03/04/2026 03:02
Lối sống ít vận động cùng những “khoảng trống” trong rèn luyện thể dục thể thao đã khiến cho các bệnh không lây nhiễm gia tăng, trong đó có bệnh về cột sống. Những cơn đau cổ, đau lưng, thoát vị đĩa đệm không còn là vấn đề của riêng người cao tuổi, mà đang gia tăng nhanh chóng ở cả những người trẻ.
Khoảng một tháng trước, anh Y.Ơ.N (xã Krông Búk, tỉnh Đắk Lắk) bắt đầu bị đau lưng. Nghĩ chỉ là đau thông thường, anh tự mua thuốc uống. Cơn đau giảm được vài ngày rồi tái phát nặng hơn. Trong một lần kéo ống tưới cà phê, cơn đau bùng phát dữ dội, kèm theo tê chân, khiến anh gần như không thể đi lại. Khi đến bệnh viện, anh được chẩn đoán thoát vị đĩa đệm cột sống thắt lưng và phải phẫu thuật. Anh không nghĩ mới tuổi này mà đã mắc bệnh nặng như vậy. Không riêng anh Y.Ơ.N, nhiều bệnh nhân khác cũng chỉ đi khám khi cơn đau đã ảnh hưởng nghiêm trọng đến sinh hoạt. Anh T.V.T (xã Hòa Phú, tỉnh Đắk Lắk) cho biết, những cơn đau âm ỉ ban đầu khiến anh chủ quan. Chỉ đến khi cơn đau buốt lan từ cánh tay lên đầu, mỗi lần trở mình đều phải chống tay mới xoay được, anh mới đi khám.
Bác sĩ thăm khám cho bệnh nhân mắc các bệnh lý cột sống.
Theo Tổ chức Y tế Thế giới (WHO), đau thắt lưng hiện là nguyên nhân hàng đầu gây tàn tật trên toàn cầu và có xu hướng tiếp tục gia tăng trong bối cảnh già hóa dân số và lối sống ít vận động. Các nghiên cứu cũng chỉ ra rằng, khoảng 60–80% dân số từng trải qua ít nhất một lần đau cột sống trong đời.
Tại Việt Nam, xu hướng bệnh lý về cột sống cũng đang gia tăng rõ rệt. Theo Bộ Y tế và các nghiên cứu chuyên ngành cơ xương khớp, khoảng 30–35% người trưởng thành có biểu hiện bệnh lý cột sống, trong đó đau thắt lưng chiếm khoảng 50–60%. Đáng chú ý, tỷ lệ bệnh nhân dưới 40 tuổi chiếm khoảng 30–40%, cho thấy xu hướng ngày càng trẻ hóa.
Riêng tại Đắk Lắk, ghi nhận thực tế tại các cơ sở y tế cho thấy tình trạng bệnh nhân có bệnh lý về cột sống cũng không ngừng gia tăng. Tại Bệnh viện Đa khoa Thiện Hạnh, trung bình mỗi tháng tiếp nhận khoảng 1.600 lượt khám, trong đó nhóm bệnh cơ xương khớp chiếm khoảng 15–20% bệnh nhân đến khám các bệnh lý cột sống, trong đó có nhiều trường hợp người trẻ phải điều trị chuyên sâu, thậm chí phẫu thuật.
Tầm soát sớm các vấn đề về bệnh lý cột sống để không bị ảnh hưởng lâu dài đến khả năng lao động và chất lượng cuộc sống.
Bác sĩ CKII Văn Hữu Khánh, Trưởng khoa Ngoại Thần kinh, Bệnh viện Đa khoa Thiện Hạnh cho biết: Về mặt cơ chế bệnh sinh, khi một người duy trì tư thế ngồi lâu hoặc sai tư thế, đặc biệt là cúi đầu về phía trước khi sử dụng điện thoại, áp lực tác động lên cột sống cổ và thắt lưng sẽ tăng lên đáng kể. Các nghiên cứu cho thấy, khi cúi đầu khoảng 45–60 độ, lực tác động lên cột sống cổ có thể lên tới khoảng 20–27kg, làm tăng nguy cơ thoái hóa và thoát vị đĩa đệm. Đối với cột sống thắt lưng, việc ngồi liên tục trong thời gian dài, ít vận động sẽ làm giảm quá trình trao đổi chất và nuôi dưỡng đĩa đệm, khiến đĩa đệm dễ mất nước, giảm đàn hồi và nứt rách. Đây là yếu tố thuận lợi dẫn đến thoát vị đĩa đệm, đặc biệt ở người trẻ làm việc văn phòng. Ngoài ra, ở nhóm lao động nặng hoặc làm nông nghiệp, việc mang vác sai tư thế, xoay người đột ngột hoặc cúi gập lưng khi nâng vật nặng sẽ làm tăng áp lực nội đĩa đệm đột ngột, có thể gây rách bao xơ và đẩy nhân nhầy ra ngoài, hình thành khối thoát vị. Các dấu hiệu ban đầu thường khá âm thầm, với biểu hiện đau mỏi vùng cổ hoặc thắt lưng, sau đó có thể xuất hiện tê lan theo đường đi của rễ thần kinh. Khi đã có biểu hiện yếu cơ, hạn chế vận động hoặc rối loạn cảm giác, bệnh thường đã tiến triển nặng hơn. Nếu không được điều trị kịp thời, tình trạng chèn ép thần kinh kéo dài có thể dẫn đến teo cơ, suy giảm chức năng vận động. Trong khi đó, nếu được phát hiện sớm, phần lớn trường hợp có thể điều trị bảo tồn hiệu quả bằng thuốc, vật lý trị liệu và thay đổi lối sống.
Thực tế lâm sàng cho thấy, phần lớn bệnh lý cột sống nếu được phát hiện sớm có thể kiểm soát hiệu quả bằng điều trị bảo tồn. Tuy nhiên, điều đáng lo ngại là đa số người bệnh chỉ đến khám khi đã xuất hiện chèn ép thần kinh, thậm chí yếu cơ, teo cơ. Khi đó, việc điều trị không chỉ phức tạp, tốn kém mà còn kéo dài, ảnh hưởng lâu dài đến khả năng lao động và chất lượng cuộc sống.
Các chuyên gia khuyến cáo, để phòng ngừa bệnh lý cột sống, người dân cần chủ động điều chỉnh lối sống theo hướng khoa học. Trong đó, cần duy trì tư thế đúng khi làm việc, hạn chế ngồi hoặc đứng quá lâu một tư thế, tăng cường vận động thể chất phù hợp, đồng thời kiểm soát cân nặng hợp lý nhằm giảm áp lực lên cột sống. Khám sức khỏe định kỳ và thăm khám sớm khi xuất hiện các triệu chứng bất thường như đau kéo dài, tê bì tay chân cũng đóng vai trò quan trọng trong phát hiện và điều trị kịp thời, hạn chế biến chứng.
Thu Phượng
Facebook
Tweet
Mail
Google-plus
Các tin khác