Theo báo cáo của Trung tâm Kiểm soát bệnh tật tỉnh Đắk Lắk, trong năm học 2025-2026, toàn tỉnh có 89.992 trẻ nhập học ở bậc mầm non và 60.453 trẻ nhập học ở bậc tiểu học. Ngành Y tế đã phối hợp với ngành Giáo dục và các địa phương rà soát, kiểm tra tiền sử tiêm chủng cho 89.228 trẻ mầm non và 57.157 trẻ tiểu học. Kết quả rà soát cho thấy vẫn còn một số lượng đáng kể trẻ chưa được tiêm đủ liều vắc xin theo lịch. Cụ thể, có 25.842 trẻ mầm non và 14.639 trẻ tiểu học được xác định chưa tiêm đủ liều ít nhất một loại vắc xin; 24.309 trẻ mầm non và 14.347 trẻ tiểu học cần được tiêm bù ít nhất một trong 5 loại vắc xin gồm OPV, IPV, sởi, sởi - rubella (MR) và viêm não Nhật Bản.
Từ kết quả rà soát, hoạt động tiêm chủng bù liều được ngành Y tế triển khai từ ngày 30/9/2025 đến hết ngày 30/6/2026. Trong số 24.309 trẻ mầm non cần tiêm bù, có 20.238 trẻ được tiêm bù bằng vắc xin trong Chương trình Tiêm chủng mở rộng và tiêm chủng dịch vụ, đạt 83,3%. Ở bậc tiểu học, trong 14.347 trẻ cần tiêm bù, có 12.680 trẻ được tiêm bù, đạt 88,4%. Nếu tính riêng số trẻ được tiêm bù bằng vắc xin trong Chương trình Tiêm chủng mở rộng, tỷ lệ đạt 79,4% ở trẻ mầm non và 85,9% ở trẻ tiểu học. Theo Thạc sĩ, bác sĩ CKII Lê Phúc - Phó Giám đốc Trung tâm Kiểm soát bệnh tật tỉnh Đắk Lắk, điểm quan trọng của hoạt động này không chỉ nằm ở việc tiêm bổ sung thêm một hoặc vài mũi vắc xin cho trẻ, mà trước hết là phát hiện những trẻ đang có khoảng trống về tiêm chủng để có giải pháp can thiệp kịp thời. “Rà soát tiền sử tiêm chủng cho trẻ khi nhập học là một bước rất quan trọng để ngành Y tế xác định chính xác tình trạng tiêm chủng của từng trẻ. Qua rà soát, những trường hợp thiếu mũi, chưa tiêm hoặc không xác định rõ tiền sử tiêm chủng được lập danh sách, tư vấn và vận động tiêm bù phù hợp. Đây là giải pháp giúp hạn chế bỏ sót trẻ, đồng thời góp phần duy trì miễn dịch cộng đồng đối với các bệnh truyền nhiễm có vắc xin phòng bệnh”, bác sĩ Lê Phúc cho biết.
Cán bộ phụ trách y tế Trường Mầm non Tân Hòa kiểm tra lịch sử tiêm chủng của trẻ, góp phần rà soát và kịp thời tiêm bù liều cho những trường hợp chưa được tiêm chủng đầy đủ. Ảnh: Mai Lê
Để đạt được kết quả trên, ngành Y tế đã phối hợp với ngành Giáo dục, UBND các xã, phường, cán bộ y tế trường học và Trạm Y tế trong quá trình rà soát, khai thác và đối chiếu thông tin tiêm chủng. Phần lớn phụ huynh có ý thức phối hợp, chủ động cung cấp thông tin và hồ sơ liên quan đến tiền sử tiêm chủng của trẻ. Hệ thống quản lý thông tin tiêm chủng quốc gia cũng hỗ trợ cán bộ y tế tra cứu, đối chiếu dữ liệu, góp phần giảm sai sót trong quá trình xác định tình trạng tiêm chủng của trẻ. Tuy nhiên, theo bác sĩ Lê Phúc, quá trình triển khai cũng gặp không ít khó khăn. Hoạt động rà soát được thực hiện vào thời điểm cuối năm, khi khối lượng công việc chuyên môn và hành chính tăng cao; việc sáp nhập đơn vị, luân chuyển cán bộ, thay đổi vị trí công tác cùng với bàn giao hồ sơ, trang thiết bị ảnh hưởng đến tiến độ. Bên cạnh đó, thời gian dành cho rà soát và tiêm bù bị thu hẹp, trong đó tháng 2/2026 trùng với thời gian nghỉ Tết Nguyên đán nên quỹ thời gian thực tế cho tiêm chủng chỉ còn khoảng 3 tháng ở một số nơi. Một khó khăn khác đến từ sự biến động dân cư. Trẻ có thể chuyển từ địa phương khác đến và được tiêm chủng tại nhiều cơ sở khác nhau, khiến việc xác minh lịch sử tiêm chủng mất nhiều thời gian. Không ít phụ huynh làm thất lạc sổ tiêm chủng, ghi chép không đầy đủ hoặc không nhớ rõ trẻ đã tiêm những mũi nào. Đặc biệt, sau đợt lũ lịch sử, nhiều giấy tờ, đồ đạc của người dân bị cuốn trôi, khiến tình trạng mất sổ tiêm chủng ở một số địa phương tăng lên. Một bộ phận phụ huynh bận rộn, còn e ngại phối hợp cung cấp thông tin hoặc chưa nhận thức đầy đủ về ý nghĩa của việc rà soát tiền sử tiêm chủng. Bên cạnh đó, việc người dân chủ yếu theo dõi lịch tiêm của trẻ tại các cơ sở tiêm chủng dịch vụ cũng đặt ra yêu cầu phải tăng cường phối hợp, cập nhật thông tin giữa các cơ sở. Một số cơ sở tiêm chủng dịch vụ chưa kịp thời cập nhật kế hoạch, hướng dẫn tiêm bù liều, dẫn đến việc tư vấn cho phụ huynh chưa đầy đủ, chưa thống nhất và ảnh hưởng đến việc đăng ký tiêm bù cho trẻ.
