Những cuộc gọi nối dài sau giờ làm việc và áp lực của biến động dân cư.
Cuối ngày tại Trạm Y tế xã Ia Rvê – một xã vùng biên giới xa xôi với địa bàn rộng lớn, khi người dân đến khám bệnh đã thưa dần, các hoạt động chuyên môn ban ngày tạm lắng xuống, đội ngũ cán bộ y tế nơi đây lại bắt đầu mở máy tính bước vào "ca làm việc thứ hai".
Bà Nguyễn Thị Xuân Anh - Phó Giám đốc phụ trách Trạm Y tế Ia Rvê cho biết, danh sách dữ liệu tiêm chủng trên địa bàn xã cần nhanh chóng phải xử lý nên cán bộ y tế địa phương cùng với Ban tự quản các thôn tới từng nhà để rà soát. Từng họ tên, ngày tháng năm sinh, số điện thoại, địa chỉ cư trú và lịch sử các mũi tiêm chủng được kiểm tra, rà soát tỉ mỉ từng chi tiết. Với những hồ sơ đầy đủ giấy tờ và thông tin định danh, việc chuẩn hóa trên phần mềm có thể chỉ mất vài phút. Nhưng tại một địa bàn đặc thù biên giới như Ea Rve, số lượng hồ sơ suôn sẻ như vậy không nhiều. Hàng loạt chướng ngại vật xuất hiện bao gồm số điện thoại người dân cung cấp không còn liên lạc được; hộ gia đình đã chuyển đi làm ăn xa; thông tin ghi chép trên sổ theo dõi giấy từ nhiều năm trước không trùng khớp với dữ liệu trên phần mềm; hoặc không ít trẻ em đã tiêm vắc xin tại các cơ sở tư nhân ở trung tâm lớn nhưng dữ liệu chưa được cập nhật liên thông. Toàn xã Ia Rvê có 2.276 hồ sơ tiêm chủng cần phải xử lý, cập nhật. Sau một thời gian đối chiếu, rà soát và cập nhật thì đến ngày 14/10, tỷ lệ dữ liệu cần làm sạch của xã đã đạt 98%, trong đó đã cập nhật 1.716 hồ sơ tiêm chủng; xóa 475 hồ sơ do dữ liệu trùng hoặc chuyển đi nơi khác; 83 hồ sơ làm sạch.
Bà Nguyễn Thị Xuân Anh cũng chia sẻ, cán bộ y tế cơ sở phải lục lại từng tệp hồ sơ lưu trữ cũ, gọi điện trực tiếp cho gia đình, liên hệ nhân viên y tế thôn bản, cộng tác viên dân số hoặc đối chiếu với cơ sở dữ liệu dân cư của công an xã. Có những cuộc gọi cất lên lần đầu không ai nghe máy, chúng tôi phải kiên trì gọi lại nhiều lần vào các khung giờ khác nhau. Một số phụ huynh do cảnh giác với các chiêu trò lừa đảo qua điện thoại nên nhất quyết cúp máy hoặc không cung cấp thông tin. Trong những tình huống ấy, nhân viên y tế lại phải phối hợp với y tế thôn bản đến tận nhà kiên trì giải thích, hướng dẫn bà con mang sổ tiêm chủng trực tiếp đến Trạm Y tế để đối soát. Có những cái tên tưởng chừng chỉ cần nhập vào máy là xong, nhưng phía sau đó có thể là cả một quá trình tìm kiếm, đối chiếu và xác minh kéo dài.
Nhân viên Trạm y tế Ia Rvê cập nhật dữ liệu hồ sơ tiêm chủng lên hệ thống tiêm chủng Quốc gia.
“Ban ngày, chúng tôi vẫn phải hoàn thành toàn bộ công việc chuyên môn từ khám chữa bệnh BHYT, trực cấp cứu, tiêm chủng mở rộng, phòng chống dịch bệnh cho đến quản lý các chương trình y tế quốc gia. Khi guồng quay ban ngày khép lại, danh sách dữ liệu tiêm chủng lại được mở ra. Một ca làm việc thầm lặng khác lại bắt đầu. Dữ liệu do nhân viên y tế thôn bản hay cộng tác viên thu thập về chúng tôi cũng đều phải được rà soát tỉ mỉ lại một lần nữa trước khi chính thức cập nhật lên hệ thống. Với bất kỳ trường hợp nào còn nghi vấn, cán bộ trạm lại tiếp tục nhấc điện thoại, đối chiếu lại hồ sơ gốc để đảm bảo dữ liệu khi đưa lên phải đúng chuẩn tuyệt đối” bà Nguyễn Thị Xuân Anh chia sẻ.
