Trường hợp mới nhất mắc bệnh Whitmore là là bệnh nhân nam, sinh năm 1957, trú tại phường Tuy Hòa, tỉnh Đắk Lắk. Diễn biến của trường hợp này cho thấy bệnh Whitmore có thể biểu hiện bằng những triệu chứng không đặc hiệu, dễ khiến người bệnh và gia đình chủ quan hoặc nhầm lẫn với các bệnh lý thông thường. Khi sốt kéo dài, điều trị không cải thiện hoặc xuất hiện thêm các triệu chứng bất thường, người bệnh cần được thăm khám, đánh giá lại nguyên nhân để tránh bỏ sót những bệnh nhiễm trùng nguy hiểm. Đặc biệt, việc tự mua thuốc điều trị tại nhà khi chưa xác định được nguyên nhân gây bệnh có thể làm chậm quá trình chẩn đoán và điều trị phù hợp. Người dân không nên chỉ dựa vào một vài triệu chứng riêng lẻ để tự kết luận bệnh, mà cần cung cấp đầy đủ thông tin về diễn biến sức khỏe, tiền sử bệnh và các yếu tố phơi nhiễm cho nhân viên y tế.
Theo bác sĩ H’Nuen H’Đơk – Phó Trưởng Khoa Phụ trách Khoa truyền nhiễm, Bệnh viện Đa khoa vùng Tây Nguyên cho biết: bệnh Whitmore là bệnh nhiễm trùng ở người và động vật do vi khuẩn Burkholderia pseudomallei gây ra.
Vi khuẩn sống trong môi trường đất, nước bị nhiễm khuẩn, có thể xâm nhập vào cơ thể người qua da các vết trầy xước, vết thương hở trên da; qua đường hô hấp khi hít phải bụi hoặc giọt nước nhiễm vi khuẩn; và trong một số trường hợp qua đường tiêu hóa. Bệnh không phổ biến như nhiều bệnh truyền nhiễm khác nhưng có thể diễn biến nặng, gây nhiễm trùng huyết, viêm phổi nặng, áp xe ở các cơ quan và suy đa tạng. Nếu không được chẩn đoán, điều trị kịp thời, bệnh có nguy cơ đe dọa tính mạng.
Bệnh Whitmore cần được theo dõi và điều trị tại bệnh viện, người bệnh không tự ý điều trị hoặc ngừng điều trị khi chưa có chỉ định của bác sĩ.
“Một trong những khó khăn trong phát hiện bệnh là triệu chứng lâm sàng rất đa dạng. Người mắc Whitmore có thể bị sốt, sốt cao kéo dài, rét run, mệt mỏi, đau cơ, đau khớp, ho, đau ngực hoặc khó thở. Một số trường hợp có thể xuất hiện các ổ áp xe, tổn thương da, đau bụng hoặc những biểu hiện liên quan đến cơ quan bị nhiễm trùng. Tùy vị trí và mức độ nhiễm khuẩn, triệu chứng ở mỗi người có thể khác nhau. Bệnh có thể khởi phát cấp tính, nhưng cũng có trường hợp diễn biến âm thầm, kéo dài và tái phát. Vì vậy, không có một triệu chứng đơn lẻ nào đủ để khẳng định hoặc loại trừ bệnh Whitmore. Những người mắc bệnh đái tháo đường, bệnh gan, bệnh thận mạn tính, bệnh phổi mạn tính hoặc suy giảm miễn dịch có nguy cơ cao gặp diễn biến nặng. Người cao tuổi và những người thường xuyên tiếp xúc với đất, bùn, nước bẩn cũng cần chú ý bảo vệ sức khỏe, nhất là khi có vết thương ngoài da”, bác sĩ H’Nuen H’Đơk cho biết thêm.
Bệnh Whitmore hiện chưa có vắc xin phòng ngừa. Việc chẩn đoán cần dựa trên đánh giá lâm sàng, yếu tố dịch tễ và các xét nghiệm phù hợp, trong đó xét nghiệm vi sinh như nuôi cấy bệnh phẩm có vai trò quan trọng. Điều trị bệnh cần sử dụng kháng sinh phù hợp theo chỉ định của bác sĩ, thường bao gồm giai đoạn điều trị tích cực và giai đoạn điều trị duy trì kéo dài. Người bệnh không được tự ý ngừng thuốc khi thấy triệu chứng thuyên giảm.
