24/03/2026 03:45
Theo cảnh báo của Ngành y tế, bệnh do vi khuẩn não mô cầu có thể khiến người khỏe mạnh tử vong chỉ trong 24 giờ. Trong nhiều năm trở lại đây, số ca mắc tại Việt Nam có chiều hướng gia tăng, đồng thời sự xuất hiện của nhóm huyết thanh W (một trong những chủng vi khuẩn não mô cầu gây bệnh viêm màng não, nhiễm khuẩn huyết nguy hiểm) cho thấy bệnh đang diễn tiến phức tạp, cần được giám sát và phòng ngừa chặt chẽ. Trước tính chất nguy hiểm của bệnh não mô cầu, ngành Y tế Đắk Lắk khuyến cáo, người dân cần duy trì vệ sinh cá nhân, đeo khẩu trang nơi đông người và chủ động đi tiêm vắc-xin phòng bệnh.
Cảnh báo mức độ nguy hiểm của bệnh não mô cầu
Theo ghi nhận của Bộ y tế, năm 2025, số ca mắc bệnh vi khuẩn não mô cầu trong cả nước tăng gấp 6 lần so với năm 2024. Còn từ đầu năm 2026 đến nay, bệnh liên tục có diễn biến phức tạp với nhiều ca mắc, gặp biến chứng nặng tại nhiều tỉnh, thành phố trên cả nước như: Hà Nội, Lào Cai, Vĩnh Long, Lâm Đồng. Ca bệnh gần nhất là vào ngày 16/3, bé gái 11 tuổi (ở Phú Quốc, An Giang) bị tử vong nghi do nhiễm não mô cầu. Trước đó, bé gái có biểu hiện sốt, mệt mỏi, đau đầu, song gia đình chủ quan. Đến khi bé nổi ban khắp người kèm tím tái, khó thở mới đưa đến bệnh viện. Dù đã được điều trị tích cực nhưng bệnh tiến triển quá nhanh khiến bé gái không qua khỏi.
Do biến chứng để lại nên bệnh nhân phải loại bỏ 2 bàn tay và 2 ngón chân cái.
Thạc sĩ, bác sĩ Nguyễn Thị Thắng- Phó Trưởng khoa, Phụ trách khoa Phòng, chống bệnh truyền nhiễm- Kiểm dịch y tế quốc tế, Trung tâm Kiểm soát bệnh tật tỉnh Đắk Lắk cho biết, năm 2025 toàn tỉnh ghi nhận 01 trường hợp trú tại thôn Tuy Dương, xã Ô Loan, tỉnh Ðắk Lắk). Đây là bệnh nhân chưa tiêm vắc xin phòng bệnh Viêm não mô cầu. Rất may bệnh nhân đã được điều trị tích cực và qua cơn nguy kịch. Tuy nhiên, do biến chứng để lại nên bệnh nhân phải loại bỏ 2 bàn tay và 2 ngón chân cái.
Mặc dù từ đầu năm 2026 đến nay toàn tỉnh chưa ghi nhận trường hợp mắc bệnh, tuy nhiên trước những diễn biến phức tạp của bệnh tại nhiều tỉnh, thành và trong điều kiện nhu cầu đi lại, giao lưu trong mùa lễ hội rất lớn nên người dân không được chủ quan lơ là, nhất là đối với nhóm trẻ chưa được tiêm đầy đủ vắc xin phòng bệnh.