Những khó khăn trong quá trình rà soát cho thấy sự phối hợp của gia đình có vai trò rất quan trọng. Khi phụ huynh cung cấp đầy đủ thông tin, hồ sơ tiêm chủng và chủ động đưa trẻ đi tiêm khi được tư vấn, việc xác định các mũi còn thiếu và tổ chức tiêm bù sẽ thuận lợi hơn. Với nhiều gia đình, quá trình rà soát cũng là dịp để kiểm tra lại toàn bộ lịch tiêm của trẻ, qua đó nhận biết những mũi còn thiếu và chủ động bổ sung cho trẻ kịp thời. Chị Đặng Nguyễn Lan Chi (trú tại phường Buôn Ma Thuột, tỉnh Đắk Lắk), chia sẻ: “Trước đây tôi chủ yếu nhớ những mũi tiêm quan trọng và có sổ thì xem lại, nhưng khi nhà trường phối hợp với trạm y tế rà soát lại, tôi mới biết con còn thiếu một số mũi. Được cán bộ y tế giải thích cụ thể, gia đình yên tâm đưa cháu đi tiêm bổ sung”.
Trẻ mầm non, tiểu học thiếu mũi tiêm được ngành Y tế tiêm bổ sung, bảo đảm trẻ được tiêm chủng đầy đủ, đúng lịch. Ảnh: Đình Thi
Theo ngành Y tế, việc một trẻ bị bỏ sót một hoặc vài mũi vắc xin không chỉ ảnh hưởng đến khả năng bảo vệ của chính trẻ trước bệnh truyền nhiễm mà còn có thể tạo ra khoảng trống miễn dịch trong cộng đồng. Đặc biệt, trẻ mầm non và tiểu học thường sinh hoạt, học tập tập trung, tiếp xúc thường xuyên với nhiều trẻ khác nên việc duy trì tỷ lệ tiêm chủng cao có ý nghĩa quan trọng trong phòng, chống các bệnh truyền nhiễm tại trường học và cộng đồng. Từ kết quả năm học 2025-2026, ngành Y tế Đắk Lắk xác định hoạt động rà soát tiền sử tiêm chủng và tiêm bù liều cần tiếp tục được thực hiện trong các năm học tiếp theo, với mục tiêu không để trẻ chưa được tiêm đủ liều bị bỏ sót. Cùng với việc tăng cường phối hợp giữa ngành Y tế và Giáo dục, các địa phương sẽ tiếp tục đẩy mạnh truyền thông để phụ huynh hiểu rõ lợi ích của việc tiêm chủng đầy đủ, chủ động cung cấp thông tin và đưa trẻ đi tiêm khi được xác định còn thiếu mũi. Bên cạnh đó, ngành Y tế cũng kiến nghị Viện Vệ sinh dịch tễ Trung ương và Viện Vệ sinh dịch tễ Tây nguyên tiếp tục chỉ đạo, giám sát, hỗ trợ chuyên môn, tập huấn cho cán bộ làm công tác tiêm chủng; bảo đảm cung ứng đầy đủ vắc xin; tăng cường truyền thông về ý nghĩa của rà soát tiền sử và lợi ích của tiêm chủng đầy đủ; đồng thời nâng cấp, hoàn thiện hệ thống quản lý thông tin tiêm chủng quốc gia để thuận tiện hơn trong việc tìm kiếm, xác minh và quản lý trẻ. “Trong năm học tới, ngành Y tế sẽ tiếp tục phối hợp với ngành Giáo dục và các địa phương duy trì việc rà soát, kiểm tra tiền sử tiêm chủng của trẻ ngay từ đầu năm học, đồng thời theo dõi những trường hợp chưa tiêm đủ để tổ chức tư vấn, vận động và tiêm bù phù hợp. Mục tiêu là từng bước thu hẹp khoảng trống miễn dịch, bảo đảm trẻ em được tiêm chủng đầy đủ, đúng lịch và được bảo vệ tốt hơn trước các bệnh truyền nhiễm có thể phòng ngừa bằng vắc xin”, bác sĩ Lê Phúc – Phó Giám đốc Trung tâm Kiểm soát bệnh tật tỉnh Đắk Lắk nhấn mạnh.
Có thể thấy, hoạt động rà soát tiền sử tiêm chủng đã mang lại hiệu quả thiết thực, giúp phát hiện những trường hợp trẻ chưa được tiêm đủ hoặc còn thiếu mũi để kịp thời bổ sung, qua đó nâng cao tỷ lệ bao phủ vắc xin và chủ động phòng ngừa dịch bệnh. Khi nhà trường, gia đình và ngành Y tế phối hợp chặt chẽ, lịch sử tiêm chủng của mỗi trẻ được theo dõi đầy đủ, những mũi tiêm còn thiếu được phát hiện và bổ sung kịp thời, góp phần xây dựng môi trường học đường an toàn và tăng cường khả năng phòng, chống dịch bệnh ngay từ cơ sở./.
Bài: Mai Lê