Bác sĩ H’Nuen H’Đơk khuyến cáo: phòng bệnh Whitmore chủ yếu dựa vào hạn chế tiếp xúc với nguồn đất, nước có nguy cơ nhiễm khuẩn, bảo vệ da và thực hiện vệ sinh cá nhân, vệ sinh môi trường. Người dân cần duy trì những biện pháp sau: Thứ nhất, hạn chế tiếp xúc trực tiếp với đất, bùn và nước bẩn. Người dân cần thận trọng khi làm ruộng, làm vườn, đào đất, nạo vét kênh mương, dọn vệ sinh chuồng trại hoặc làm việc tại những khu vực ngập úng, ô nhiễm. Không nên tắm, bơi, lội hoặc ngụp lặn tại ao, hồ, sông, suối có dấu hiệu ô nhiễm, nhất là sau mưa lớn, lũ lụt; Thứ hai, sử dụng đầy đủ phương tiện bảo hộ khi lao động. Những người thường xuyên làm việc ngoài trời, tiếp xúc với đất và nước cần sử dụng ủng hoặc giày kín, găng tay phù hợp và quần áo bảo hộ. Việc mang dép hở hoặc đi chân đất tại khu vực bùn đất ô nhiễm làm tăng nguy cơ tiếp xúc trực tiếp với nguồn bệnh; Thứ ba, chăm sóc và bảo vệ các vết thương trên da. Khi có vết trầy xước, vết loét hoặc vết bỏng, cần tránh để vùng tổn thương tiếp xúc với đất, bùn và nước có nguy cơ nhiễm khuẩn. Nếu bắt buộc phải làm việc trong môi trường này, cần che kín vết thương bằng vật liệu chống thấm phù hợp. Sau khi tiếp xúc, cần tháo bỏ đồ bảo hộ, làm sạch vùng da bị phơi nhiễm và xử lý vết thương đúng cách. Không nên chủ quan với những vết thương nhỏ, đặc biệt ở người có bệnh nền; Thứ tư, bảo đảm vệ sinh cá nhân và an toàn thực phẩm. Thường xuyên rửa tay bằng xà phòng và nước sạch, nhất là trước khi ăn, trước và sau khi chế biến thức ăn, sau khi đi vệ sinh và sau khi làm việc ngoài đồng ruộng. Thực hiện ăn chín, uống nước đã đun sôi hoặc sử dụng nguồn nước bảo đảm an toàn; rửa sạch thực phẩm trước khi chế biến. Không giết mổ, sử dụng thịt của gia súc, gia cầm bị bệnh hoặc chết không rõ nguyên nhân; Thứ năm, giữ gìn vệ sinh môi trường sống. Thu gom, xử lý rác thải đúng quy định; bảo đảm nguồn nước sinh hoạt sạch; vệ sinh dụng cụ lao động sau khi tiếp xúc với bùn đất. Khi dọn dẹp nhà cửa, sân vườn sau ngập lụt, người dân nên mang ủng, găng tay và tránh để da tiếp xúc trực tiếp với nước bẩn, bùn đất. Những khu vực có nguy cơ ô nhiễm cần được vệ sinh, xử lý phù hợp, đồng thời hạn chế phát tán bụi đất trong quá trình dọn dẹp; Thứ sáu, chú ý bảo vệ sức khỏe đối với người có bệnh nền. Người mắc đái tháo đường, bệnh gan, thận, phổi mạn tính hoặc suy giảm miễn dịch cần kiểm soát tốt bệnh nền, chăm sóc cẩn thận các tổn thương trên da và hạn chế tối đa tiếp xúc với môi trường có nguy cơ ô nhiễm. Khi xuất hiện dấu hiệu nhiễm trùng, cần đi khám sớm thay vì tự điều trị tại nhà./.
Bài: Mỹ Hạnh -
Ảnh: Bảo Trọng