Trạm Y tế xã Hòa Sơn hiện nay được sáp nhập trên cơ sở 03 trạm y tế cũ gồm Hòa Sơn, Jang Réh và Ea Trul. Những ngày đầu chuyển giao từ Trung tâm Y tế Krông Bông về Ủy ban nhân dân xã quản lý, công tác y tế nơi đây bộn bề những khó khăn, chồng chất nhiệm vụ. Những thách thức của một xã vùng sâu vùng xa, nơi tỷ lệ đồng bào dân tộc thiểu số sinh sống chiếm phần lớn, còn nhiều khó khăn, hạn chế, đòi hỏi mỗi nhân viên y tế không chỉ vững chuyên môn mà phải tự thích nghi với đặc thù văn hóa bản địa, khắc phục khó khăn để bám trụ.
Chị Trần Thị Lệ Tám bước chân vào ngành Y từ tháng 5 năm 1995, hơn 30 năm chị đã gắn bó với từng tấc đất, con đường tại xã Hòa Sơn. Vào những năm thập niên 90, hạ tầng y tế còn vô cùng thô sơ, đường xá chủ yếu là đường đất, mùa mưa thì lầy lội, đường sá đi lại vô cùng gian nan. Với vai trò là một y sĩ sản nhi, khối lượng công việc của chị Tám không chỉ gói gọn tại phòng khám ở Trạm y tế, ngoài việc trực tiếp quản lý thai sản, đỡ đẻ tại thôn buôn, theo dõi sức khỏe định kỳ cho trẻ em, chị còn làm nhiệm vụ tuyên truyền, vận động người dân đi tiêm chủng, chăm sóc sức khỏe. Những năm tháng miệt mài bám địa bàn với những khó khăn chồng chất nhưng chị luôn đau đáu khát vọng: Làm sao để mang đến cho người dân những kiến thức, kinh nghiệm để thay đổi hành vi sức khỏe; biến những hủ tục có hại thành thói quen có lợi. Chị kiên trì vận động từ việc khuyên cha mẹ chủ động đưa con đi tiêm chủng đầy đủ; đến việc phụ nữ có thai phải khám thai định kỳ và sinh con an toàn tại cơ sở y tế... Với mục tiêu cuối cùng là giảm thiểu tỷ lệ tử vong ở mẹ, trẻ sơ sinh và bảo vệ thế hệ tương lai trước các bệnh truyền nhiễm nguy hiểm.
Chị Trần Thị Lệ Tám phối hợp truyền thông tại buôn làng.
Từ năm 2005 đến năm 2025, chị Trần Thị Lệ Tám được bổ nhiệm làm Phó và Trưởng Trạm Y tế xã Hòa Sơn cũ, với trọng trách lớn lao được giao, chị vừa quản lí hoạt động khám chữa bệnh ở cơ sở, vừa điều hành tốt công tác y tế dự phòng, đặc biệt là làm sao để thay đổi nhận thức và hành vi sức khỏe của cộng đồng, chăm sóc và bảo vệ sức khỏe nhân dân trên địa bàn một xã vùng núi với nhiều đặc điểm văn hóa dân cư đa dạng.
Bài toán nan giải tại "vùng trống dịch tễ" Buôn Za
Trong suốt sự nghiệp của mình, chị Tám cho biết, chiến dịch giải quyết tình trạng bỏ trống tiêm chủng tại Buôn Za (thuộc xã Hòa Sơn cũ) được xem là thử thách cam go và phức tạp nhất. Đây không đơn thuần là câu chuyện thiếu hụt vắc-xin hay nhân lực, mà là cuộc vận động làm thay đổi nhận thức của cả một cộng đồng. Buôn Za là địa bàn đặc thù, nơi tư tưởng lạc hậu và một số quan niệm tôn giáo khắt khe chi phối sâu sắc đời sống người dân. Nhiều gia đình tin rằng việc tiêm vắc-xin là đưa "ngoại vật" vào cơ thể, đi ngược lại với ý trời hoặc niềm tin tâm linh. Thậm chí, khi trẻ có phản ứng tự nhiên sau tiêm như sốt hay sưng đau, định kiến này lại càng bị khoét sâu, tạo nên làn sóng tẩy chay y học hiện đại. Hậu quả là tỷ lệ tiêm chủng tại Buôn Za thời gian trước năm 2016 rơi xuống mức "báo động đỏ": chỉ đạt vỏn vẹn 7%. Điều này đồng nghĩa với việc 93% trẻ em trong buôn hoàn toàn trống trải hệ miễn dịch trước các căn bệnh nguy hiểm như bạch hầu, ho gà, uốn ván, bại liệt, sởi... Buôn Za đứng trước nguy cơ trở thành một "vùng trắng" về an toàn dịch tễ. Nguy cơ dịch chồng dịch có thể bùng phát bất cứ lúc nào, đe dọa trực tiếp mạng sống của cả một thế hệ trẻ.
