SỞ Y TẾ TỈNH ĐẮK LẮK

Ngày Thế giới phòng chống đái tháo đường (14/11): BẢO VỆ SỨC KHOẺ QUA TỪNG GIAI ĐOẠN CUỘC ĐỜI

14/11/2025 08:08

Tỷ lệ tăng đường huyết ở Việt Nam đã tăng gần gấp đôi trong 6 năm qua. Nhân ngày Thế giới phòng chống đái tháo đường, ngành y tế kêu gọi cộng đồng chủ động phòng ngừa bệnh ngay từ sớm, bảo vệ sức khoẻ theo từng giai đoạn của vòng đời.

Từng giai đoạn cuộc đời con người.

1. Đái tháo đường - vấn đề sức khoẻ toàn cầu tiếp tục gia tăng

Đái tháo đường (ĐTĐ) là một bệnh mạn tính, xảy ra khi tuyến tụy không sản xuất đủ lượng hoóc-môn Insulin để điều chỉnh lượng đường trong máu hoặc khi cơ thể không thể sử dụng hiệu quả insulin mà nó tạo ra. Tăng đường huyết hay tăng nồng độ đường trong máu là một tác động phổ biến của bệnh đái tháo đường dẫn đến tổn hại nghiêm trọng cho nhiều hệ thống của cơ thể, đặc biệt là các dây thần kinh và mạch máu.

Đái tháo đường hiện ảnh hưởng đến hơn 500 triệu người trên thế giới và tiếp tục tăng nhanh. Tại Việt Nam, theo điều tra STEPs, tỷ lệ người 18-69 tuổi tăng đường huyết đã tăng từ 4,1% (2015) lên 7,1% (2021), cho thấy xu hướng đáng lo ngại.

Chủ đề ngày Thế giới phòng chống đái tháo đường năm 2025 - “Đái tháo đường qua các giai đoạn cuộc đời” – nhấn mạnh rằng phòng ngừa và chăm sóc ĐTĐ phải được thực hiện liên tục từ giai đoạn trước khi thụ thai và tiếp diễn suốt cuộc đời của một người.

2. Phòng ngừa đái tháo đường qua các giai đoạn cuộc đời

2.1. Trước khi thụ thai và trong thai kỳ

Việc phòng ngừa có thể bắt đầu từ người mẹ để bảo vệ sức khỏe của con cái trong tương lai:

Chuẩn bị sức khoẻ trước mang thai: duy trì câng nặng hợp lý, chế độ ăn uống lành mạnh và hoạt động thể chất đầy đủ.
Sàng lọc và kiểm soát đường huyết nhằm phòng ngừa đái tháo đường thai kỳ.
Đái tháo đường thai kỳ làm tăng nguy cơ mắc ĐTĐ tuýp 2 cho cả mẹ và bé, vì vậy cần phát hiện sớm rất quan trọng.

2.2. Thời thơ ấu và vị thành niên

Dinh dưỡng cân bằng, ưu tiên sữa mẹ và thực phẩm tươi.
Hạn chế nước ngọt, thực phẩm nhiều đường và chất béo xấu.
Trẻ cần vận động hàng ngày, tránh ngồi lây trước màn hình.
Kiểm soát cân nặng để phòng ngừa béo phì – yếu tố nguy cơ của ĐTĐ tuýp 2.

Tập luyện thể dục thể thao tăng cường sức khỏe.

3. Tuổi trưởng thành và người cao tuổi

Các biện pháp phòng ngừa được tiếp tục và tăng cường, đặc biệt đối với những người có nguy cơ cao:

Lối sống lành mạnh: Duy trì chế độ ăn uống khoa học và tập thể dục đều đặn (ít nhất 150 phút/tuần với cường độ vừa phải). Hoạt động thể chất giúp giảm lượng đường trong máu và tăng độ nhạy insulin.
Kiểm soát cân nặng: Đạt được và duy trì chỉ số khối cơ thể (BMI) khỏe mạnh (dưới 25 kg/m2 đối với hầu hết người châu Á).
Giảm căng thẳng và ngủ đủ giấc: Quản lý căng thẳng và đảm bảo ngủ đủ 7-8 tiếng mỗi ngày, vì cả hai đều có thể ảnh hưởng đến đường huyết.
Tránh chất kích thích: Không hút thuốc và hạn chế uống rượu bia.
Khám sức khỏe định kỳ: Theo dõi các chỉ số quan trọng như đường huyết, huyết áp, mỡ máu và kiểm tra sức khỏe tổng quát thường xuyên để phát hiện sớm tình trạng tiền ĐTĐ và can thiệp kịp thời.

Dấu hiệu cảnh báo mắc đái tháo đường cần chú ý.

Thông điệp hành động năm 2025

Bắt đầu phòng ngừa sớm - bảo vệ sức khỏe suốt đời
Dinh dưỡng lành mạnh mỗi ngày
Tập luyện thường xuyên
Sàng lọc đường huyết định kỳ
Mỗi người một hành động nhỏ → tạo ra thay đổi lớn cho cộng đồng

Ngày Thế giới Đái tháo đường 2025 là lời nhắc nhở mỗi người dân chủ động chăm sóc sức khỏe, giảm gánh nặng bệnh tật và bảo vệ chất lượng cuộc sống cho bản thân và gia đình.

Mỹ Anh