“Bệnh não mô cầu là một bệnh nhiễm khuẩn cấp tính do vi khuẩn Neisseria meningitidis gây ra. Vi khuẩn có nhiều nhóm khác nhau, trong đó các nhóm A, B, C, Y và W135 thường gây bệnh não mô cầu xâm lấn, đặc biệt nhóm B là nhóm gây bệnh phổ biến nhất. Bệnh có thể lây truyền qua tiếp xúc trực tiếp với các giọt bắn chứa vi khuẩn não mô cầu. Đặc biệt, đây là bệnh có diễn tiến rất nhanh và khó nhận biết ở giai đoạn đầu. Trong khoảng 4-12 giờ đầu, các triệu chứng thường mơ hồ, dễ nhầm lẫn với cảm cúm thông thường như: sốt, mệt mỏi, khó chịu và đau họng. Từ 12-15 giờ tiếp theo, người bệnh bắt đầu xuất hiện các dấu hiệu cảnh báo rõ hơn như: ban xuất huyết, đau cổ, đau đầu, cứng gáy, buồn nôn và sợ ánh sáng. Nếu không được phát hiện và xử trí kịp thời, trong khoảng 15-24 giờ, tình trạng có thể nhanh chóng trở nặng với các biểu hiện lú lẫn, mê sảng, co giật, hôn mê và thậm chí tử vong. Bệnh cũng có thể để lại nhiều di chứng nặng như: mất chi, giảm thính lực, rối loạn thần kinh, suy giảm trí nhớ” Thạc sĩ, bác sĩ Nguyễn Thị Thắng nhấn mạnh.
Theo Tiến sĩ Trần Thị Thúy Minh, Trưởng Khoa Nhi tổng hợp Bệnh viện Đa khoa vùng Tây Nguyên cho biết, bệnh viêm màng não mô cầu được xếp là 1 trong 10 bệnh truyền nhiễm có tỷ lệ tử vong cao nhất ở Việt Nam với các ca mắc bệnh được ghi nhận mỗi năm.
“Viêm màng não mô cầu được xếp là 1 trong 10 bệnh truyền nhiễm có tỷ lệ tử vong cao nhất ở Việt Nam với các ca mắc bệnh được ghi nhận mỗi năm. Bệnh nguy hiểm khi gây tử vong nhanh chỉ trong 24 giờ kể từ khi khởi phát triệu chứng đầu tiên và cứ 2 trong số 10 người mắc bệnh sẽ gặp các di chứng như hoại tử da gây sẹo, cắt cụt chi, điếc, mù lòa, chậm phát triển tâm thần và hành vi… Đặc biệt, chi phí điều trị một ca bệnh do não mô cầu cũng rất tốn kém, có thể lên đến hàng tỷ đồng và phải sử dụng nhiều thiết bị, nhân lực, chi phí, chưa kể gánh nặng chăm sóc về sau cho người bệnh tàn tật. Nguyên nhân gây ra bệnh viêm não mô cầu là do vi khuẩn Neisseria meningitidis, hay còn gọi là Meningococcus. Dựa vào kháng nguyên Polyozit, vi khuẩn não mô cầu được chia thành 4 nhóm chính: A, B, C và D. Trong đó, vi khuẩn não mô cầu nhóm B, C là thường gặp nhất. Ngoài ra, còn có các nhóm vi khuẩn não mô cầu khác như W-135, X, Y và Z. Vi khuẩn trong nhóm huyết thanh này có thể có ít độc lực hơn, nhưng vẫn gây bệnh nặng. Viêm não mô cầu có thể gặp ở bất kỳ ai, bất kỳ độ tuổi nào. Tuy nhiên, một số đối tượng dễ mắc viêm màng não mô cầu nhất bao gồm: Trẻ sơ sinh dưới 1 tuổi, thanh thiếu niên và thanh niên; Những người sống trong môi trường đông đúc như ký túc xá hoặc doanh trại quân đội; Những người suy dinh dưỡng kéo dài do bất thường hệ tiêu hóa hoặc suy giảm chức năng hấp thụ đường ruột; Những người có thể tiếp xúc với vi khuẩn não mô cầu trong ổ dịch” Tiến sĩ Trần Thị Thúy Minh chia sẻ.
