Thời buổi công nghệ, mắt thường xuyên phải tiếp xúc nhiều với phương tiện điện tử, hoặc do ô nhiễm môi trường khiến các bệnh về mắt ngày càng gia tăng. Trong đó, đục thủy tinh thể là một trong những bệnh lý về mắt phổ biến ở người cao tuổi và là nguyên nhân hàng đầu gây mù lòa trên toàn cầu cũng như tại Việt Nam. Bệnh thường tiến triển từ từ, âm thầm theo thời gian. Ban đầu, người bệnh có thể cảm thấy khó chịu khi nhìn ánh sáng gắt, nhìn một vật thành hai hoặc ba; sau đó thị lực giảm dần, có cảm giác như nhìn qua một lớp kính mờ đục hoặc màn sương trắng che phủ. Ở giai đoạn sớm, kính hỗ trợ có thể giúp người bệnh cải thiện phần nào khả năng nhìn. Tuy nhiên, khi thủy tinh thể đã đục nhiều, kính không còn mang lại hiệu quả, người bệnh bắt buộc phải được can thiệp phẫu thuật để khôi phục lại thị lực.
Không chỉ riêng đục thủy tinh thể, bước qua ngưỡng tuổi 60, người cao tuổi còn phải đối mặt với hàng loạt bệnh lý nguy hiểm khác diễn biến vô cùng âm thầm như glôcôm (tăng nhãn áp), thoái hóa hoàng điểm tuổi già hay bệnh võng mạc đái tháo đường. Đáng lưu ý là những bệnh lý này rất khó nhận biết ở giai đoạn sớm vì không gây đau đớn dữ dội. Trong khi đó, hiệu quả điều trị các bệnh về mắt phụ thuộc rất lớn vào thời điểm người bệnh được can thiệp. Nhiều người cao tuổi vẫn chủ quan với các triệu chứng bất thường, không đi khám định kỳ. Đến khi bệnh chuyển nặng thì mới đi khám, khiến cho việc điều trị gặp nhiều khó khăn, tốn kém chi phí và nguy cơ biến chứng lớn hơn rất nhiều.
Ngành y tế Đắk Lắk khám các bệnh về mắt cho người cao tuổi theo chương trình khám sức khỏe định kỳ.
Thực tế hiện nay, tâm lý chủ quan xem nhẹ triệu chứng mờ mắt vẫn rất phổ biến ở phần lớn người cao tuổi. Điển hình như trường hợp của bà Trần Thị M (sinh năm 1957, trú tại thôn 5 xã Ea Bung). Suốt một thời gian dài đôi mắt ngày một kém đi, nhìn mọi vật nhòe nhoẹt, bà M cứ đinh ninh đó chỉ là quy luật lão hóa tự nhiên của tuổi già. Chỉ đến khi thị lực giảm sút nghiêm trọng, sinh hoạt cá nhân gặp nhiều khó khăn, bà mới chịu đi khám và được bác sĩ chẩn đoán mắc bệnh đục thủy tinh thể nặng, cần phải phẫu thuật thay thủy tinh thể nhân tạo.
“Ban đầu mắt cứ mờ mờ, tôi chỉ nghĩ mấy người già tụi tôi ai chẳng thế, mắt kém dần theo tuổi tác là chuyện thường tình nên cứ chủ quan ở nhà. Đâu ngờ để đến lúc nhìn rõ mặt con cháu cũng khó, đi đứng quờ quạng vấp ngã suốt, con cái phải bỏ cả công việc đưa đi viện thì bác sĩ bảo bệnh đã nặng lắm rồi. Giá như tôi đi khám sớm hơn thì đâu phải chịu cảnh mắt kém khổ sở suốt bấy lâu nay..." Bà M chia sẻ.
