28/04/2026 08:12
Trong nhiều năm qua, do tâm lý chủ quan của người dân trong công tác phòng chống dịch nên bệnh đại trên địa bàn tỉnh Đắk Lắk vẫn đang còn nhiều diễn biến phức tạp. Điều đáng quan tâm là hiện nay việc quản lý đàn chó tại nhiều địa phương còn lỏng lẻo nên tình trạng chó thả rông và không rọ mõm đang tiềm ẩn nguy cơ bệnh dại bùng phát trong cộng đồng. Để chủ động phòng chống bệnh dại, người dân cần thực hiện nghiêm túc việc quản lý đàn chó, mèo nuôi, tiêm vắc xin phòng dại cho vật nuôi và khi bị chó, mèo cắn, cào cần có hướng xử lý vết thương đúng cách, đồng thời tiêm vắc xin phòng bệnh dại càng sớm càng tốt…
Báo động của dịch bệnh
Đầu năm 2026, sau khi ghi nhận ca tử vong do bệnh dại, UBND xã Buôn Đôn, tỉnh Đắk Lắk đã phải chính thức công bố dịch và chỉ đạo cho ngành triển khai các biện pháp phòng bệnh nhằm bảo vệ sức khỏe của người dân.
Anh Y’Bun Toản Niê - cán bộ chuyên trách phòng chống dịch Trạm Y tế xã Buôn Đôn cho biết, trong thời gian từ tháng 11/2025 đến hết tháng 02/2026, trên địa bàn xã Buôn Đôn đã ghi nhận nhiều trường hợp liên quan đến phơi nhiễm bệnh dại, trong đó có 01 trường hợp tử vong vào ngày 18/02/2026, trường hợp này sau khi bị chó dại cắn nhưng không tiêm vắc xin phòng dại và huyết thanh kháng dại.
“Từ 11/2025 đến tháng 4/2026 toàn xã đã ghi nhận 12 trường hợp bị chó, mèo cắn (trong đó có 01 trường hợp tử vong nghi chó dại cắn). Đến nay đã có 12/12 trường hợp đã được điều tra xử lý theo quy định; 10/12 trường hợp bị cắn đã được tiêm vắc xin phòng dại (01 trường hợp tử vong chưa được tiêm vắc xin, 01 trường hợp mắc bệnh ung thư cổ tử cung nên người nhà không cho đi tiêm). Địa phương cũng đã thực hiện tiêm trên 1.400 liều vắc xin phòng cho đàn chó mèo” anh Y’Bun Toản Niê cho biết.
Theo thống kê, trong giai đoạn từ năm (2019 -2024), toàn tỉnh Đắk Lắk đã ghi nhận 27 trường hợp tử vong do bệnh dại. Riêng trong 2 năm 2024 và năm 2025 bệnh dại và tử vong do bệnh dại được ghi nhận tại tỉnh Đắk Lắk cao nhất trong cả nước với mỗi năm có 7 trường hợp tử vong. Đây là những con số biết nói về nguy cơ bệnh dại với sức khỏe cộng đồng. Nguyên nhân được xác định là do ý thức chủ quan nên tất cả các trường hợp sau khi bị chó, mèo cắn đều không tiêm huyết thanh và vắc xin phòng dại.
Nguy hiểm từ thói quen nuôi chó canh rẫy
Một trong những nguyên nhân khiến vi rút dại âm thầm tồn tại và bùng phát mạnh mẽ chính là từ những thói quen nuôi chó, mèo thả rông của người dân. Tại Đắk Lắk, với đặc thù diện tích canh tác lớn, nằm xa khu dân cư, chó được xem là công cụ hữu hiệu nhất để người dân địa phương thả rông nhằm bảo vệ tài sản, đặc biệt là vào mùa thu hoạch nông sản. Trong không gian rộng lớn của các vườn cây, việc kiểm soát tiếp xúc của đàn chó với động vật hoang dã hay giữa các đàn chó với nhau là điều gần như không thể.
Chó thả rông và không rọ mõm sẽ tiềm ẩn nguy cơ bùng phát bệnh dại trong cộng đồng.
Bà H’ Wơn Ayun, xã Cuôr Đăng, tỉnh Đắk Lắk cho biết: “Rẫy nhà mình trồng cà phê, sầu riêng, tiêu. Ban ngày mình ở trong rẫy thì không sao, chứ ban đêm mình về nhà, phải có mấy con chó canh chừng rẫy cho mình chứ. Mình rào xung quanh rồi, không sao đâu, nó không cắn đâu”
Theo thống kê, trên địa bàn xã Cuôr Đăng hiện có khoảng 2.900 con chó. Trong 3 năm gần đây, tại đây đã xảy ra ít nhất 3 vụ chó dại cắn người và đã có trường hợp tử vong.
