Sốt xuất huyết Dengue (SXH) là bệnh truyền nhiễm cấp tính do virus Dengue gây ra, truyền sang người qua vật chủ trung gian là muỗi vằn (Aedes aegypti). Cho đến nay, công tác kiểm soát véc-tơ truyền bệnh vẫn là một trong những thách thức lớn đối với hệ thống y tế dự phòng. Hiện tại, thời tiết đang bước vào giai đoạn chuyển mùa với những cơn mưa đầu mùa dồn dập, đan xen các đợt nắng nóng gay gắt. Đây chính là điều kiện khí tượng lý tưởng để muỗi vằn sinh sản và phát triển mạnh mẽ, đẩy chỉ số mật độ muỗi và bọ gậy tại nhiều khu dân cư lên mức báo động. Nhận định về tình hình dịch SXH năm nay, Bác sĩ Nguyễn Chí Linh, Phó trưởng khoa - Phụ trách Khoa Phòng chống bệnh truyền nhiễm - Kiểm dịch y tế quốc tế, Trung tâm Kiểm soát bệnh tật (CDC) tỉnh Đắk Lắk cho biết: Mặc dù số liệu thống kê hiện tại cho thấy số ca mắc chưa tăng mạnh như cùng kỳ các năm trước, nhưng theo quy luật dịch tễ, khi những cơn mưa đầu mùa xuất hiện dồn dập thì bệnh SXH sẽ ngay lập tức bước vào chu kỳ gia tăng đột biến. Để chủ động đi trước dịch bệnh một bước, CDC đã xây dựng kế hoạch chi tiết, hướng dẫn các đơn vị y tế tuyến cơ sở đồng loạt triển khai chuỗi các hoạt động cao điểm hưởng ứng Ngày ASEAN phòng chống SXH. Bên cạnh việc tăng cường giám sát chặt chẽ mật độ véc-tơ tại các ổ dịch cũ, CDC đã kịp thời cấp phát bổ sung hóa chất cho các địa phương triển khai phun hóa chất chủ động tại các khu vực có nguy cơ cao, song song với việc đẩy mạnh truyền thông rộng rãi đến từng hộ gia đình.
Các lực lượng tham gia tổng vệ sinh môi trường và xử lý các điểm có nguy cơ phát sinh lăng quăng tại phường Tuy Hòa.
Tại các địa phương, không khí ra quân triển khai chiến dịch diễn ra vô cùng khẩn trương và đồng bộ. UBND các xã, phường đã chỉ đạo ngành Y tế phối hợp chặt chẽ với các ban, ngành, đoàn thể chủ động bắt tay vào hành động, không để xảy ra khoảng trống trong công tác phòng dịch. Tuy Hòa là địa bàn có mật độ dân cư tập trung đông, sở hữu nhiều cơ sở kinh doanh, trường học và các khu nhà trọ. Tính từ đầu năm đến nay, toàn phường đã ghi nhận 52 trường hợp mắc SXH với 04 ổ dịch, tập trung cao nhất tại các khu phố Vĩnh Phú, Qui Hậu và Đông Phước. Chia sẻ về việc triển khai tại cơ sở, Y sĩ Tô Thị Minh Trúc, phụ trách Khoa Phòng bệnh – An toàn thực phẩm, TYT phường Tuy Hòa cho hay: Hưởng ứng ngày ASEAN phòng chống SXH, lực lượng cán bộ y tế cơ sở đã phối hợp cùng các ban ngành, đoàn thể và tình nguyện viên đến từng hộ gia đình để kiểm tra, hướng dẫn người dân lật úp các dụng cụ chứa nước không dùng đến, thả cá vào bể chứa nước lớn, thay nước bình hoa và thu dọn triệt để các phế thải tự nhiên như vỏ chai, lốp xe cũ, gáo dừa... nơi muỗi có thể đẻ trứng. Đối với các khu vực phát hiện chỉ số véc-tơ vượt ngưỡng an toàn, triển khai phun hóa chất chủ động để chặn đứng chu kỳ truyền bệnh. Tổ chức truyền thông lưu động tại tất cả các khu phố, treo băng rôn tuyên truyền trực quan tại khu vực tập trung đông dân cư như chợ, siêu thị và phát động chiến dịch vệ sinh môi trường diệt loăng quăng/bọ gậy. Chiến dịch diệt loăng quăng/bọ gậy sẽ được duy trì hàng tuần cho đến hết năm. Thực tế, phần lớn người dân đã chủ động phối hợp, hưởng ứng chiến dịch vệ sinh môi trường. Tuy nhiên, có những hộ gia đình ban đầu còn từ chối phối hợp vì cho rằng nhà tôi sạch thế này làm gì có muỗi truyền bệnh. Nhân viên y tế phải kiên trì giải thích, dùng đèn pin soi tận vào các máng nước uống của gia cầm, bình hoa trên bàn thờ, chậu cây cảnh hay những vỏ chai lọ đọng nước mưa sau vườn. Khi nhìn thấy những con lăng quăng (bọ gậy) bơi tung tăng trong đó thì bà con mới giật mình. Khi người dân tự tay lật úp xô nước thừa, chủ động dọn dẹp vệ sinh quanh nhà thì lúc đó người dân đã ý thức được bản thân mình là nhân tố quyết định trong việc phòng bệnh SXH.
