Theo ông Nguyễn Chí Linh, Phó trưởng khoa - Phụ trách Khoa Phòng chống bệnh truyền nhiễm - Kiểm dịch y tế quốc tế, Trung tâm Kiểm soát bệnh tật: tính từ đầu năm đến nay, toàn tỉnh ghi nhận 923 ca mắc sốt xuất huyết, trong đó các địa phương có số ca mắc tăng cao như: Phú Hoà 148 ca, Tuy Hoà 105 ca, Đồng Xuân 89 ca, phường Buôn Ma Thuột 69 ca… Mặc dù số ca mắc chưa tăng mạnh như các năm trước, nhưng thông thường khi những cơn mưa đầu mùa xuất hiện thì bệnh sốt xuất huyết lại gia tăng mạnh. Hiện các cơ sở y tế đang tích cực tăng cường công tác giám sát dịch tễ nhằm phát hiện sớm các ổ dịch sốt xuất huyết.
Cũng theo ông Nguyễn Chí Linh, muỗi truyền bệnh, đặc biệt là muỗi Aedes aegypti sinh sản rất nhanh trong các dụng cụ chứa nước đọng như lu, chum, lốp xe cũ, chậu cây và các vật dụng chứa nước mưa. Đây là môi trường lý tưởng để muỗi Aedes aegypti là trung gian truyền bệnh sinh sản và phát triển. Chỉ trong thời gian ngắn, số lượng muỗi có thể gia tăng đáng kể, làm tăng nguy cơ lây lan dịch bệnh trong khu dân cư. Khi thời tiết nóng ẩm, mưa nhiều, số lượng muỗi tăng mạnh, làm tăng nguy cơ lây truyền virus. Người mắc bệnh có thể là nguồn bệnh; sau đó muỗi tiếp tục truyền virus sang người khác. Nếu cộng đồng không chủ động diệt lăng quăng (bọ gậy), loại bỏ nơi sinh sản của muỗi và phòng tránh muỗi đốt, số ca bệnh có thể tăng nhanh. Chỉ cần một lượng nước nhỏ trong lốp xe, chậu cây hay vỏ lon, vật phế thải cũng có thể trở thành nơi sinh sản của muỗi. Hiện nay, chưa có biện pháp nào hiệu quả hơn việc chủ động loại bỏ nơi sinh sản của muỗi và phòng tránh muỗi đốt. Điều này đòi hỏi sự tham gia tích cực của từng hộ gia đình và toàn thể cộng đồng.
Khi xuất hiện các dấu hiệu như sốt cao đột ngột, đau đầu, đau mỏi cơ khớp, phát ban hoặc có biểu hiện chảy máu bất thường, người dân nên đến cơ sở y tế để được thăm khám và điều trị kịp thời.
“Thực tế cho thấy, nhiều ổ dịch sốt xuất huyết xuất phát từ những khu dân cư có môi trường chưa được vệ sinh thường xuyên. Sốt xuất huyết hiện nay không còn là bệnh xảy ra theo mùa mà lưu hành quanh năm và sẽ bùng phát mạnh khi gặp điều kiện thuận lợi để muỗi vằn là tác nhân truyền bệnh phát triển. Mặc dù các hoạt động phòng, chống sốt xuất huyết đã được triển khai thực hiện nhiều năm nhưng số lượng gia tăng các ca sốt xuất huyết vẫn xảy ra. Có nhiều lý do, song có một yếu tố quan trọng là nâng cao ý thức của người dân. Tại một số địa phương, công tác vệ sinh môi trường vẫn chưa được thực hiện thường xuyên. Sự hợp tác của người dân trong công tác phòng, chống dịch bệnh còn hạn chế. Một bộ phận người dân vẫn chưa nhận thấy hết tầm quan trọng của việc vệ sinh môi trường, chưa chủ động phòng, chống bệnh mà chỉ trông chờ vào việc phun hóa chất của ngành y tế. Qua từng năm kiểm tra công tác phòng chống sốt xuất huyết cho thấy, ngoài các nguyên nhân như: biến động dân cư, yếu tố dịch tễ, thời tiết diễn biến thất thường thích hợp cho sự phát triển của các tác nhân truyền bệnh, thì ý thức chủ quan, lơ là của người dân là yếu tố quan trọng làm cho bệnh sốt xuất huyết lưu hành hàng năm. Thực tế ổ lăng quăng xuất phát từ chính nơi người dân sinh sống, làm việc và học tập. Phòng sốt xuất huyết bắt đầu từ những hành động nhỏ ngay từ trong gia đình. Vì vậy, công tác tuyên truyền và vận động người dân tham gia phòng chống dịch đóng vai trò đặc biệt quan trọng. Chúng tôi đã xây dựng kế hoạch giám sát dịch bệnh ngay từ đầu mùa mưa. Các đội y tế dự phòng thường xuyên kiểm tra các khu vực có nguy cơ cao, tổ chức xử lý ổ dịch khi phát hiện ca bệnh và phối hợp với chính quyền địa phương triển khai các chiến dịch vệ sinh môi trường. Ngoài ra, ngành y tế cũng tăng cường truyền thông trên các phương tiện thông tin đại chúng, trường học và khu dân cư nhằm nâng cao nhận thức của người dân về phòng chống sốt xuất huyết”, ông Nguyễn Chí Linh cho biết thêm.
