sau lao động, cần rửa tay, chân bằng nước sạch và xà phòng, giữ vệ sinh cơ thể. Trong sinh hoạt, sử dụng nguồn nước bảo đảm vệ sinh, thực hiện ăn chín, uống chín; hạn chế tắm, bơi ở ao, hồ, kênh rạch nghi ô nhiễm. “Người mắc đái tháo đường, bệnh thận, bệnh gan, bệnh phổi mạn tính hoặc suy giảm miễn dịch cần thận trọng hơn vì có nguy cơ mắc bệnh cao hơn. Người khỏe mạnh cũng có thể mắc Whitmore, do đó việc bảo vệ bản thân cần trở thành thói quen, không chỉ thực hiện khi địa phương ghi nhận ca bệnh. Hiện chưa có vắc xin phòng bệnh; giữ vệ sinh và sử dụng bảo hộ khi tiếp xúc với đất, nước là những biện pháp dự phòng quan trọng”, bác sĩ Trần Kim Long nhấn mạnh.

Từ ca bệnh vừa ghi nhận, mỗi người cần chú ý hơn đến những tiếp xúc thường ngày với môi trường. Sử dụng bảo hộ lao động, chăm sóc đúng cách vết trầy xước và đi khám khi có dấu hiệu bất thường là những việc thiết thực để bảo vệ sức khỏe. Hiểu đúng về Whitmore sẽ giúp người dân chủ động phòng ngừa, phát hiện bệnh sớm và hạn chế nguy cơ biến chứng./.