Tại buôn Đrăng Phốk, nơi đời sống của người dân còn gắn nhiều với hoạt động sản xuất nông nghiệp và sinh hoạt cộng đồng, cán bộ y tế thường xuyên phối hợp với chính quyền, các đoàn thể và người có uy tín tại địa phương để lồng ghép nội dung phòng, chống tác hại thuốc lá trong các buổi truyền thông. Những nội dung được tuyên truyền tập trung vào tác hại của thuốc lá đối với sức khỏe người hút và những người thường xuyên hít phải khói thuốc, nguy cơ mắc các bệnh về hô hấp, tim mạch, ung thư; đồng thời vận động người dân không hút thuốc trong nhà, nơi tập trung đông người và không hút thuốc trước mặt trẻ em. Không chỉ tuyên truyền bằng hình thức tập trung, cán bộ y tế còn tranh thủ các buổi thăm hộ gia đình, tư vấn sức khỏe và các hoạt động chăm sóc sức khỏe tại cộng đồng để trao đổi trực tiếp với người dân. Cách tuyên truyền gần gũi, dễ hiểu giúp người dân tiếp nhận thông tin thuận lợi hơn, đồng thời tạo cơ hội để cán bộ y tế giải đáp những thắc mắc liên quan đến việc sử dụng thuốc lá và quá trình cai thuốc.
Là người dân tại buôn Đrăng Phốk, ông Y Xanh Niê (57 tuổi), cho biết trước đây người dân trong buôn, nhất là nam giới hút thuốc khá nhiều. Tuy nhiên, qua các buổi tuyên truyền của cán bộ y tế, người dân hiểu rõ hơn những ảnh hưởng của thuốc lá đối với sức khỏe bản thân và gia đình. “Cán bộ y tế thường xuyên nhắc nhở về tác hại của thuốc lá, nhất là việc khói thuốc ảnh hưởng đến trẻ nhỏ và người thân trong gia đình. Qua tuyên truyền, bà con trong buôn cũng ý thức hơn, hạn chế hút thuốc trong nhà và vận động người thân cùng bỏ thuốc”, ông Y Xanh chia sẻ.
Cán bộ Trạm Y tế xã Buôn Đôn tuyên truyền tác hại thuốc lá cho người dân tại buôn Đrăng Phốk.
Cùng với việc nâng cao nhận thức, một số người dân cũng bắt đầu quan tâm hơn đến việc giảm hoặc từ bỏ thuốc lá. Anh Y B’Lâm Buôn Ja (trú tại buôn Đrăng Phốk) cho biết thông tin được cán bộ y tế tuyên truyền rất thiết thực, gắn với những vấn đề sức khỏe mà người dân có thể gặp phải trong cuộc sống hằng ngày. “Trước đây tôi nghĩ hút thuốc chỉ là thói quen không ảnh hưởng nhiều đến sức khỏe nên thích là cứ hút. Tuy nhiên, khi được các cán bộ y tế giải thích về những bệnh có thể liên quan đến thuốc lá thì tôi thấy cần phải hạn chế, tốt nhất là bỏ thuốc. Những người chưa bỏ được thì cũng nên tránh hút thuốc ở trong nhà để không ảnh hưởng đến người khác”, anh Y B’Lâm nói.
