Bà H.T.K.C, ở phường Buôn Ma Thuột, tỉnh Đắk Lắk, bị bệnh về tiêu hoá nhưng rất ngại đi khám vì lo lắng khi nội soi. Dù được các con khuyên kiểm tra các vấn đề liên quan đến trào ngược dạ dày - thực quản và viêm loét dạ dày, bà vẫn chưa vượt qua được tâm lý e ngại. Chỉ khi cơn đau trở nên nghiêm trọng, bà mới quyết định đến bệnh viện khám và được bác sĩ chỉ định nội soi gây mê. Sau khi thực hiện, bà cho biết “Tôi cứ nghĩ nội soi sẽ khó chịu, nhưng thực hiện chỉ khoảng 5-10 phút, rất nhẹ nhàng, thoải mái. Sau khi biết rõ tình trạng bệnh, tôi yên tâm điều trị hơn, tinh thần cũng thoải mái và sức khỏe dần cải thiện”, bà C. chia sẻ.
Các bệnh lý đường tiêu hóa có biểu hiện đa dạng như đau bụng, ợ nóng, đầy hơi, khó tiêu, thay đổi thói quen đại tiện, đi ngoài ra máu hoặc sụt cân không rõ nguyên nhân. Tuy nhiên, những triệu chứng này có thể xuất phát từ nhiều nguyên nhân; mức độ khó chịu không phải lúc nào cũng phản ánh chính xác mức độ tổn thương. Đáng lưu ý, một số tổn thương tiền ung thư, trong đó có polyp tuyến đại trực tràng, có thể chưa gây triệu chứng rõ ràng. Một số loại polyp có khả năng tiến triển thành ung thư theo thời gian nếu không được phát hiện và xử trí phù hợp. Nguy cơ cụ thể phụ thuộc vào loại mô học, kích thước và đặc điểm của tổn thương. Vì vậy, người có triệu chứng kéo dài, tái diễn hoặc dấu hiệu bất thường cần được thăm khám thay vì tự đánh giá tình trạng sức khỏe qua cảm giác đau nhiều hay ít. Tuy nhiên, không phải mọi triệu chứng tiêu hóa đều cần nội soi; việc lựa chọn phương pháp kiểm tra phải căn cứ vào triệu chứng, tiền sử bệnh, yếu tố nguy cơ và đánh giá của bác sĩ.
Bác sĩ thực hiện nội soi tiêu hóa, giúp phát hiện và đánh giá các tổn thương đường tiêu hóa.
Theo bác sĩ.CKI Hồ Công Lý, Trưởng khoa Nội soi, Bệnh viện Đa khoa Thiện Hạnh, nội soi tiêu hóa sử dụng ống soi mềm có gắn camera để quan sát trực tiếp niêm mạc đường tiêu hóa, giúp phát hiện các bất thường như viêm, loét, xuất huyết, polyp hoặc tổn thương nghi ngờ ung thư. Ưu điểm của nội soi hiện nay là không chỉ giúp phát hiện tổn thương mà còn cho phép can thiệp điều trị trong nhiều trường hợp. Bác sĩ có thể lấy mẫu mô để xét nghiệm, cầm máu tại vị trí xuất huyết, cắt polyp hoặc lấy dị vật đường tiêu hóa khi có chỉ định. Với tổn thương nghi ngờ, sinh thiết giúp xác định đặc điểm mô bệnh học, hỗ trợ bác sĩ chẩn đoán và lựa chọn hướng điều trị. Đối với polyp đại trực tràng, tùy loại, kích thước, hình thái và vị trí, bác sĩ có thể chỉ định cắt qua nội soi nhằm loại bỏ tổn thương có nguy cơ tiến triển thành ung thư. Những trường hợp phức tạp có thể cần kỹ thuật chuyên sâu hơn, tùy đặc điểm tổn thương và tình trạng người bệnh.
Bác sĩ.CKI Hồ Công Lý khuyến cáo, người dân nên đi khám khi có các triệu chứng tiêu hóa kéo dài hoặc bất thường như đau, nóng rát vùng thượng vị, ợ nóng, nuốt nghẹn, thay đổi thói quen đại tiện, đi ngoài ra máu hoặc sụt cân không rõ nguyên nhân. Tùy tình trạng cụ thể, bác sĩ sẽ cân nhắc chỉ định nội soi hoặc phương pháp kiểm tra phù hợp khác. Những người có tiền sử gia đình mắc ung thư đường tiêu hóa, từng phát hiện polyp hoặc có bệnh lý niêm mạc cần được đánh giá nguy cơ và hướng dẫn theo dõi. Với người chưa có triệu chứng, việc tầm soát ung thư đại trực tràng cần căn cứ vào độ tuổi, tiền sử cá nhân, tiền sử gia đình và các yếu tố nguy cơ, không áp dụng một mốc tuổi hoặc lịch nội soi chung cho tất cả mọi người. Đối với người lo lắng về cảm giác đau, khó chịu, bác sĩ có thể tư vấn các phương án giảm khó chịu, như nội soi gây mê khi phù hợp. Người bệnh cần được đánh giá sức khỏe, giải thích lợi ích và nguy cơ trước thủ thuật, đồng thời tuân thủ hướng dẫn chuẩn bị để bảo đảm an toàn. Đặc biệt, người có biểu hiện nôn ra máu, đi ngoài ra máu nhiều, phân đen kèm choáng hoặc ngất, đau bụng dữ dội cần đến cơ sở y tế cấp cứu. Chủ động trao đổi với bác sĩ khi có dấu hiệu bất thường, thay vì để nỗi sợ thủ thuật cản trở việc thăm khám, là bước quan trọng giúp người bệnh được chẩn đoán và xử trí kịp thời.
Bài: Thu Phượng -
Ảnh: Đình Thi