15/04/2026 03:02
Bệnh bại liệt là một bệnh truyền nhiễm cấp tính nguy hiểm do vi rút gây ra, có khả năng xâm nhập vào hệ thần kinh và để lại di chứng liệt vĩnh viễn, đặc biệt ở trẻ nhỏ. Không chỉ ảnh hưởng nghiêm trọng đến sức khỏe cá nhân, bệnh còn có nguy cơ lây lan nhanh trong cộng đồng nếu không được kiểm soát tốt. Tại tỉnh Đắk Lắk, nhờ triển khai hiệu quả Chương trình Tiêm chủng mở rộng, tình hình bệnh bại liệt đã được kiểm soát trong nhiều năm qua, góp phần bảo vệ sức khỏe trẻ em trên địa bàn. Trong đó, vắc xin OPV (vắc xin bại liệt dạng uống) giữ vai trò then chốt trong việc tạo miễn dịch và ngăn ngừa sự lưu hành của vi rút bại liệt.
Theo số liệu thống kê của Trung tâm Kiểm soát bệnh tật tỉnh Đắk Lắk, năm 2025, toàn tỉnh có 29.364 trẻ được uống OPV lần 3, đạt 72,8%. Từ đầu năm 2026 đến nay, có 6.656 trẻ được uống OPV lần 3, đạt 16,6%. Từ kết quả trên có thể thấy, vẫn còn nhiều trẻ chưa được uống đầy đủ vắc xin OPV, tiềm ẩn nguy cơ giảm miễn dịch trong cộng đồng. Vì vậy, việc tiếp tục đẩy mạnh tuyên truyền, nâng cao nhận thức của người dân và đảm bảo trẻ em được uống vắc xin đúng lịch, đủ liều là việc làm hết sức quan trọng.
Ghi nhận tại điểm tiêm chủng Tân Lợi (phường Buôn Ma Thuột, tỉnh Đắk Lắk), trong các buổi tiêm chủng định kỳ, nhiều phụ huynh đã chủ động đưa trẻ đến uống vắc xin OPV và tiêm các loại vắc xin trong Chương trình Tiêm chủng mở rộng. Tại đây, các hoạt động diễn ra nghiêm túc, khoa học; cán bộ y tế thực hiện đầy đủ quy trình từ khám sàng lọc, tư vấn đến hướng dẫn theo dõi sau tiêm/uống, đồng thời chủ động rà soát lại lịch sử tiêm chủng của từng trẻ để tránh bỏ sót mũi. Không chỉ dừng lại ở việc thực hiện kỹ thuật tiêm chủng, đội ngũ y tế tại trạm còn tích cực tuyên truyền, giải thích cho phụ huynh hiểu rõ vai trò của vắc xin OPV trong phòng ngừa bệnh bại liệt, qua đó giúp nâng cao ý thức chủ động đưa trẻ đi uống vắc xin đúng lịch, đủ liều. Chị Tạ Vũ Lan Chi, có con 8 tháng tuổi, chia sẻ: “Tôi hiểu bệnh bại liệt rất nguy hiểm, có thể gây liệt vĩnh viễn nên gia đình luôn chủ động theo dõi lịch tiêm chủng và uống vắc xin của bé. Tuy nhiên, do vừa rồi bé ốm nên chưa được uống đủ liều. Do đó, nay khi sức khỏe của bé đã ổn định, gia đình liền sắp xếp công việc để đưa bé đi uống OPV kịp thời nhằm đảm bảo bé được uống đầy đủ, giúp bé được bảo vệ tốt nhất”.
Trẻ được cán bộ y tế tại điểm tiêm Tân Lợi cho uống vắc xin OPV phòng bệnh bại liệt.
Không chỉ có những phụ huynh chủ động đưa trẻ đi tiêm/uống đúng lịch, tại điểm tiêm chủng Tân Lợi cũng ghi nhận nhiều trường hợp trẻ được rà soát lại lịch sử tiêm chủng và kịp thời bổ sung các mũi còn thiếu. Qua đó cho thấy sự linh hoạt trong công tác theo dõi, quản lý đối tượng tiêm chủng của cán bộ y tế, đồng thời giúp đảm bảo mọi trẻ em đều được bảo vệ đầy đủ trước nguy cơ mắc bệnh bại liệt. Chị Nguyễn Thị Hồng Hà, có con 6 tuổi, cho biết trước đây do bé bị ốm nên gia đình quên và bỏ lỡ một liều OPV. “Hôm nay khi đến trạm, được cán bộ y tế kiểm tra lại sổ tiêm và tư vấn cụ thể, tôi đã cho bé uống bổ sung liều còn thiếu. Tôi thấy việc rà soát như vậy rất cần thiết vì giúp phụ huynh không bỏ sót lịch tiêm của con,” chị Hà nói.
