09/02/2026 02:28
Trong thời gian gần đây, nhiều người bắt đầu xem AI (Artificial Intelligence - trí tuệ nhân tạo, bao gồm các công cụ hỗ trợ soạn thảo và phân tích ngôn ngữ) như một “cán bộ đánh máy” siêu năng suất: nhập vài dòng yêu cầu, bấm nút, là có ngay kế hoạch năm, báo cáo tổng kết, thậm chí là đề án dài vài chục trang.
AI bắt đầu được sử dụng ngày càng nhiều trong việc soạn thảo kế hoạch, báo cáo của ngành y tế. Ở góc độ kỹ thuật, điều này không có gì sai. AI giúp tổng hợp nhanh, trình bày gọn, giảm đáng kể thời gian cho các công việc mang tính hình thức. Vấn đề xuất hiện khi người làm cho rằng văn bản đã được viết xong thì phần suy nghĩ chuyên môn cũng coi như đã hoàn thành.
Trong thực tế, một bản kế hoạch hay báo cáo y tế không được đánh giá bằng độ tròn trịa của câu chữ, mà bằng việc nó có phản ánh đúng tình hình, đúng ưu tiên và đúng khả năng triển khai hay không. Đây là những điều AI không thể tự kiểm chứng.
Văn bản đúng nhưng không trúng: một nguy cơ cần nhận diện
AI có khả năng tạo ra những văn bản rất “đúng mẫu”, với đầy đủ các mục, căn cứ và nhóm giải pháp quen thuộc. Nếu chỉ đọc lướt, rất khó để phát hiện vấn đề. Tuy nhiên, khi đọc kỹ, người làm chuyên môn sẽ sớm nhận ra một điểm đáng lo ngại: văn bản không sai về hình thức, nhưng không cho thấy người viết đã thực sự hiểu địa bàn, hiểu đối tượng và hiểu nguồn lực. Những mục tiêu được trình bày nghe có vẻ hợp lý nhưng lại thiếu tính khả thi ở tuyến cơ sở; những giải pháp được nêu ra đầy đủ nhưng trùng lặp với các hoạt động đã triển khai nhiều năm và không còn mang lại hiệu quả rõ rệt; những nhận định được diễn đạt mượt mà nhưng né tránh các điểm yếu thực sự của hệ thống… Những lệch pha này hiếm khi tạo ra “lỗi kỹ thuật” trong văn bản, nhưng lại âm thầm làm cho kế hoạch và báo cáo kém dần giá trị trong thực tiễn triển khai, đặc biệt khi chúng được sử dụng làm căn cứ cho chỉ đạo và phân bổ nguồn lực.
AI không thể thay thế trách nhiệm chuyên môn
Trong ngành y tế, chữ ký trên văn bản không chỉ mang ý nghĩa hành chính. Chữ ký đó gắn với phân bổ nguồn lực, với chỉ đạo điều hành, và trong nhiều trường hợp, gắn với sức khỏe của cộng đồng.
AI có thể hỗ trợ soạn thảo, nhưng không thể thay người sử dụng chịu trách nhiệm về các đánh giá và lựa chọn trong văn bản. Nếu không đọc lại một cách chủ động, không đối chiếu với thực tế, không điều chỉnh theo kinh nghiệm nghề nghiệp, thì AI vô tình trở thành “tấm màn” che khuất sự thiếu cân nhắc chuyên môn, thay vì là công cụ hỗ trợ tư duy.
Áp lực công việc chuyển từ thao tác sang thẩm định
Khi sử dụng AI, khối lượng gõ phím giảm xuống, nhưng yêu cầu về năng lực thẩm định lại tăng lên. Người làm kế hoạch, báo cáo buộc phải dành nhiều thời gian hơn cho những việc:
- Đọc kỹ các kết luận do AI đề xuất, kiểm tra mức độ phù hợp của từng mục tiêu;
- Cân nhắc thứ tự ưu tiên giữa các vấn đề, đối chiếu chỉ tiêu với nguồn lực thực tế;
- Xác định nội dung nào còn mang tính chung chung, nội dung nào phản ánh đúng vấn đề cụ thể;
- Loại bỏ những đoạn văn tuy hợp lý về câu chữ nhưng không xuất phát từ thực tiễn.
Đây là dạng áp lực trí tuệ không dễ nhận ra, nhưng nếu né tránh, những lệch lạc nhỏ sẽ tích tụ dần qua mỗi lần xây dựng kế hoạch và tổng hợp báo cáo.
Dùng AI thế nào cho đúng trong ngành y tế?
Trong ngành y tế, AI chỉ thực sự có ích khi được sử dụng như một công cụ hỗ trợ cho người đã nắm chắc chuyên môn, chứ không phải lối tắt cho việc thiếu phân tích, thiếu cảm nhận bối cảnh và thiếu trách nhiệm tư duy. Khi xây dựng kế hoạch và báo cáo y tế, AI nên được đặt ở vai trò:
- Gợi ý cấu trúc;
- Hỗ trợ trình bày;
- Giúp rà soát ngôn ngữ.
Còn việc đánh giá tình hình, lựa chọn ưu tiên, xác định mức độ khả thi và chịu trách nhiệm cuối cùng không thể chuyển giao.
Thay lời kết
Tóm lại, AI không phải là lời hứa về một ngành y nhàn hơn, ít phải suy nghĩ hơn. Nó là lời nhắc rằng chuẩn nghề nghiệp phải được nâng lên cho tương xứng với tốc độ của máy.
Trong một lĩnh vực mà mỗi con số đều gắn với con người thật, bệnh tật thật và nguồn lực thật, AI chỉ nên là phần nối dài của tư duy chuyên môn, chứ không bao giờ được thay thế nó. Nếu không giữ được nguyên tắc đó, việc lạm dụng AI trong kế hoạch và báo cáo sẽ không làm ngành y hiện đại hơn, mà chỉ làm cho các quyết định ngày càng xa rời thực tế./.
AiTrongYTeTriTueNhanTaoBaoCaoYTeQuanLyYTeChuyenDoiSoYTeCongNgheYTeThamDinhNoiDung
Facebook
Tweet
Mail
Google-plus
Các tin khác