Nếu như ở xã biên giới Ia Rvê, khó khăn lớn nhất nằm ở khoảng cách địa lý và việc xác minh thông tin từ các hộ gia đình đi làm ăn xa, thì tại Trạm Y tế Dur Kmăl, bài toán biến động dân cư lại tạo ra những áp lực rất riêng. Bà Đinh Thị Kim Phương - Giám đốc Trạm Y tế Durkmăl cho biết, địa bàn Trạm quản lý có lực lượng lao động tự do và người di biến động rất lớn. Người dân thường xuyên chuyển đến, chuyển đi, thay đổi nơi ở trọ và thay đổi số điện thoại liên lạc, khiến công tác nắm bắt và quản lý đối tượng tiêm chủng gặp muôn vàn khó khăn. Bên cạnh đó, không ít trẻ em được gia đình cho tiêm vắc xin dịch vụ tại các trung tâm tiêm chủng tư nhân hoặc tiêm ở các tỉnh thành khác nhưng thông tin không được phản ánh kịp thời về y tế cơ sở. Lịch sử dữ liệu tiêm chủng được hình thành qua nhiều giai đoạn, tích tụ từ nhiều nguồn khác nhau nên phát sinh nhiều lỗi như: sai lệch họ tên, sai ngày tháng năm sinh, thiếu mũi tiêm, hoặc một cá nhân nhưng lại tồn tại tới 2 - 3 mã đối tượng trên hệ thống. Để xác định chính xác các dữ liệu này có thực sự trùng lặp hay không, cán bộ y tế phải mất rất nhiều thời gian mổ xẻ, tra cứu từng thông tin liên quan trước khi tiến hành thao tác xử lý. Trong tổng số gần 6.000 hồ sơ cần xử lý dữ liệu cập nhật trên hệ thống thì sau khi rà soát, đối chiếu, tính đến ngày 13/10, toàn xã DurKmăl đã cập nhật được trên 4.700 hồ sơ, đạt 90%, trong đó xóa trên 1.000 hồ sơ do trùng lặp hoặc do biến động dân cư.
“Nhân viên y tế tại Trạm hiện nay, áp lực còn đến từ khối lượng thao tác kỹ thuật đòi hỏi sự chính xác tuyệt đối. Những kỹ năng như gộp mã trùng, lọc dữ liệu rác, xuất - nhập báo cáo định kỳ, đối soát thông tin định danh cá nhân... đều đòi hỏi sự tập trung cao độ và tiêu tốn rất nhiều thời gian. Để kịp tiến độ chung của toàn tỉnh, nhiều cán bộ y tế đã phải chọn giải pháp mang công việc về nhà. Sau khi kết thúc ca trực tại Trạm, cơm nước xong xuôi, chị em lại mở máy tính làm việc xuyên đêm. Có những buổi tối, vừa hướng dẫn con học bài, các chị vừa tranh thủ nhập từng dòng dữ liệu tiêm chủng. Cũng thương con nhỏ lắm, nhưng khối lượng công việc quá lớn, nếu mình không tranh thủ làm đêm thì dữ liệu không thể nào hoàn thành đúng tiến độ được”, bà Đinh Thị Kim Phương tâm sự.
Nỗ lực làm sạch dữ liệu
Theo số liệu thống kê trên hệ thống tiêm chủng Quốc gia, toàn tỉnh Đắk Lắk có 1.719.985 hồ sơ cần xử lý. Nhờ sự nỗ lực của các cấp, các ngành từ tỉnh đến xã nên tính đến ngày 06/10, toàn tỉnh đã hoàn thành rà soát, cập nhật và làm sạch thành công 1.432.308/1.719.985 hồ sơ, đạt 84%. Hiện còn 287.677 hồ sơ chưa được cập nhật do thiếu thông tin căn cước công dân (CCCD) hoặc chưa có mã số định danh cá nhân chuẩn xác.