Chủ động phòng bệnh bằng vắc-xin
Trước tính chất nguy hiểm của bệnh não mô cầu, thạc sĩ, bác sĩ Nguyễn Thị Thắng- Phó Trưởng khoa, Phụ trách khoa Phòng, chống bệnh truyền nhiễm- Kiểm dịch y tế quốc tế, Trung tâm Kiểm soát bệnh tật tỉnh Đắk Lắk khuyến cáo, người dân cần chủ động tiêm vắc-xin để phòng bệnh và duy trì vệ sinh cá nhân, đeo khẩu trang nơi đông người để hạn chế nguy cơ mắc bệnh não mô cầu trong cộng đồng. Hiện nay vắc xin phòng viêm não mô cầu là vắc xin dịch vụ, chưa được đưa vào chương trình tiêm chủng mở rộng nên tỷ lệ tiêm phòng vắc xin này chưa cao. Trong khi đó không cần phải nằm trong khu vực có dịch bệnh, người dân đặc biệt là trẻ nhỏ vẫn có thể mắc bệnh bất cứ lúc nào. Bên cạnh việc giữ vệ sinh cá nhân cho trẻ và giữ vệ sinh nơi sinh sống thì cần chú ý chế độ dinh dưỡng đầy đủ, cân đối để tăng cường sức đề kháng, cũng như tránh dùng chung các vật dụng cá nhân, đặc biệt là dụng cụ ăn uống. Khi có các dấu hiệu bất thường về sức khỏe, cần đến cơ sở y tế để được thăm khám, điều trị kịp thời.
Tiêm vắc xin là giải pháp hiệu quả nhất để phòng bệnh viêm não mô cầu.
“Bệnh viêm màng não do não mô cầu (nhóm B) là bệnh truyền nhiễm đặc biệt nguy hiểm. Bệnh còn nguy hiểm khi thường được phát hiện muộn, dễ nhầm lẫn trong chẩn đoán, dẫn đến khó điều trị kịp thời. Trẻ càng nhỏ, các dấu hiệu càng khó nhận diện. Để phòng bệnh do não mô cầu khuẩn, trẻ từ 6 tháng tuổi và người lớn, nhất là người mắc các bệnh lý mạn tính cần tiêm vắc xin phòng ngừa từ sớm. Các nhóm huyết thanh phòng các chủng gây viêm màng não không phòng ngừa chéo, nên dù trẻ đã được chủng ngừa nhóm B vẫn hoàn toàn có thể nhiễm nhóm A, C, Y và W. Do đó, ngoài tiêm vắc xin phòng viêm màng não do não mô cầu nhóm B, người dân vẫn cần chú ý tiêm thêm vắc xin phòng nhóm A, C, Y và W” Thạc sĩ, bác sĩ Thắng chia sẻ.
Trước tình hình ca mắc não mô cầu gia tăng tại nhiều địa phương, ngày 23/01/2026, Cục Phòng bệnh (Bộ Y tế) đã ban hành công văn Khẩn số 99 /PB-BTN đề nghị Sở Y tế các tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương về việc triển khai các biện pháp phòng, chống bệnh Viêm màng não mô cầu. Trong đó, yêu cầu tăng cường giám sát, phát hiện mới bệnh viêm màng não mô cầu tại cơ sở y tế; điều tra dịch tễ, lấy mẫu xét nghiệm, điều trị dự phòng, theo dõi chặt chẽ tình trạng sức khỏe các trường hợp tiếp xúc gần với người mắc bệnh và triển khai các biện pháp xử lý ổ dịch theo hướng dẫn của Bộ Y tế. Đồng thời, đẩy mạnh truyền thông về các biện pháp phòng bệnh viêm màng não mô cầu. Đảm bảo tổ chức thu dung, chẩn đoán sớm, cách ly, điều trị tích cực, hạn chế đến mức thấp nhất các trường hợp biến chứng nặng, tử vong và thực hiện nghiêm các biện pháp phòng lây nhiễm. Lưu ý các biện pháp phòng bệnh cho người chăm sóc người bệnh tại cơ sở khám, chữa bệnh, thường xuyên đeo khẩu trang, rửa tay bằng xà phòng, súc miệng, họng bằng các dung dịch sát khuẩn mũi họng thông thường. Tổ chức tập huấn nâng cao năng lực cán bộ y tế và các đơn vị liên quan về giám sát, phát hiện, điều tra ca bệnh, hướng dẫn các biện pháp xử lý ổ dịch và hướng dẫn chẩn đoán, chăm sóc, điều trị, cấp cứu, hồi sức tích cực.
Bảo Trọng
Facebook
Tweet
Mail
Google-plus
Các tin khác