Thời gian gần đây, mỗi tuần, Bệnh viện Da liễu Đắk Lắk tiếp nhận khám và điều trị cho hơn 90 trường hợp viêm da tiếp xúc do côn trùng, trong đó có một số trường hợp là do kiến ba khoang gây ra.
Tại khu điều trị nội trú của Bệnh viện Da liễu Đắk Lắk, Chị Phạm Thị N., mẹ của bé L.Đ ở phường Phú Yên cũng chia sẻ: “Bé bị nổi đỏ, ngứa, rát, trợt da vùng gần mắt phải sau ngủ dậy. Cùng lúc đó phát hiện có kiến ba khoang gần nơi sinh hoạt, bản thân cũng bị vết mẩn đỏ, trợt da tương tự nên cho con đi khám và được bác sĩ cho nhập viện theo dõi, điều trị.
Chị cho biết thêm, rút kinh nghiệm trước đây con gái lớn của chị cũng gặp phải tình trạng viêm da tiếp xúc nặng do kiến ba khoang cắn và nặng tự điều trị tại nhà nên lần này bé sau bị kiến ba khoang cắn chị phải đưa đi khám và nhập viện điều trị nội trú để được điều trị tốt hơn.”
Trường hợp khác, bệnh nhân L.V.Đ sau một đêm ngủ dậy, vết mẩn đỏ trên cổ bỗng sưng rát ở một bên cổ, sau vài giờ có triệu chứng bỏng, lan nhanh nên bệnh nhân đã đến bệnh viện Da liễu Đắk Lắk để điều trị.
BS.CKI Duy Khánh, khoa Da liễu thẩm mỹ (Bệnh viện Da Liễu Đắk Lắk), đang điều trị cho các bệnh nhân bị viêm da tiếp xúc do kiến ba khoang cho biết: các trường hợp viêm da tiếp xúc do kiến ba khoang đã chủ động nhập viện sớm nên tổn thương được điều trị kịp thời khu trú, không lan rộng, đỡ cảm giác đau rát, phục hồi nhanh, ít nguy cơ biến chứng. Bác sĩ cũng cho biết, đã có một số trường hợp bệnh nhân đến viện khi da đã tổn thương lan rộng, viêm nặng, cảm giác bỏng rát nhiều, chảy dịch, chảy mủ do nhầm lẫn với bệnh zona thần kinh (người dân thường gọi là bệnh giời leo, cũng có hiện tượng bỏng rát, nổi đỏ, sung rộp, mụn nước). Vì vậy người bị tiếp xúc với côn trùng cần đến cơ sở y tế để khám và điều trị kịp thời khi thấy vùng tổn thương lan nhanh, phồng rộp nhiều, sốt cao, đau rát dữ dội. Đặc biệt vết đỏ, phòng rộp nằm ở vị trí nguy hiểm như quanh mắt, niêm mạc môi, họng, vùng kín, vì da mỏng dễ bị tổn thương sâu ảnh hưởng đến các cơ quan quan trọng, hoặc vùng phù nề lan rộng; sang thương loét sâu chảy dịch, mủ máu…
Thăm khám người bệnh bị viêm da do kiến ba khoang tại Bệnh viện Da liễu Đắk Lắk.
Thực chất, kiến ba khoang không đốt cũng không cắn như muỗi hay ong. Tổn thương trên da là do tiếp xúc với dịch độc của kiến (chất pederin có trong cơ thể kiến ba khoang, đây là độc tố mạnh hơn nọc hổ mang, có thể gây viêm da tiếp xúc nghiêm trọng, tương tự như bỏng hóa chất làm viêm da, thối thịt giống như bị tạt axít khi vô tình chạm, đè, hoặc giết kiến trên da).
Tác hại từ vết cắn của kiến ba khoang không chỉ dừng lại ở cảm giác đau rát mà còn có thể gây ra nhiễm trùng nếu không chăm sóc đúng cách. Đối với một số người, chất độc từ kiến ba khoang còn gây dị ứng nghiêm trọng, dẫn đến các triệu chứng như sưng phù, sốt cao và mệt mỏi. Nếu không xử trí kịp thời, vết thương có thể để lại sẹo lâu dài, gây mất thẩm mỹ và ảnh hưởng đến tâm lý người bệnh.
Hình ảnh tổn thương do tiếp xúc với Kiến ba khoang.
Hiện nay thời tiết diễn biến thất thường, những cơn mưa đầu mùa kết hợp với thời tiết nóng ẩm, tạo điều kiện thuận lợi cho các loại vi sinh vật, vi khuẩn cũng như các loại côn trùng phát triển. Những bệnh về da do côn trùng cắn vì thế cũng xảy ra nhiều hơn. Để không bị ảnh hưởng nhiều từ các độc tố của côn trùng khi tiếp xúc, Bác sĩ Khánh khuyên chúng ta cần lưu ý: “Nếu bắt gặp côn trùng bò trên da, bạn hãy gạt nhẹ bằng giấy hoặc thổi đi, chứ không nên dùng tay đập trực tiếp, điều này sẽ vô tình làm các dịch tiết côn trùng gây tổn thương nặng hơn. Sau đó rửa vùng vừa tiếp xúc bằng nước sạch và xà phòng để hạn chế tổn thương do độc tố gây nên. Không nên tự ý sử dụng các loại thuốc bôi nếu chưa có chỉ định của bác sĩ. Đặc biệt là các loại lá cây theo truyền miệng của dân gian vì sẽ đem lại nguy cơ nhiễm trùng hoặc kích ứng nặng hơn khiến cho tình trạng bệnh khó kiểm soát có thể để lại biến chứng lâu dài. Hạn chế cào, gãi chà xát vào vùng đang bị tổn thương (như mẩn đỏ, sưng, ngứa, rát…).
Viêm da do kiến ba khoang hay côn trùng thường khỏi nhanh sau 3-7 ngày nếu xử trí, điều trị đúng cách. Việc điều trị viêm da không khó nhưng nếu không đúng có thể gây viêm nặng hơn kéo dài thời gian điều trị, người bệnh có thể đối mặt với những vấn đề về da như: trợt, loét da diện rộng, nhiễm trùng đôi khi loét sâu hình thành sẹo, cũng có thể đối mặt với những biến chứng cơ quan khác như tổn thương mắt ảnh hưởng đến thị lực, tổn thương vùng sinh dục gây dính, hẹp, sẹo sinh dục. Vì vậy khi mắc bệnh, người dân không nên tự điều trị mà nên đến cơ sở y tế để được chăm sóc và điều trị thích hợp.
"Kiến ba khoang thuộc bộ cánh cứng, loài côn trùng này có thân mình thon, dài (dài 0,5 - 1,5cm), có hai màu đỏ và đen. Chúng thường sống ở các ruộng lúa, vườn cây, ven bờ suối hoặc dưới tán cây ở các bìa rừng, bãi rác thải, công trình đang xây dựng,... Chúng thường xuất hiện và phát triển khi thời tiết có độ ẩm cao, nhất là sau các cơn mưa lớn đầu mùa, rất thích ánh sáng đèn ban đêm nên thường bay vào đèn, vào nhà khi sáng đèn"
Nguyễn Nhạn - Minh Thu