Câu chuyện của bà M tại xã Ea Bung cũng chính là điển hình của nhiều trường hợp người cao tuổi khác khi đối mặt các vấn đề thị lực. Trao đổi về vấn đề này, Bác sĩ Nguyễn Quốc Huy- Bệnh viện Mắt Tây Nguyên cho biết, nguyên nhân gây ra các bệnh lý về mắt ở người cao tuổi là sự kết hợp của nhiều yếu tố nguy cơ phức tạp. Đó có thể là môi trường sống ô nhiễm, khói bụi, vi khuẩn; tác động lâu ngày của tia cực tím; người mắc các bệnh về mắt từ trước hoặc mang trong mình các bệnh mạn tính như tiểu đường, tăng huyết áp; tác dụng phụ kéo dài của một số loại thuốc như corticoid; thói quen hút thuốc lá, sử dụng đồ uống có cồn; hoặc chế độ dinh dưỡng nghèo nàn, suy giảm miễn dịch khiến cơ thể không bổ sung đầy đủ các dưỡng chất thiết yếu bảo vệ võng mạc và thủy tinh thể.
Phát hiện và điều trị sớm các bệnh về mắt để bảo vệ thị lực, hạn chế tối đa nguy cơ mù lòa ở người cao tuổi.
Bác sĩ Huy cũng nhấn mạnh, khi con người bước qua giai đoạn 40 tuổi, cơ thể sẽ bắt đầu suy giảm các khả năng của mắt và có nguy cơ mắc các bệnh về mắt. Đặc biệt ở giai đoạn sau 55 tuổi các bệnh về mắt thường tăng nặng và ảnh hưởng lớn đến cuộc sống người cao tuổi. Các bệnh về mắt thường gặp ở người cao tuổi bao gồm, đục thủy tinh thể, gây ra giảm thị lực, giảm khả năng nhìn rõ rệt; Thoái hóa điểm vàng, đây là nguyên nhân chính gây mù lòa ở người trên 50 tuổi; Đục dịch kính, bệnh xuất hiện những đốm nhỏ li ti trong tầm nhìn; Khô mắt, có hiện tượng ngứa, nóng rát, đỏ lên. Khô mắt có thể gây viêm kết mạc. Bệnh thiên đầu thống (glôcôm), chỉ gây đau nhức nhẹ nhưng có thể gây mù lòa.
“Việc phẫu thuật điều trị các bệnh về mắt đối với người cao tuổi chỉ là giải pháp khắc phục khi bệnh đã xảy ra. Lão hóa mắt thực chất là một tiến trình sinh học tự nhiên không ai có thể thay đổi hay né tránh được theo thời gian. Mặc dù vậy, bằng sự quan tâm chăm sóc sức khỏe đôi mắt hàng ngày, chú ý các dấu hiệu bất thường từ sớm, chúng ta hoàn toàn có thể làm chậm lại tiến trình lão hóa đó. Xây dựng một chế độ dinh dưỡng khoa học giàu các nhóm vitamin tốt cho mắt, đeo kính bảo vệ khi ra đường để tránh ánh nắng gắt và khói bụi, từ bỏ các thói quen xấu như hút thuốc lá hay lạm dụng rượu bia là những việc làm thiết thực mỗi ngày. Đặc biệt, việc duy trì thói quen khám mắt định kỳ từ 6 tháng đến 1 năm một lần chính là "chìa khóa vàng" giúp phát hiện sớm các bệnh lý tiềm ẩn ngay từ giai đoạn đầu, khi chưa gây ra những tổn thương nặng nề cho thị lực. Phát hiện và điều trị sớm chính là cách thiết thực nhất để bảo vệ thị lực, hạn chế tối đa nguy cơ mù lòa ở tuổi già. Đừng để sự chủ quan và hai chữ "tuổi già" làm lu mờ đi ánh sáng, màu sắc tươi đẹp của cuộc sống trong những năm tháng xế chiều” bác sĩ Nguyễn Quốc Huy nhấn mạnh.
Có thể nói, khi về già, không ai tránh khỏi việc mắc phải các bệnh về mắt gây nhìn mờ nhòe, chấm đen, nhức mỏi mắt… Do vậy, để làm chậm quá trình lão hóa mắt cũng như các bệnh về mắt góp phần giúp đôi mắt duy trì được sự khỏe mạnh, người cao tuổi đặc biệt cần chú ý nhiều đến chế độ chăm sóc mắt hàng ngày. Việc chăm sóc cơ thể và tập thể dục thường xuyên, nhất là ở người cao tuổi sẽ càng có ý nghĩa quan trọng giúp duy trì thị lực, hạn chế nguy cơ mắc các bệnh về mắt theo năm tháng.
Bài, ảnh: Bảo Trọng