Tuyến giáp là một tuyến nội tiết nhỏ ở vùng cổ trước, có chức năng sản xuất hoóc-môn điều hòa quá trình trao đổi chất, thân nhiệt và năng lượng của cơ thể. Tuy nhiên, khi tuyến giáp hoạt động kém, lượng hoóc-môn tiết ra không đủ, cơ thể rơi vào trạng thái trì trệ, được gọi là bệnh suy tuyến giáp. Theo thống kê của ngành y tế về suy giáp ở Việt Nam cho thấy tỷ lệ mắc bệnh ở phụ nữ cao gấp 5-8 lần nam giới và tăng theo độ tuổi. Bệnh suy tuyến giáp có thể phổ biến ở khoảng 1-3% dân số chung, với tỷ lệ ở phụ nữ là 7,5% và nam giới là 3%. Suy tuyến giáp là bệnh mạn tính, thường tiến triển rất âm thầm. Thực tế ghi nhận, nhiều bệnh nhân có biểu hiện mệt mỏi giống như bị suy nhược cơ thể và đã nhầm lẫn đó là dấu hiệu của căng thẳng hay thiếu ngủ, cho đến khi đi khám mới phát hiện bản thân mắc bệnh suy tuyến giáp.
Trường hợp chị N.T.M, (48 tuổi, ở xã Ea Knuếc, tỉnh Đắk Lắk) là một trong nhiều bệnh nhân đã được điều trị ổn định tại khoa Nội, Bệnh viện Đa khoa Buôn Ma Thuột. Chị N.T.M kể: “Lúc đầu tôi hay thấy mệt, sợ lạnh, tóc rụng nhiều tưởng là bị thiếu ngủ nên người mệt mỏi, uể oải. Mãi sau mới khi đi khám ở bệnh viện, bác sĩ chẩn đoán bị suy tuyến giáp. Giờ tôi uống thuốc đều đặn, đi khám định kỳ và bổ sung I ốt trong thực phẩm hằng ngày. Hiện tại sức khỏe tôi đã cải thiện rất nhiều”. Cũng với triệu chứng tương tự, cô P.T.L (57 tuổi, ở phường Buôn Hồ, tỉnh Đắk Lắk) lại phát hiện bệnh muộn hơn. “Gần một năm trời tôi liên tục thấy mệt mỏi, tóc rụng thành từng mảng lớn, da dẻ khô ráp và tăng liền 6kg dù ăn uống rất ít. Nghĩ do áp lực công việc tôi chỉ mua vitamin về uống. Cho đến khi vùng cổ có dấu hiệu sưng to, giọng nói khàn đặc và thường xuyên bị hụt hơi khi leo cầu thang, tôi đi khám mới biết mình bị suy giáp nặng, kèm theo tràn dịch màng tim nhẹ. Sự chủ quan suýt chút nữa đã khiến tôi phải trả giá đắt”, cô P.T.L chia sẻ.
Bác sĩ thăm khám tuyến giáp cho bệnh nhân.
Bác sĩ Phạm Thị Kim Quế, Trưởng Khoa Nội, Bệnh viện Đa khoa Buôn Ma Thuột cho biết: Tuyến giáp tuy nhỏ bé nhưng lại đóng vai trò rất quan trọng của cơ thể. Nó tiết ra các hormone thyroxine (T4) và triiodothyronine (T3) để điều hòa nhịp tim, huyết áp, nhiệt độ cơ thể và quá trình chuyển hóa thức ăn thành năng lượng. Khi tuyến giáp hoạt động kém (suy giáp), toàn bộ các hoạt động trong cơ thể sẽ bị ảnh hưởng. Các biểu hiện của suy tuyến giáp thường không rầm rộ. Người bệnh có thể cảm thấy mệt mỏi kéo dài, tăng cân không rõ nguyên nhân, da khô, tóc rụng, táo bón, nhịp tim chậm, thậm chí trầm cảm hoặc giảm trí nhớ. Chính vì những triệu chứng này khá “mơ hồ”, nhiều người dễ chủ quan hoặc tự cho rằng do áp lực công việc, tuổi tác. Có nhiều nguyên nhân gây bệnh viêm tuyến giáp như: do bệnh lý ngay tại tuyến giáp như viêm tuyến giáp Hashimoto (Đây là một dạng rối loạn tự miễn xảy ra khi cơ thể tạo ra kháng thể tấn công và tiêu diệt nhầm tuyến giáp), những bệnh nhân xạ trị để điều trị ung thư ở vùng đầu và cổ, những bệnh nhân đã điều trị cường giáp, phẫu thuật tuyến giáp sẽ làm suy giảm hoóc-môn tuyến giáp gây bệnh suy giáp… Ngoài ra, nguyên nhân gây suy giáp có thể là do thiếu I ốt. I ốt là một thành phần giúp cơ thể tạo nên hoóc-môn tuyến giáp. Nếu thiếu I ốt sẽ làm suy giảm nồng độ hoóc-môn tuyến giáp. Bệnh này thường gặp ở những nước kém phát triển, nhưng ở nước ta hiện nay tình trạng này đã giảm đi rất nhiều từ khi Nhà nước khuyến khích sử dụng muối I ốt.
Thăm khám tuyến giáp định kỳ để chủ động phòng ngừa bệnh lý suy tuyến giáp.
Phần lớn các bệnh nhân bị suy tuyến giáp đều có điểm chung là chủ quan với những dấu hiệu sớm của bệnh, dẫn đến điều trị muộn và tốn kém hơn. Bệnh suy tuyến giáp có thể điều trị hiệu quả nếu phát hiện sớm và tuân thủ theo phác đồ của bác sĩ. Quan trọng nhất là người bệnh không nên tự ý ngưng thuốc, thay đổi liều hoặc dùng thuốc theo mẹo dân gian chưa được kiểm chứng. Ngoài ra, sau điều trị, người bệnh cần được theo dõi định kỳ để kiểm tra nồng độ hoóc-môn và đảm bảo tuyến giáp hoạt động ổn định trở lại. Để phòng ngừa bệnh, mỗi người nên duy trì chế độ dinh dưỡng hợp lý, sinh hoạt khoa học và kiểm tra sức khỏe định kỳ. Người dân, đặc biệt là phụ nữ trên 30 tuổi, phụ nữ sau sinh hoặc người có tiền sử gia đình mắc bệnh lý tuyến giáp/bệnh tự miễn, cần thực hiện xét nghiệm định kỳ chỉ số TSH và FT4 (hai chỉ số xét nghiệm máu quan trọng nhất để đánh giá hoạt động của tuyến giáp) tối thiểu 1 lần/năm. Đừng đợi đến khi có triệu chứng rõ ràng mới đi khám. Đặc biệt, khi có các dấu hiệu bất thường kéo dài như mệt mỏi, tăng cân, rối loạn tâm trạng, không nên chủ quan mà cần đi khám để được tư vấn kịp thời, bác sĩ Quế khuyến cáo.
Tuyến giáp tuy là một cơ quan nhỏ nhưng lại có ảnh hưởng đến toàn bộ cơ thể. Việc chủ động tìm hiểu, phòng ngừa và theo dõi bệnh lý suy tuyến giáp là cách tốt nhất để bảo vệ sức khỏe lâu dài, nâng cao chất lượng cuộc sống./.
Bài: Võ Quỳnh - Ảnh: Đình Thi