Ông Lê Văn Vũ- Cán bộ thú y xã Cuôr Đăng, tỉnh Đắk Lắk cho biết, dù ngành y tế và thú y liên tục tuyên truyền, nhưng thực tế quá trình triển khai lại vấp phải những rào cản từ chính thói quen nuôi chó thả rông và không rọ mõm của bà con nơi đây.
“Còn rất nhiều khó khăn, người dân thả rông không bắt được chó; người dân nuôi chó trong rẫy số lượng rất nhiều nên việc thống kê gặp nhiều khó khăn; một số người dân nhận thức còn kém, không chấp hành tiêm phòng mặc dù tiêm phòng miễn phí” anh Vũ nhấn mạnh.
Có thể nói, chính thói quen nuôi chó thả rông để canh rẫy đã ăn sâu vào nếp sinh hoạt của bà con khu vực Tây Nguyên. Tuy nhiên, việc thả rông đúng nghĩa đen – tức là không xích, không rọ mõm và đặc biệt là không tiêm phòng – đang biến những con vật trung thành này trở thành mối nguy hiểm tiềm tàng.
Nâng cao nhận thức về tiêm phòng dại chủ động
Ông Mai Xuân Lý- Phó Chi cục trưởng Chi cục Chăn nuôi và Thú y, Sở Nông nghiệp và môi trường (NN&MT) tỉnh Đắk Lắk cho biết, nhằm chủ động ngăn chặn dịch bệnh dại, giảm thiểu số ca tử vong và tiến tới chấm dứt tình trạng chó, mèo thả rông, không tiêm phòng vắc xin gây nguy hiểm cho cộng đồng, ngày 03/4/2026 Sở NN&MT đã có văn bản số 2871 SNNMT-CNTY gửi UBND các xã, phường và Chi cục Chăn nuôi và Thú Y về tăng cường các biện pháp cấp bách phòng chống bệnh dại. Theo đó, Sở NN&MT đề nghị UBND các xã, phường và Chi cục Chăn nuôi và Thú y tập trung chỉ đạo, tổ chức triển khai quyết liệt, có hiệu quả công tác phòng, chống bệnh Dại theo đúng quy định của pháp luật về thú y, pháp luật về phòng, chống bệnh truyền nhiễm, Chỉ thị số 11/CT-TTg ngày 21/4/2023 Thủ tướng Chính phủ về việc tăng cường các biện pháp cấp bách phòng, chống bệnh dại; Quyết định số 605/QĐ-UBND ngày 11/3/2022 của UBND tỉnh về việc ban hành Kế hoạch phòng, chống bệnh Dại giai đoạn 2022-2030 trên địa bàn tỉnh Đắk Lắk. Tổ chức rà soát, thống kê chính xác tổng đàn chó, mèo, số hộ nuôi chó, mèo trên địa bàn. Theo dõi, cập nhật tình hình bệnh Dại, báo cáo kịp thời để cập nhật lên Hệ thống Quản lý thông tin dịch bệnh động vật Việt Nam (VAHIS). Đánh giá tỷ lệ tiêm phòng vắc xin Dại thực tế để có kế hoạch bổ sung kịp thời. Tập trung nguồn lực để tăng tỷ lệ tiêm phòng vắc xin Dại, đảm bảo đạt ít nhất 80% tổng đàn chó, mèo nuôi trên địa bàn xã, phường.
“Sở NN&MT đã đề nghị UBND các xã, phường cần tập trung đẩy mạnh công tác thông tin, tuyên truyền, nâng cao nhận thức, trách nhiệm của người dân và hướng dẫn người dân chấp hành nghiêm quy định của pháp luật trong việc nuôi, quản lý chó, mèo nuôi; tiêm vắc xin phòng, chống bệnh Dại cho chó, mèo. Về mặt chuyên môn của Chi cục chăn nuôi và thú y, chúng tôi đã chỉ đạo tăng cường công tác tuyên truyền đến các xã, phường về việc quản lý chó, mèo và tính chất nguy hiểm của bệnh dại; Phổ biến đầy đủ các biện pháp phòng, chống bệnh dại để các cơ quan, địa phương và người dân để nâng cao nhận thức phòng chống bệnh Dại, đặc biệt là tại các xã, phường có ổ dịch cũ, các vùng nguy cơ cao như: Ea Kao, Buôn Đôn, Ea Drông, Pơng Drang, Ea Na, Liên Sơn Lắk, Dray Bhăng, Cuôr Đăng, Phú Xuân, Buôn Ma Thuột, Ea Hiao, Quảng Phú, Ea Súp, Ea Knuếc, Tân An, Hòa Sơn, Ea Ô và một số địa phương có tỷ lệ tiêm phòng kháng huyết thanh và vắc xin dại do nghi ngờ phơi nhiễm trên người” ông Lý chia sẻ
Thạc sĩ, bác sĩ CKII Hoàng Hải Phúc - Giám đốc Trung tâm Kiểm soát bệnh tật tỉnh Đắk Lắk cho biết, ngay sau khi ghi nhận trường hợp người dân bị chó nghi dại cắn, Ngành Y tế Đắk Lắk đã thành lập các đoàn điều tra, xác minh và triển khai các công tác phòng chống khẩn cấp. Đồng thời tham mưu UBND tỉnh cấp kinh phí mua huyết thanh kháng dại và vắc xin phòng dại để tiêm miễn phí cho các nhóm đối tượng nguy cơ cao, đặc biệt là tại vùng sâu, vùng xa, vùng đồng bào dân tộc thiểu số.