Các Trạm Y tế xã, phường trên địa bàn tỉnh vừa đảm nhiệm khám sức khỏe toàn dân, vừa phải nỗ lực cập nhật dữ liệu tiêm chủng nhằm đảm bảo chiến dịch 90 ngày làm sạch dữ liệu về đích đúng tiến độ.
Theo dõi và chỉ đạo sát sao chiến dịch 90 ngày làm sạch, làm giàu và chuẩn hóa dữ liệu của 12 cơ sở dữ liệu chuyên ngành y tế trên địa bàn tỉnh Đắk Lắk, ông Phạm Minh Hữu - Phó Giám đốc Sở Y tế Đắk Lắk chia sẻ, áp lực đối với đội ngũ cán bộ y tế trực tiếp làm nhiệm vụ tại cơ sở là cực kỳ lớn. Khối lượng dữ liệu cần xử lý của toàn tỉnh lên tới 1.719.985 hồ sơ, trong khi yêu cầu đặt ra là độ chính xác phải đạt mức tuyệt đối — từ họ tên, ngày sinh, địa chỉ cư trú, lịch sử từng mũi tiêm cho đến mã định danh cá nhân/ CCCD. Vì khối lượng công việc còn lại tập trung vào nhóm dữ liệu "khó", nhiều cán bộ y tế tuyến cơ sở đã phải liên tục làm thêm giờ, hy sinh thời gian nghỉ ngơi cá nhân. Sau nhiều tuần liền căng mình xử lý dữ liệu, thời gian dành cho gia đình, con cái của đội ngũ y tế bị thu hẹp đáng kể. Bên cạnh đó, toàn bộ hệ thống y tế từ tỉnh đến xã, phường đang tập trung vào việc khám sức khỏe cho người dân theo tinh thần nghị Quyết 72 của Bộ chính trị nên đây cũng là một áp lực tiếp theo đối với ngành y tế.
“Phần lớn khối lượng công việc của chiến dịch nằm ở tuyến cơ sở, nơi điều kiện làm việc còn nhiều hạn chế. Đặc biệt, đội ngũ y tế tuyến xã, phường vừa phải đảm nhận công tác khám, chữa bệnh thường xuyên, vừa thực hiện nhiều nhiệm vụ song song, từ khám sức khỏe toàn dân đến làm sạch các cơ sở dữ liệu khác nên áp lực rất nhiều. Do vậy, Sở Y tế yêu cầu thủ trưởng các đơn vị trực thuộc chịu trách nhiệm về chất lượng dữ liệu và tiến độ, báo cáo thường xuyên, kịp thời phản ánh vướng mắc; đồng thời đề nghị UBND các xã, phường tiếp tục phối hợp xác minh tại cơ sở. Với những khó khăn về hạ tầng, phần mềm và nhân lực mà tuyến xã phản ánh, Sở đang tổng hợp để kiến nghị Bộ Y tế và có phương án hỗ trợ, phấn đấu hoàn thành chiến dịch trước thời hạn.” ông Phạm Minh Hữu nhấn mạnh.
Có thể nói, làm sạch dữ liệu tiêm chủng là một trong những mắt xích cốt lõi trong chiến lược chuyển đổi số quốc gia của ngành Y tế. Khi dữ liệu được chuẩn hóa "đúng, đủ, sạch, sống", ngành Y tế sẽ quản lý bài bản, chính xác từng đối tượng, hạn chế tối đa tình trạng bỏ sót mũi tiêm, xử lý triệt để dữ liệu trùng lặp, đồng thời tạo tiền đề quan trọng phục vụ kết nối Sổ sức khỏe điện tử trên ứng dụng VNeID cho mọi người dân. Hy vọng, với sự nỗ lực của đội ngũ cán bộ y tế cùng sự phối hợp của các cấp, các ngành, địa phương, ngành Y tế Đắk Lắk đặt mục tiêu hoàn thành kế hoạch đề ra, hình thành dữ liệu y tế “đúng, đủ, sạch, sống, thống nhất, dùng chung”, làm nền tảng cho công tác quản lý, điều hành và chuyển đổi số của ngành.
Bài, ảnh: Bảo Trọng