Để phòng bệnh sốt xuất huyết, trước hết, người dân cần thường xuyên kiểm tra khu vực sinh hoạt trong và ngoài nhà, nơi muỗi có thể sinh sản và trú ẩn. Các dụng cụ chứa nước phải được đậy kín. Bình hoa cần thay nước định kỳ. Những vật dụng không sử dụng như chai lọ, lon hộp, lốp xe cũ phải được thu gom, tiêu hủy hoặc bảo quản đúng cách để tránh đọng nước. Bên cạnh đó, mỗi người cần chủ động phòng tránh muỗi đốt bằng cách ngủ màn kể cả ban ngày, mặc quần áo dài tay khi cần thiết, sử dụng kem hoặc thiết bị xua muỗi. Phối hợp với các chiến dịch vệ sinh môi trường và phun hóa chất phòng chống dịch khi có hướng dẫn của cơ quan y tế. Đây là những biện pháp đơn giản nhưng có hiệu quả rất lớn trong việc giảm nguy cơ mắc bệnh.
Theo các bác sĩ chuyên khoa truyền nhiễm, nhiều trường hợp bệnh nhân nhập viện muộn do nhầm lẫn sốt xuất huyết với các bệnh sốt thông thường. Điều này có thể khiến bệnh diễn biến nặng, gây nguy hiểm đến sức khỏe. Người dân cần lưu ý gì khi có các triệu chứng nghi ngờ mắc bệnh: Khi xuất hiện các dấu hiệu như sốt cao đột ngột, đau đầu, đau mỏi cơ khớp, phát ban hoặc có biểu hiện chảy máu bất thường, người dân nên đến cơ sở y tế để được thăm khám. Tuyệt đối không tự ý điều trị tại nhà hoặc sử dụng thuốc không theo hướng dẫn của nhân viên y tế. Việc phát hiện sớm và theo dõi đúng cách giúp hạn chế các biến chứng nguy hiểm của bệnh.
“Mùa mưa là thời điểm nguy cơ sốt xuất huyết gia tăng, nhưng dịch bệnh hoàn toàn có thể được kiểm soát nếu mỗi người dân nâng cao ý thức phòng ngừa. Từ những hành động nhỏ như dọn dẹp môi trường, loại bỏ nơi sinh sản của muỗi đến việc chủ động bảo vệ bản thân trước muỗi đốt đều góp phần quan trọng trong công tác phòng chống dịch. Tôi mong rằng mỗi gia đình hãy dành vài phút mỗi tuần để kiểm tra và vệ sinh môi trường sống xung quanh. Phòng bệnh luôn hiệu quả và ít tốn kém hơn chữa bệnh. Khi cả cộng đồng cùng chung tay, chúng ta sẽ giảm thiểu nguy cơ bùng phát sốt xuất huyết, bảo vệ sức khỏe cho bản thân, gia đình và xã hội”, ông Nguyễn Chí Linh khẳng định./.
Bài: Mỹ Hạnh - Ảnh: Bảo Trọng