Chị Tám tranh thủ tư vấn cho người dân khi đến khám chữa bệnh tại trạm.
Trước những cái lắc đầu từ chối và thái độ bất hợp tác của bà con, chị Tám và các đồng nghiệp hiểu rằng nếu buông xuôi, hậu quả sẽ cực kỳ khôn lường. Trách nhiệm nghề nghiệp thúc giục chị phải tìm bằng được một lối đi riêng.
Chị quyết tâm thực hiện với suy nghĩ: "Mưa dầm thấm lâu", một vài lần bà con chưa nghe, tiếp cận nhiều lần thì bà con sẽ dần thay đổi, đồng thời xây dựng uy tín và niềm tin trong lòng dân bằng những việc làm thiết thực. Chị đã tham mưu với chính quyền địa phương để có sự phối hợp với chính quyền và các ban ngành, đoàn thể, cùng chức sắc tôn giáo trong xã kiên trì thực hiện phương châm "đi từng ngõ, gõ từng nhà, rà từng đối tượng". Tranh thủ mọi lúc để tiếp cận bà con, tuyên truyền, vận động, dần dần cởi bỏ tâm lý lo ngại của các gia đình khi cho trẻ đi tiêm chủng.
"Quả ngọt" từ sự kiên trì và tỷ lệ tiêm chủng bền vững
Với sự chỉ đạo sâu sát của chính quyền địa phương, sự nỗ lực của bản thân trong công việc, chị Tám đã góp phần mang lại những thay đổi hoàn toàn đầy khởi sắc của công tác y tế nơi đây. Sau thời gian kiên trì với hoạt động truyền thông, tỉ lệ tiêm chủng tại buôn Za đã đạt 90%. Cho đến nay, Buôn Za vẫn duy trì rất tốt chỉ số tiêm chủng bền vững này. Việc đưa con đi tiêm chủng đã trở thành một thói quen chủ động của các bậc cha mẹ, biến nơi đây từ một "điểm lõm" về tiêm chủng trở thành điểm sáng về y tế dự phòng của địa phương.
Chị Lệ Tám chia sẻ: “Sau khi sáp nhập chính quyền địa phương hai cấp, xã Hòa Sơn mới lại còn có một điểm lõm tiêm chủng tại buôn Jang Réh, trước đây thuộc xã Jang Réh cũ chưa được giải quyết. Tôi được phân công phụ trách công tác truyền thông giáo dục sức khỏe, vì vậy bằng kinh nghiệm ở Buôn Za tôi sẽ nghiên cứu phương pháp và tham mưu cho giám đốc Trạm cùng chính quyền địa phương để tăng cường hoạt động truyền thông tiêm chủng nhằm xử lí sớm điểm lõm tiêm chủng này”.
Chị Tám tích cực phối hợp với các nhà trường để truyền thông cho học sinh.
Câu chuyện hồi sinh vùng trống tiêm chủng của y sĩ Trần Thị Lệ Tám tại xã Hòa Sơn đã để lại một bài học kinh nghiệm thực tiễn cho ngành y tế cơ sở. Đối với những vùng có đặc thù văn hóa phức tạp, chuyên môn giỏi thôi là chưa đủ, mà người cán bộ y tế cần phải có một trái tim đầy nhiệt huyết, tận tâm, sự sâu sát, hiểu dân và biết cách huy động sức mạnh từ chính cộng đồng. Sự kiên trì của chị Lệ Tám không chỉ tạo nên những con số thành tích trên báo cáo, mà quan trọng hơn cả, chị đã tạo dựng một “hàng rào” phòng chống dịch hiệu quả, góp phần bảo vệ sức khỏe cho thế hệ tương lai của buôn làng.
Từ những cống hiến của bản thân, năm nào chị Trần Thị Lệ Tám cũng được Ủy ban nhân dân xã tặng giấy khen, năm 2019 được Tỉnh Ủy tặng bằng khen và nhiều năm liền được Sở Y tế tặng giấy khen hoàn thành xuất sắc nhiệm vụ.
Bác sĩ Nguyễn Đức Vũ – Phó Giám đốc Trung tâm Y tế Krông Bông nhận xét: Chị Trần Thị Lệ Tám là một cán bộ y tế gương mẫu, tâm huyết với nghề và rất được lòng dân. Dù ở vị trí nào chị cũng luôn chủ động, tích cực học tập, nghiên cứu để hoàn thành tốt nhiệm vụ. Đảm nhiệm công tác truyền thông giáo dục sức khỏe mấy chục năm nay mặc dù không có phụ cấp cho hoạt động này nhưng chị luôn kiên trì, bền bỉ và rất đáng trân quý.
Trần Lan