Theo báo cáo của Sở Y tế Đắk Lắk, trong năm 2025, toàn tỉnh ghi nhận 06 trường hợp mắc bệnh sốt rét, tất cả đều là các ca sốt rét ngoại lai tại phía Tây tỉnh Đắk Lắk. Trong đó, tại khu vực M’Đrăk 03 trường hợp; Krông Bông 02 trường hợp, Buôn Hồ 01 trường hợp. Ngay sau khi ghi nhận ca bệnh, ngành Y tế Đắk Lắk đã triển khai giám sát dịch tễ sốt rét, điều tra ca bệnh, thực hiện xét nghiệm máu tìm ký sinh trùng cho nhóm người có nguy cơ cao. Đồng thời thực hiện chăm sóc, điều trị bệnh nhân theo đúng phác đồ của Bộ Y tế nhằm nhanh chóng ổn định sức khỏe người bệnh và kiểm soát chặt chẽ nguồn lây…
Ông Nguyễn Tuấn Anh, Trưởng Khoa Ký sinh trùng - Côn trùng, Trung tâm Kiểm soát bệnh tật tỉnh Đắk Lắk cho biết, 06 trường hợp mắc sốt rét được ghi nhận trong năm 2025 đều do ký sinh trùng sốt rét Plasmodium falciparum gây ra. Trong đó có 05 ca ngoại lai từ tỉnh ngoài và 01 ca ngoại lại nước ngoài. Mặc dù tất cả các ca bệnh đều là ngoại lai, song việc liên tục ghi nhận các ca bệnh ngoại lai sốt rét trên địa bàn tỉnh tiềm ẩn nhiều nguy cơ đáng lo ngại đối với sức khỏe cộng đồng và nỗ lực loại trừ sốt rét bền vững của tỉnh, đặc biệt tại các khu vực rừng núi, vùng sâu vùng xa – nơi điều kiện sinh hoạt và phòng chống muỗi truyền bệnh còn hạn chế.
Một đặc tính của sốt rét được ghi nhận trong năm 2025 tại tỉnh Đắk Lắk theo ông Nguyễn Tuấn Anh chia sẻ, đó là sau khi phân tích các mẫu máu xét nghiệm từ các bệnh nhân sốt rét đều ghi nhận có ký sinh trùng sốt rét Plasmodium falciparum- đây là một trong những chủng gây sốt rét ác tính nguy hiểm. Biểu hiện lâm sàng của bệnh sốt rét bao gồm các cơn sốt điển hình trải qua ba giai đoạn: rét run, sốt cao, vã mồ hôi. Ngoài ra có thể có các triệu chứng đi kèm khác như nhức đầu, mệt mỏi, suy nhược, buồn nôn, đau cơ, rối loạn tiêu hóa…Đối với sốt rét ngoại lai, mầm bệnh sốt rét sẽ lây truyền bằng nhiều con đường khác nhau, muỗi truyền bệnh sốt rét có cơ hội và điều kiện phục hồi phát triển hoạt động để truyền bệnh sau khi biện pháp tác động can thiệp diệt muỗi được thu hẹp dần; nguy cơ sốt rét quay trở lại là vấn đề hoàn toàn có thể xảy ra với khả năng lây truyền tại chỗ từ ký sinh trùng sốt rét ngoại lai.
“Thời gian ủ bệnh sốt rét trung bình từ 7 - 21 ngày. Sau thời gian ủ bệnh sẽ xuất hiện các triệu chứng điển hình như rét run, sốt, vã mồ hôi. Đối với những bệnh nhân sốt rét, nếu được phát hiện sớm và tuân thủ điều trị theo hướng dẫn của bác sĩ, trong vòng 3 ngày sẽ thuyên giảm và trong vòng 1 tuần, các chỉ số sẽ trở lại bình thường. Hiện vẫn chưa có vắc xin phòng ngừa bệnh sốt rét. Phương pháp phòng bệnh hữu hiệu nhất vẫn là ngăn sự tiếp xúc giữa người và muỗi truyền bệnh bằng việc phun hóa chất, tẩm màn bằng hóa chất để diệt muỗi, mắc màn mỗi khi đi ngủ, mặc áo dài tay, quần dài khi đi làm rừng, làm rẫy; thường xuyên vệ sinh nhà cửa, phát quang bụi rậm, khơi thông cống rãnh quanh nhà. Rõ ràng, để ngăn chặn sự lây lan của sốt rét và các loại bệnh truyền nhiễm khác cần phải tăng cường hơn nữa công tác phòng, chống và tuyên truyền giáo dục cộng đồng. Việc tiến hành các chiến dịch phòng, chống muỗi và cung cấp kiến thức về cách phòng tránh bệnh tật là yếu tố then chốt để bảo vệ sức khỏe của mọi người. Song hơn hết, đó là ý thức tự giác phòng ngừa của mỗi người dân để góp phần chung tay đẩy lùi và loại trừ sốt rét” ông Nguyễn Tuấn Anh chia sẻ.