Nhờ việc tích cực đẩy mạnh của các cán bộ y tế, người dân tại buôn Đrăng Phốk đã hiểu về các tác hại của thuốc lá đối với sức khỏe bản thân, gia đình và xã hội
Theo bác sĩ Y Nham Niê - Giám đốc Trạm Y tế xã Buôn Đôn, tỉnh Đắk Lắk, phòng, chống tác hại thuốc lá là một trong những nội dung được đơn vị quan tâm trong hoạt động truyền thông, giáo dục sức khỏe tại cộng đồng. Công tác truyền thông tại địa phương được triển khai theo hướng phù hợp với điều kiện thực tế. Cán bộ y tế tận dụng các buổi sinh hoạt cộng đồng, tư vấn tại hộ gia đình, hoạt động khám và chăm sóc sức khỏe để trao đổi với người dân. Nội dung tuyên truyền được lựa chọn ngắn gọn, dễ tiếp cận, tập trung vào những việc người dân có thể thực hiện ngay trong gia đình và cộng đồng. “Với đặc thù địa bàn rộng, dân cư sinh sống tại nhiều buôn và điều kiện tiếp cận thông tin của người dân không đồng đều đòi hỏi công tác tuyên truyền phải được thực hiện thường xuyên, linh hoạt và phù hợp với từng nhóm đối tượng. Do đó, để công tác phòng, chống tác hại thuốc lá đạt hiệu quả, Trạm Y tế đã triển khai tăng cường lồng ghép nội dung phòng, chống tác hại của thuốc lá vào các hoạt động truyền thông, tư vấn sức khỏe và các chương trình chăm sóc sức khỏe tại cộng đồng, nhất là ở các buôn vùng biên giới hoặc nằm sâu trong vùng lõi Vườn Quốc gia Yók Đôn như Đrăng Phốk. Các cán bộ y tế của Trạm luôn chú trọng tuyên truyền trực tiếp để người dân hiểu rõ tác hại của thuốc lá, từ đó thay đổi thói quen và chủ động bảo vệ sức khỏe cho bản thân cũng như gia đình. Đối với những người đang sử dụng thuốc lá, chúng tôi vận động người dân giảm dần và tiến tới bỏ thuốc; đồng thời khuyến cáo không hút thuốc tại những nơi có trẻ em, người cao tuổi và người có bệnh lý hô hấp”, bác sĩ Y Nham Niê cho biết.
Một trong những vấn đề được ngành Y tế quan tâm là khói thuốc thụ động. Người không hút thuốc vẫn có thể tiếp xúc với các chất độc hại từ khói thuốc khi sống hoặc làm việc trong môi trường có người hút. Vì vậy, xây dựng không gian sinh hoạt không khói thuốc không chỉ là trách nhiệm của người sử dụng thuốc lá mà cần sự đồng thuận của cả gia đình. Từ góc độ y tế cơ sở, việc vận động người dân không hút thuốc trong nhà cũng là một giải pháp thiết thực để bảo vệ sức khỏe các thành viên. Khi người lớn thay đổi thói quen, trẻ em trong gia đình cũng được hạn chế tiếp xúc với khói thuốc và có điều kiện hình thành nhận thức đúng về tác hại của thuốc lá ngay từ nhỏ. Bên cạnh thuốc lá điếu, cán bộ y tế cũng chú trọng cung cấp thông tin để người dân không chủ quan với các sản phẩm thuốc lá mới. Việc quảng bá dưới nhiều hình thức có thể khiến một số người, nhất là thanh thiếu niên, chưa nhận thức đầy đủ về nguy cơ đối với sức khỏe. Do đó, Trạm Y tế xã Buôn Đôn xác định công tác truyền thông cần được duy trì thường xuyên tại gia đình, trường học và cộng đồng, giúp người dân có đủ thông tin trước khi lựa chọn sử dụng các sản phẩm chứa nicotine. Bác sĩ Y Nham Niê cho rằng để duy trì hiệu quả, hoạt động phòng, chống tác hại thuốc lá cần sự phối hợp của nhiều lực lượng. “Ngành Y tế không thể thực hiện riêng lẻ mà cần sự tham gia của chính quyền địa phương, các đoàn thể, gia đình, người có uy tín trong cộng đồng và chính mỗi người dân. Khi nhiều người cùng thực hiện, những quy định và khuyến cáo về môi trường không khói thuốc sẽ dần trở thành thói quen trong sinh hoạt”, bác sĩ Y Nham Niê nói.
Ở những buôn làng như Đrăng Phốk, mỗi thay đổi dù nhỏ trong sinh hoạt gia đình đều có ý nghĩa đối với việc xây dựng môi trường sống lành mạnh. Một người giảm hút thuốc, một gia đình không còn khói thuốc trong nhà hay một cộng đồng cùng nhắc nhở nhau không hút thuốc nơi công cộng đều góp phần giảm sự hiện diện của khói thuốc trong đời sống. Từ hoạt động tuyên truyền tại cơ sở, thông điệp phòng, chống tác hại thuốc lá đang từng bước được đưa đến gần hơn với người dân xã Buôn Đôn. Khi kiến thức sức khỏe được chuyển thành hành động cụ thể trong từng gia đình và buôn làng, công tác phòng, chống tác hại thuốc lá sẽ không chỉ dừng ở những buổi truyền thông mà trở thành một phần trong nếp sống, góp phần bảo vệ sức khỏe cộng đồng từ chính những thay đổi trong cuộc sống hằng ngày./.
Bài: Mai Lê - Ảnh: Đình Thi