Để đảm bảo tất cả trẻ em trên địa bàn được uống vắc xin OPV đầy đủ, đúng lịch, điểm tiêm chủng Tân Lợi đã tăng cường quản lý danh sách trẻ trong độ tuổi tiêm, đồng thời thường xuyên rà soát, cập nhật thông tin và theo dõi sát tình trạng tiêm chủng của từng trường hợp. Bên cạnh đó, điểm tiêm còn đẩy mạnh công tác truyền thông tại cộng đồng, chủ động nhắc lịch tiêm cho phụ huynh qua nhiều hình thức, kết hợp tư vấn trực tiếp để kịp thời phát hiện và hỗ trợ các trường hợp chưa tiêm hoặc tiêm chưa đủ liều. Những hoạt động này góp phần nâng cao tỷ lệ bao phủ vắc xin, củng cố miễn dịch cộng đồng và giảm thiểu nguy cơ bệnh bại liệt quay trở lại. Bà Trương Thị Thoa – cán bộ phụ trách tiêm chủng tại điểm tiêm Tân Lợi (phường Buôn Ma Thuột), cho biết: Công tác rà soát đối tượng luôn được cán bộ y tế thực hiện thường xuyên và liên tục. Các trường hợp trẻ chưa uống đủ liều OPV đều được lập danh sách, nhắc lịch và mời phụ huynh đưa trẻ đến uống bổ sung kịp thời. “Chúng tôi luôn cố gắng không để bất kỳ trẻ nào bị bỏ sót trong chương trình tiêm chủng”, bà Thoa nhấn mạnh.
Vắc xin OPV an toàn, hiệu quả, giúp trẻ phòng tránh bệnh bại liệt.
Bệnh bại liệt là bệnh truyền nhiễm nhóm A do vi rút Polio gây ra, lây chủ yếu theo đường tiêu hóa hoặc đường hô hấp qua hầu – họng. Vi rút có thể lây từ người sang người thông qua nguồn nước, thực phẩm bị ô nhiễm từ phân của người bệnh hoặc người lành mang vi rút. Sau khi xâm nhập vào cơ thể, vi rút nhân lên tại ruột và có thể tấn công hệ thần kinh trung ương, gây tổn thương các tế bào thần kinh vận động, dẫn đến liệt mềm cấp, liệt vĩnh viễn không hồi phục, thậm chí tử vong do suy hô hấp. Bệnh thường gặp ở trẻ em dưới 15 tuổi, đặc biệt là trẻ dưới 5 tuổi chưa được tiêm hoặc uống đầy đủ vắc xin phòng bệnh. Trường hợp nghi ngờ thường được phát hiện thông qua hội chứng liệt mềm cấp tính. Hiện nay, bệnh bại liệt chưa có thuốc điều trị đặc hiệu, do đó có thể để lại hậu quả nặng nề như tàn tật suốt đời hoặc tử vong. Vì vậy, phòng bệnh bằng vắc xin là biện pháp hiệu quả và quan trọng nhất. Theo bác sĩ CKII Lê Phúc – Phó Giám đốc Trung tâm Kiểm soát bệnh tật tỉnh Đắk Lắk, trong Chương trình Tiêm chủng mở rộng, trẻ cần được uống đủ 3 liều vắc xin OPV vào các tháng 2, 3 và 4 tháng tuổi, đồng thời tiêm thêm 2 liều vắc xin IPV để tăng cường miễn dịch. “OPV và IPV không thay thế cho nhau mà bổ sung cho nhau, giúp tăng hiệu quả phòng bệnh bại liệt cả ở cá thể và cộng đồng,” bác sĩ nhấn mạnh.
Bác sĩ Lê Phúc cũng cho biết, mặc dù Việt Nam đã được Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) công nhận thanh toán bệnh bại liệt từ năm 2000, song nguy cơ xâm nhập trở lại vẫn luôn hiện hữu. Đặc biệt, trước thông tin WHO ghi nhận ca bệnh bại liệt tại Lào vào tháng 10/2025, nguy cơ lây lan trong khu vực được đánh giá là đáng lo ngại nếu tỷ lệ tiêm chủng không được duy trì đầy đủ. Do đó, ngành y tế khuyến cáo các bậc phụ huynh cần chủ động rà soát lại lịch sử tiêm chủng của trẻ đối với cả vắc xin OPV và IPV, đồng thời đưa trẻ đến cơ sở y tế để được tiêm hoặc uống bù kịp thời, góp phần bảo vệ sức khỏe trẻ em và duy trì thành quả thanh toán bệnh bại liệt.
Có thể thấy, bệnh bại liệt vẫn luôn tiềm ẩn nguy cơ quay trở lại nếu công tác tiêm chủng không được duy trì đầy đủ và liên tục. Vắc xin OPV, kết hợp cùng IPV, không chỉ giúp bảo vệ từng trẻ em mà còn tạo nên lá chắn miễn dịch cộng đồng vững chắc, góp phần ngăn chặn sự lây lan của vi rút Polio. Vì vậy, việc nâng cao ý thức của các bậc phụ huynh trong việc đưa trẻ đi uống và tiêm vắc xin đúng lịch, đủ liều là yếu tố then chốt để bảo vệ thế hệ tương lai, đồng thời giữ vững thành quả thanh toán bệnh bại liệt mà ngành y tế đã đạt được./.
Bài: Mai Lê - Ảnh: Đình Thi
Facebook
Tweet
Mail
Google-plus
Các tin khác