25/02/2026 08:56
Sau Tết, không ít gia đình vẫn sử dụng thực phẩm tích trữ kéo dài, thói quen tưởng tiết kiệm nhưng lại làm gia tăng nguy cơ ngộ độc thực phẩm. Không chỉ gây đau bụng hay rối loạn tiêu hóa cấp tính, thực phẩm hư hỏng còn có thể chứa độc tố hình thành âm thầm, ảnh hưởng lâu dài đến gan, thận và hệ miễn dịch. Các chuyên gia cho rằng phần lớn các vụ ngộ độc thực phẩm sau Tết bắt nguồn từ việc tận dụng thức ăn đã vượt quá thời gian bảo quản an toàn.
Trong số các thực phẩm còn lại sau Tết, bánh chưng, bánh tét – những món ăn truyền thống quen thuộc – lại dễ hư hỏng nếu bảo quản không đúng cách. Ở điều kiện thông thường, bánh chỉ nên sử dụng trong khoảng 3–4 ngày ở nhiệt độ phòng; thời gian này có thể rút ngắn khi thời tiết nóng hoặc bánh bị buộc kín, thiếu thông thoáng. Những dấu hiệu như mùi chua, mùi ôi, lớp lá gói nhớt, đổi màu hoặc xuất hiện các đốm mốc trắng, xanh, đen cho thấy thực phẩm đã không còn bảo đảm an toàn.
Bánh chưng chỉ nên sử dụng trong khoảng 3–4 ngày ở nhiệt độ phòng (ảnh minh họa).
Đáng lưu ý, nấm mốc không chỉ tồn tại ở phần nhìn thấy mà có thể lan sâu vào toàn bộ phần nhân bánh. Chị Nguyễn Thị Lan (TDP Tân Lợi, TP. Buôn Ma Thuột) cho biết trước đây gia đình thường cắt bỏ phần bánh mốc nhẹ rồi rán lại để sử dụng vì nghĩ vẫn dùng được. Tuy nhiên, các chuyên gia cảnh báo bào tử nấm và độc tố vi nấm hình thành rất sớm, không thể loại bỏ bằng rửa, hấp hay chiên rán, làm tăng nguy cơ tổn thương gan và thận.
Không chỉ bánh chưng, bánh tét, nhiều gia đình còn sử dụng kéo dài các món như giò chả, thịt đông, thịt ngâm chua hay tai heo ngâm — nhóm thực phẩm giàu đạm, dễ bị vi khuẩn xâm nhập nếu bảo quản không đúng nhiệt độ và thời gian. Sau thời gian lưu trữ, giò chả có thể xuất hiện lớp nhớt, đổi màu kèm mùi chua; nước ngâm đục hoặc nổi bọt là dấu hiệu nhiễm khuẩn. Riêng thịt đông khi chảy nước, mất độ đông đặc hoặc có mùi lạ cần được loại bỏ ngay.
Anh Trần Văn Quý (TDP Tân An, TP. Buôn Ma Thuột) cho biết trước đây gia đình thường hâm lại thức ăn nhiều lần để tránh lãng phí. “Chỉ khi nghe bác sĩ cảnh báo mới biết việc nấu lại không thể làm mất hết độc tố”, anh chia sẻ. Sau khi được tư vấn, gia đình anh đã thay đổi thói quen bảo quản và chủ động bỏ các món ăn có dấu hiệu bất thường. Thực tế, trong quá trình phân hủy, vi khuẩn có thể sinh ra độc tố bền nhiệt, không bị phá hủy hoàn toàn khi đun nấu thông thường.
Mứt Tết và các loại hạt thường được xem là thực phẩm có thể bảo quản lâu, song trong điều kiện thời tiết ẩm nóng, chúng dễ hút ẩm và bị nấm mốc xâm nhập mà người dùng khó nhận biết. Khi mứt chảy nước, mất độ khô ban đầu hoặc xuất hiện đốm màu lạ, thực phẩm đã không còn an toàn. Tương tự, các loại hạt giàu chất béo như hạt dưa, hạt bí, hạt điều nếu mềm, giảm độ giòn hoặc có mùi dầu ôi là dấu hiệu chất béo đã bị oxy hóa.
Nhiều người có thói quen rang lại hoặc phơi khô để tiếp tục sử dụng, song khi nấm mốc đã phát triển, chúng có thể sinh ra aflatoxin — độc tố nguy hiểm được Tổ chức Y tế Thế giới xếp vào nhóm có khả năng gây ung thư gan mạnh. Đáng lo ngại, độc tố này vẫn có thể tồn tại ngay cả khi thực phẩm được chế biến lại bằng nhiệt.
Các thực phẩm để lâu nên được kiểm tra trước khi sử dụng.
Theo BS.CKI Vi Thị Huệ, Trưởng Khoa Dinh dưỡng – Trung tâm Kiểm soát bệnh tật, nguyên tắc quan trọng nhất trong bảo đảm an toàn thực phẩm là không tiếc những thực phẩm đã có dấu hiệu bất thường. “Tiếc một món ăn có thể dẫn đến cái giá rất lớn cho sức khỏe”, bác sĩ nhấn mạnh. Khi thức ăn thay đổi màu sắc, mùi vị hoặc hình dạng ban đầu, đó thường là biểu hiện của quá trình phân hủy vi sinh đã diễn ra và việc tiếp tục sử dụng có thể gây nguy hiểm. Trong trường hợp xuất hiện các triệu chứng nghi ngờ ngộ độc như đau bụng, nôn ói, tiêu chảy, chóng mặt hoặc sốt sau khi ăn, người dân cần ngừng sử dụng ngay thực phẩm nghi ngờ, đồng thời giữ lại mẫu thức ăn liên quan để phục vụ công tác xét nghiệm, truy tìm nguyên nhân. Việc thông báo sớm cho cơ sở y tế gần nhất không chỉ giúp người bệnh được xử trí kịp thời mà còn góp phần ngăn chặn nguy cơ ngộ độc tập thể nếu nguồn thực phẩm bị ô nhiễm đang được nhiều người sử dụng.
Để hạn chế nguy cơ ngộ độc thực phẩm sau Tết, các chuyên gia khuyến cáo người dân cần tuân thủ nghiêm những nguyên tắc an toàn cơ bản: ăn chín, uống sôi; tách biệt thực phẩm sống và chín nhằm tránh nhiễm khuẩn chéo; thức ăn sau khi nấu nên sử dụng ngay hoặc bảo quản lạnh dưới 5°C, không để ở nhiệt độ phòng quá 2 giờ, đặc biệt trong điều kiện thời tiết nóng. Thực phẩm đã rã đông không nên cấp đông trở lại vì vi khuẩn có thể phát triển mạnh trong quá trình này. Chủ động loại bỏ thực phẩm có dấu hiệu hư hỏng chính là cách đơn giản và hiệu quả nhất để bảo vệ sức khỏe bản thân và gia đình sau Tết.
Bài: Thu Phượng - Ảnh: Bảo Trọng
NgoDocThucPhamAnToanThucPhamBaoQuanThucPhamDocToAflatoxinTrungTamKiemSoatBenhTatSucKhoeGiaDinhNamMocThucPham
Facebook
Tweet
Mail
Google-plus
Các tin khác