Theo Tổ chức Y tế thế giới (WHO), xét nghiệm là cách duy nhất để biết một người có nhiễm HIV hay không. Các hình thức xét nghiệm nhanh, xét nghiệm tại cơ sở y tế, cộng đồng và tự xét nghiệm đang góp phần đưa dịch vụ đến gần hơn với người dân. Tuy nhiên, nếu tự xét nghiệm cho kết quả phản ứng, người thực hiện cần được xét nghiệm khẳng định tại cơ sở y tế theo quy định.
Thường xuyên đi làm ăn xa, anh N.T.T.D trú tại phường Buôn Ma Thuột, tỉnh Đắk Lắk từng có những hành vi tình dục thiếu an toàn. Gần đây, anh chủ động đến cơ sở y tế xét nghiệm HIV. “Khi nhận kết quả âm tính, tôi như trút được gánh nặng”, anh D. chia sẻ.
Hiện nay nhiều hoạt động truyền thông, tư vấn, xét nghiệm sàng lọc HIV đã được ngành y tế Đắk Lắk triển khai sâu rộng tại các địa phương. Các hình thức tư vấn trực tiếp, tư vấn nhóm nhỏ, truyền thông lưu động, tiếp cận cộng đồng và xét nghiệm nhanh HIV được tổ chức thường xuyên, giúp người dân dễ dàng tiếp cận dịch vụ. Theo số liệu từ CDC Đắk Lắk, tính đến ngày 18/8/2026, toàn tỉnh đã thực hiện xét nghiệm sàng lọc HIV tại cộng đồng cho trên 45.131 mẫu, phát hiện 104 mẫu dương tính với HIV và đã được kết nối ngay với các cơ sở điều trị để quản lý sức khỏe theo quy định.
Mỗi người dân cần nâng cao nhận thức, chủ động thực hiện các biện pháp dự phòng, tham gia xét nghiệm khi có nguy cơ hoặc nghi ngờ phơi nhiễm.
Bác sĩ Đào Thị Hảo - Phó Trưởng Khoa phòng chống HIV/AIDS, Trung tâm Kiểm soát bệnh tật (CDC) tỉnh Đắk Lắk cho biết, khi phát hiện nhiễm HIV, người bệnh cần được kết nối và tiếp cận điều trị thuốc kháng vi-rút (ARV) càng sớm càng tốt. Điều trị hiệu quả giúp kiểm soát lượng vi-rút trong cơ thể, duy trì sức khỏe và giảm nguy cơ lây truyền HIV qua đường tình dục. Bên cạnh xét nghiệm, phòng chống HIV cần được thực hiện đồng bộ thông qua quan hệ tình dục an toàn, xét nghiệm HIV và các bệnh lây truyền qua đường tình dục, tiếp cận các biện pháp dự phòng phù hợp và không dùng chung kim tiêm hoặc dụng cụ tiêm chích.
Thực tế cho thấy, nhiều trường hợp sau khi được tư vấn đã mạnh dạn tham gia xét nghiệm và phát hiện nhiễm HIV ở giai đoạn sớm. Điều này giúp người bệnh được tiếp cận điều trị ngay, tránh các biến chứng nguy hiểm và duy trì chất lượng cuộc sống.
Cùng với việc mở rộng xét nghiệm, ngành y tế Đắk Lắk còn đẩy mạnh các hoạt động dự phòng như: truyền thông thay đổi hành vi, thực hiện các biện pháp can thiệp giảm tác hại như cấp bao cao su, bơm kim tiêm, điều trị nghiện các chất dạng thuốc phiện bằng Methadone cho các đối tượng có nguy cơ cao, mở thêm các cơ sở điều trị HIV/AIDS tạo điều kiện cho người bệnh tham gia điều trị. Nhờ đó, nhận thức của người dân về HIV/AIDS đã có nhiều thay đổi tích cực. Nếu như trước đây nhiều người còn e ngại hoặc kỳ thị người nhiễm HIV thì hiện nay, cộng đồng đã có cái nhìn cởi mở hơn. Người dân hiểu rằng, HIV là bệnh có thể kiểm soát được nếu phát hiện sớm và tuân thủ điều trị.
Việc biết sớm tình trạng HIV không chỉ bảo vệ sức khỏe bản thân mà còn góp phần bảo vệ gia đình và cộng đồng.
Bác sĩ chuyên khoa II Lê Phúc - Phó Giám đốc CDC tỉnh Đắk Lắk cho biết thêm, việc mở rộng các hoạt động tư vấn, xét nghiệm HIV tại cộng đồng. Cùng với sự vào cuộc quyết liệt của CDC Đắk Lắk, các đơn vị y tế và sự chung tay của cộng đồng, ngày càng có nhiều người dân chủ động tiếp cận dịch vụ xét nghiệm. Việcphát hiện sớm người nhiễm HIV mang lại lợi ích kép, vừa giúp người bệnh được chăm sóc sức khỏe tốt hơn, vừa giảm nguy cơ lây truyền trong cộng đồng. Hiện nay, tất cả các trường hợp được phát hiện qua hoạt động xét nghiệm cộng đồng đều đã được đưa vào quản lý điều trị phù hợp. Các bệnh nhân đều có sức khỏe ổn định, tuân thủ điều trị tốt. Đây là minh chứng rõ nét cho hiệu quả của chiến lược phát hiện sớm và điều trị sớm trong phòng, chống HIV/AIDS.
Cùng với vai trò của ngành y tế, mỗi người dân cần nâng cao nhận thức, chủ động thực hiện các biện pháp dự phòng, tham gia xét nghiệm khi có nguy cơ hoặc nghi ngờ phơi nhiễm. Việc biết sớm tình trạng HIV không chỉ bảo vệ sức khỏe bản thân mà còn góp phần bảo vệ gia đình và cộng đồng, hướng tới mục tiêu chấm dứt dịch bệnh AIDS vào năm 2030.
Bài: Kim Oanh - Ảnh: Bảo Trọng