Ngay sau khi phát hiện ca bệnh sốt rét, Ngành Y tế Đắk Lắk nhanh chóng triển khai các biện pháp để khoanh vùng kiểm soát nguồn lây.
Trước những mối nguy hiểm từ sốt rét ngoại lai xâm nhập vào địa bàn, ngành y tế Đắk Lắk đã nhanh chóng đẩy mạnh hoạt động phun tẩm hóa chất phòng chống véc tơ sốt rét được triển khai tại các vùng trọng điểm, nguy cơ cao. Trong đó, tại khu vực phía Tây của tỉnh, Ngành Y tế Đắk Lắk đã thực hiện phun tẩm tại 07 đơn vị; còn tại phía Đông thực hiện phun tồn lưu tại 03 đơn vị với tổng dân số bảo vệ bằng hóa chất 63.120 người. Các hoạt động giám sát dịch tễ sốt rét, điều tra ca bệnh, ổ bệnh, điều tra can thiệp điểm nóng sốt rét, giám sát thường xuyên công tác phòng chống và loại trừ sốt rét tại các địa phương được triển khai hiệu quả. Nhờ tập trung triển khai đồng bộ các giải pháp nên nhìn chung tình hình sốt rét trên địa bàn tỉnh Đắk Lắk trong năm 2025 cơ bản ổn định.
Nói về mục tiêu loại trừ sốt rét tại tỉnh Đắk Lắk, ông Nguyễn Tuấn Anh cũng cho rằng, trong nhiều năm qua, công tác phòng, chống sốt rét trên địa bàn đã đạt được những kết quả tích cực; trong đó, từ năm 2023 đến nay số ca mắc sốt rét đã giảm mạnh; nhiều địa phương trong tỉnh không có ca mắc sốt rét nội địa. Các trường hợp sốt rét ghi nhận được chủ yếu do người dân đi làm ăn từ các tỉnh, thành lân cận hoặc các trường hợp đi xuất khẩu lao động từ các nước Châu Phi. Đây là một trong những nguyên nhân khiến bệnh sốt rét có thể quay trở lại; đặc biệt là từ những ca bệnh ngoại lai có ký sinh trùng sốt rét thể giao bào và tại một số địa phương mật độ muỗi sốt rét tăng cao như các khu vực của tỉnh Đắk Lắk tiếp giáp với tỉnh Khánh Hòa- nơi còn ghi nhận nhiều ca sốt rét trong năm. Nguyên nhân làm cho tình hình sốt rét diễn biến bất thường xuất phát từ thực trạng sốt rét ngoại lai, nhưng giải pháp xử trí trên thực tế lại không dễ dàng, đơn giản. Vấn đề khó khăn hiện nay là làm thế nào để phát hiện, quản lý được bệnh nhân sốt rét ngoại lai nhằm có thể chẩn đoán và điều trị kịp thời, không cho mầm bệnh có cơ hội và điều kiện lây lan ra địa phương qua trung gian muỗi truyền bệnh.
“Để duy trì được thành quả loại trừ sốt rét, các cơ sở y tế cũng như người dân cần nâng cao cảnh giác, không lơ là chủ quan trong phòng chống bệnh sốt rét. Người dân khi đi lao động từ vùng có sốt rét lưu hành về nghi ngờ mắc sốt rét hoặc có các triệu chứng sốt cao, rét run, vã mồ hôi.. cần đến ngay cơ sở y tế để được khám, xét nghiệm và điều trị kịp thời. Bên cạnh đó, để phòng chống bệnh sốt rét, người dân cần thực hiện các biện pháp như ngủ màn thường xuyên, đặc biệt là màn đã tẩm hóa chất diệt muỗi; loại bỏ nơi muỗi sinh sản bằng cách dọn dẹp vệ sinh môi trường, khơi thông cống rãnh, phát quang bụi rậm; sử dụng các biện pháp phòng hộ khi đi làm ở vùng có nguy cơ sốt rét như mặc quần áo dài tay, dùng kem xua muỗi, mang theo màn” ông Nguyễn Tuấn Anh, Trưởng Khoa Ký sinh trùng - Côn trùng, Trung tâm Kiểm soát bệnh tật tỉnh Đắk Lắk khuyến cáo.
Bài: Bảo Trọng Ảnh: Quang Nhật