“Tỉnh Đắk Lắk nằm trong top 10 cả nước, đứng thứ 2,3 về số ca tử vong do bệnh dại. Năm nào cũng ghi nhận. Làm sao chúng ta quản lý được đàn gia súc, chứ riêng ngành y tế không thể quản lý hết nỗi. Đối với ngành y tế thì chỉ khi nào bệnh nhân có nghi dại thì mới xử lý, nên là rất khó xử lý trong thời gian tới. Đối với Ngành thú y, ngành chăn nuôi phải triển khai quyết liệt và phải tiêm phòng toàn bộ đàn chó. Đối với người dân khi tiếp xúc hoặc bị chó, mèo cào cắn thì cần sớm đến cơ sở y tế tư vấn và xử lý kịp thời, tránh trường hợp tử vong bởi vì là chúng ta không lường trước vấn đề này” Thạc sĩ, bác sĩ CKII Hoàng Hải Phúc nhấn mạnh.
Theo Cục Phòng bệnh (Bộ Y tế), Bệnh dại hiện chưa có thuốc điều trị đặc hiệu, tuy nhiên hoàn toàn có thể phòng tránh được. Nguyên nhân chủ yếu gây tử vong do dại trên người là do người bị động vật nghi dại cắn không tiêm phòng huyết thanh kháng dại và không tiêm vắc xin phòng dại hoặc tiêm muộn, tiêm không đủ liều, không đúng chỉ định.
Bệnh dại nguy hiểm, nhưng có thể phòng và điều trị dự phòng bằng vắc xin và huyết thanh kháng dại. Để chủ động phòng, chống bệnh dại, Cục Phòng bệnh (Bộ Y tế) khuyến cáo người dân cần thực hiện tốt các biện pháp sau:
1. Tiêm phòng đầy đủ cho chó, mèo nuôi và tiêm nhắc lại hàng năm theo khuyến cáo của ngành thú y.
2. Chó, mèo khi thả ra đường phải được đeo rọ mõm. Cần báo ngay cho cơ quan chức năng khi phát hiện chó và động vật lên cơn dại hoặc nghi mắc bệnh dại trong khu vực ổ dịch.
3. Không đùa nghịch, trêu chọc chó, mèo. Người bị chó, mèo cắn phải đi tiêm vắc xin phòng sớm và đầy đủ các mũi tiêm theo chỉ dẫn của bác sĩ.
4. Khi bị chó, mèo cắn, cào, liếm cần:
+ Rửa ngay vết thương với xà phòng và nước sạch dưới vòi chảy liên tục trong thời gian khoảng 10 -15 phút, sau đó sát khuẩn bằng cồn 700 hoặc các chất sát khuẩn khác để làm giảm thiểu lượng vi rút dại tại vết cắn.
+ Không chà sát, không nặn máu để tránh tổn thương rộng hơn. Đây là phương pháp sơ cứu hiệu quả nhất để chống lại bệnh dại. Sau đó cần đưa ngay người bị thương đến cơ sở y tế gần nhất để được tư vấn và điều trị càng sớm càng tốt.
+ Khi xử lý vết thương do bị động vật cắn cần chú ý: Không băng kín, không làm dập nát thêm vết thương hoặc làm tổn thương rộng hơn, tránh khâu kín ngay vết thương; Không chữa bệnh dại bằng Đông y hay thuốc Nam.
+ Đến ngay cơ sở y tế gần nhất để được tư vấn và tiêm phòng dại kịp thời. Việc khám và điều trị dự phòng dại bằng tiêm vắc xin và huyết thanh kháng dại phải được thực hiện càng sớm càng tốt trong vòng 72 giờ sau khi bị cắn. Tuyệt đối không dùng thuốc nam, không tự chữa, không nhờ thầy lang chữa bệnh dại. Chỉ có tiêm phòng mới ngăn ngừa không bị bệnh dại.
Lưu ý: trong vòng 6 tháng sau tiêm vắc xin, người bệnh không sử dụng bất kỳ các loại đồ uống có cồn như: rượu, bia ... đặc biệt có một số thuốc gây ảnh hưởng đến quá trình hình thành kháng thể kháng vi rút dại của cơ thể, do trong thời gian này khi đi khám chữa bệnh cần báo cho bác sĩ biết việc mình đang tiêm vắc xin phòng dại.
Bảo Trọng
Facebook
Tweet
Mail
Google-plus
Các tin khác