SỞ Y TẾ TỈNH ĐẮK LẮK

Chủ động xử lý nước sinh hoạt trong mùa mưa bão

04/11/2025 03:37

Mỗi mùa mưa bão lại mang theo bao nỗi lo: đường ngập, nhà dột, bệnh tật dễ lây lan… Và giữa muôn mối lo ấy, chuyện nước sạch cho sinh hoạt hằng ngày cũng trở thành một việc không thể xem nhẹ.

Chủ động xử lý nước sinh hoạt là việc hoàn toàn nằm trong tầm tay mỗi gia đình. Chỉ cần vài bước đơn giản với những vật dụng, hóa chất có thể chuẩn bị trước, chúng ta đã có thể tự bảo vệ sức khỏe cho cả nhà trong mùa mưa lũ.

Khi mưa lớn, nước mặt (ao, hồ), nước giếng nông và cả hệ thống cấp nước có thể bị nhiễm phân người, phân động vật và các chất hữu cơ khác. Những nguồn nước này có thể chứa vi khuẩn, virus gây tiêu chảy, tả, lỵ và một số ký sinh trùng. Sử dụng nước chưa xử lý làm tăng nguy cơ mắc các bệnh truyền qua đường nước - đặc biệt nguy hiểm cho trẻ nhỏ, người cao tuổi và người có sức đề kháng yếu.

Các hướng dẫn y tế khẩn cấp của Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) và Hiệp hội Chữ thập đỏ và Trăng lưỡi liềm đỏ quốc tế (IFRC) đều khuyến cáo xử lý nước ở quy mô hộ gia đình trong tình huống khẩn cấp để giảm nguy cơ mắc bệnh.

1. Lắng - tiền xử lý

Lắng giúp giảm độ đục, làm tăng hiệu quả khử khuẩn sau đó. Có nhiều cách làm trong nước, đơn giản nhất là dùng phèn chua hoặc lọc bằng vải sạch.

Cách làm:

- Lọc thô qua vải sạch / vợt để loại rác lớn;

- Dùng phèn chua để lắng: Lấy lượng tương đương 1g phèn chua cho 20 lít nước, hòa trong một gáo nước sạch rồi đổ vào bể, khuấy nhẹ vòng tròn vài chục giây rồi để yên khoảng 30 phút cho cặn lắng xuống. Sau đó gạn lấy phần nước trong ở phía trên.

- Nếu không có phèn chua thì lọc nước qua vải sạch nhiều lần cho đến khi được nước trong hơn.

2. Khử trùng

Khử trùng bằng clo (hoặc hợp chất clo như sodium dichloroisocyanurate trong Aquatabs, hoặc Cloramin B, hoặc clorua vôi) tiêu diệt phần lớn vi khuẩn và virus gây bệnh; đây là phương pháp nhanh và dễ áp dụng ở hộ gia đình.

Cách làm:

- Tính lượng hóa chất khử khuẩn cần thiết cho giếng nước trên cơ sở nồng độ cần thiết của hóa chất khử khuẩn là 10g/m³.

- Nước sau khử khuẩn phải có nồng độ Clo hoạt động dư là 0,2 - 1,0 mg/lít (có mùi nồng của Clo).

- Nước đã khử trùng vẫn phải đun sôi mới được uống (Sôi ít nhất 1 phút kể từ lúc nước sôi).

- Trong trường hợp không có hoá chất khử khuẩn, chỉ ăn uống nước đã đun sôi 10 phút trở lên.

3. Dự trữ an toàn

Trữ nước an toàn trong các dụng cụ chứa nước sạch, có nắp đậy để tránh côn trùng và bụi bẩn.

Danh sách vật tư dự phòng cho mỗi gia đình

- Xô, dụng cụ lọc vải sạch, gáo, bình đựng có nắp.

- Phèn chua

- Viên Aquatabs hoặc Cloramin B hoặc Clorua vôi tùy nhu cầu gia đình cũng như tùy khả năng chuẩn bị của địa phương.

- Tờ hướng dẫn xử lý nước in sẵn (có in liều, thời gian chờ, lưu ý an toàn). Tham khảo và in theo hướng dẫn của Bộ Y tế: Hướng dẫn xử lý nước và vệ sinh môi trường trong mùa bão lũ[1].

Những lưu ý an toàn quan trọng

- Luôn đọc và làm theo hướng dẫn trên nhãn sản phẩm. Không dùng quá liều.

- Cần lắng, lọc trước để làm trong nước rồi mới khử khuẩn.

- Đun sôi là phương án an toàn thay thế khi không có hoá chất.

- Giữ trẻ em tránh xa hóa chất, bảo quản nơi an toàn./.

Thuỳ Nhiên