Ghi nhận tương tự tại địa bàn phường Ea Kao, hưởng ứng Ngày ASEAN phòng chống SXH lần thứ 16, TYT phường Ea Kao đã tổ chức Lễ phát động ra quân chiến dịch vệ sinh môi trường, diệt lăng quăng, bọ gậy, hướng phòng bệnh tại các hộ gia đình quy mô lớn huy động sự tham gia tích cực của lực lượng y tế cơ sở, chính quyền địa phương, các tổ chức đoàn thể, cộng tác viên y tế, tổ xung kích và người dân trên địa bàn. Qua đó, nâng cao nhận thức, giúp người dân nhận thức rõ sự nguy hiểm của bệnh và ngăn chặn bùng phát dịch bệnh hiệu quả, thúc đẩy thay đổi hành vi từ bị động ứng phó sang chủ động phòng ngừa. Bà Nguyễn Thị Hồng Hạnh, Tổ trưởng tổ dân phố 7, phường Ea Kao cho hay: “Ngay sau khi nhận được kế hoạch của UBND và Trạm Y tế phường Ea Kao, Ban tự quản Tổ dân phố 7 đã chủ động họp bàn và triển khai ngay các hành động cụ thể. Xác định phòng chống SXH là bảo vệ sức khỏe cho chính gia đình mình, chúng tôi đã phối hợp cùng các chi hội đoàn thể (Phụ nữ, Cựu chiến binh, Đoàn thanh niên) đến từng hộ gia đình để hướng dẫn bà con cách nhận biết và loại nơi trú ngụ của muỗi. Phát động toàn dân đồng loạt ra quân phát quang bụi rậm, khơi thông cống rãnh tại các khu vực công cộng và xung quanh nhà ở. Phòng ngừa SXH thông qua dọn vệ sinh môi trường thì ai cũng có thể làm được, không chỉ phòng được dịch bệnh mà cảnh quan tổ dân phố cũng sạch đẹp hơn. Đồng thời, cập nhật thông tin trên nhóm Zalo của tổ dân phố để liên tục cập nhật tình hình dịch bệnh, nhắc nhở bà con lịch ra quân dọn dẹp vệ sinh vào các ngày cuối tuần”.
Cộng tác viên y tế phường Ea Kao tuyên truyền, hướng dẫn người dân phòng chống SXH.
Hưởng ứng Ngày ASEAN phòng, chống SXH năm nay tại Đắk Lắk được triển khai trên địa bàn 102 xã/phường. Hoạt động không chỉ dừng lại ở các hoạt động phong trào mang tính thời điểm, mà là bước khởi đầu cho hoạt động phòng chống dịch lâu dài, xuyên suốt mùa mưa lũ. Thông qua chiến dịch nhằm tăng cường sự lãnh đạo, chỉ đạo và phối hợp đồng bộ giữa các cấp ủy đảng, chính quyền địa phương với Ngành Y tế, huy động sức mạnh tổng hợp từ các tổ chức chính trị - xã hội, doanh nghiệp và từng cá nhân. Từ đó, quyết tâm giảm tối đa số ca mắc và tử vong, ngăn chặn triệt để nguy cơ bùng phát và lây lan dịch bệnh trong cộng đồng khi bước vào mùa cao điểm. Tuy nhiên, mọi nỗ lực chuyên môn của ngành Y tế từ giám sát dịch tễ cho đến phun hóa chất sẽ không thể đạt hiệu quả bền vững nếu thiếu đi sự chung tay của cộng đồng.
SXH là bệnh truyền nhiễm nguy hiểm, có thể bùng phát thành dịch nếu không được kiểm soát tốt. Việc duy trì vệ sinh môi trường, chủ động diệt lăng quăng/bọ gậy và phòng, chống muỗi truyền bệnh là những biện pháp hiệu quả để bảo vệ sức khỏe bản thân, gia đình và cộng đồng. Ngành Y tế kêu gọi mỗi người dân dành ít nhất 10 phút mỗi tuần để kiểm tra, loại bỏ các vật chứa nước đọng; đậy kín dụng cụ chứa nước sinh hoạt; thu gom, tiêu hủy vật dụng phế thải có khả năng phát sinh lăng quăng; đồng thời tích cực phối hợp với ngành y tế trong các đợt phun hóa chất diện rộng./.
Võ Quỳnh