Ngay từ đầu năm học 2026-2027, ngành Y tế Đắk Lắk đã chủ động phối hợp với ngành giáo dục và đào tạo triển khai các biện pháp chủ động phòng bệnh truyền nhiễm trong trường học. Đặc biệt chú trọng các bệnh có nguy cơ cao như tay chân miệng, sởi, sốt xuất huyết.
Để chủ động phòng bệnh tay chân miệng, Lớp mẫu giáo tư thục Hồng Ân (phường Thành Nhất) đã bố trí dung dịch sát khuẩn, nước rửa tay xà phòng và bảng hướng dẫn trực quan. Cô Nguyễn Thị Lý- Chủ cơ sở Lớp Mẫu giáo tư thục Hồng Ân cho biết, cơ sở tuyệt đối tuân thủ nguyên tắc vệ sinh trường lớp theo quy định. Trong đó, đồ chơi, bàn ghế, tay nắm cửa và các mặt hàng tiếp xúc hằng ngày với trẻ phải được lau rửa, khử khuẩn bằng dung dịch Cloramin B định kỳ mỗi ngày.
Các cơ sở giáo dục chủ động phòng bệnh tay chân miệng.
“Chúng tôi luôn yêu cầu phụ huynh cho trẻ nghỉ học ở nhà khi phát hiện các dấu hiệu nghi ngờ như sốt, quấy khóc, xuất hiện mụn nước, mụn đỏ ở lòng bàn tay, bàn chân hoặc loét miệng. Nhiều bố mẹ vì bận rộn công việc thường có tâm lý chủ quan, cho con uống thuốc hạ sốt rồi vẫn gửi đến lớp. Chúng tôi phải kiên nhẫn giải thích để phụ huynh hiểu rằng việc cho con nghỉ học không chỉ giúp bé được theo dõi sát các dấu hiệu chuyển nặng của bệnh mà còn là hành động trách nhiệm để bảo vệ sức khỏe cho cả cộng đồng học sinh trong lớp,” cô Lý tâm sự.
Tại xã EaNing, ông Nguyễn Tiến Nam- Giám đốc Trạm y tế xã Ea Ning cho biết, từ đầu năm đến nay, trên địa bàn xã Ea Ning đã ghi nhận 13 ca mắc tay chân miệng rải rác tại các thôn, buôn. Mặc dù chưa hình thành ổ dịch lớn, nhưng nguy cơ bùng phát trong cộng đồng luôn rình rập, đặc biệt là khi trẻ nhỏ ở các vùng nông thôn thường có thói quen sinh hoạt tập trung tại các điểm vui chơi chung hoặc các nhóm trẻ tự phát.
“Để chủ động phòng bệnh truyền nhiễm nói chung, bệnh tay chân miệng nói riêng, Trạm đã lên kế hoạch chi tiết, phân công cán bộ y tế phụ trách từng khu dân cư, phối hợp nhịp nhàng với đội ngũ cộng tác viên y tế thôn buôn để giám sát chặt chẽ tình hình sức khỏe trẻ em trên địa bàn. Đặc biệt, ngay từ đầu năm, Trạm cũng đã tăng cường phát các bản tin hướng dẫn nhận biết sớm triệu chứng tay chân miệng trên hệ thống loa truyền thanh xã, đồng thời cử cán bộ xuống tận các hộ dân có con nhỏ để hướng dẫn cách rửa tay đúng cách bằng xà phòng, cách pha chế dung dịch khử khuẩn và vệ sinh nhà cửa..” ông Nguyễn Tiến Nam cho biết thêm.
Theo báo cáo của Trung tâm Kiểm soát bệnh tật tỉnh Đắk Lắk, tính đến ngày 14/9, toàn tỉnh đã ghi nhận trên 2.000 ca mắc tay chân miệng. Trong đó, tập trung chủ yếu ở khu vực Buôn Ma Thuột với trên 500 ca mắc; Cư M’gar trên 200 ca mắc..
Tại Khoa Nhi tổng hợp- Bệnh viện Đa khoa vùng Tây Nguyên từ đầu năm đến nay đơn vị đã ghi nhận 853 ca mắc tay chân miệng. Trong đó, có nhiều trường hợp diễn tiến nặng phải điều trị bằng máy thở.
Bác sĩ Đặng Việt Nam- Phó Trưởng Khoa Nhi tổng hợp, Bệnh viện đa khoa vùng Tây Nguyên cho biết, bệnh tay chân miệng là bệnh do vi rút đường ruột gây nên. Bệnh lây lan chủ yếu qua đường tiêu hóa và tiếp xúc trực tiếp với dịch tiết có chứa vi rút gây bệnh. Một trong các chủng gây bệnh là EV71 có thể gây các biến chứng nặng như viêm não, viêm cơ tim, phù phổi cấp. Bệnh tay chân miệng là bệnh có miễn dịch không bền vững, người bệnh có thể mắc bệnh tái đi tái lại nhiều lần. Vì vậy, việc giữ gìn vệ sinh thân thể và vệ sinh môi trường sống, dụng cụ chăm sóc và đồ chơi của trẻ là biện pháp chủ yếu phòng bệnh cho trẻ. Do tính chất lây truyền, đặc biệt là trong điều kiện vệ sinh không đảm bảo sẽ là yếu tố thuận lợi cho sự lây lan và phát triển của bệnh tay chân miệng. Đặc biệt, trong một vài năm trở lại đây, bệnh tay chân miệng có nhiều diễn biến phức tạp, mầm bệnh đang còn tiềm ẩn trong cộng đồng nên người dân không nên chủ quan. Bên cạnh đó, do ảnh hưởng của biến đổi khí hậu nên thời tiết thay đổi thất thường, nhất là thời điểm bắt đầu bước vào giai đoạn đầu mùa mưa, nhiều diễn biến bất thường khiến cho dịch bệnh dễ lây lan vào các nhóm trẻ nhỏ. Đặc biệt là trẻ dưới 3 tuổi.
Bác sĩ Đặng Việt Nam- Phó trưởng Khoa Nhi tổng hợp, Bệnh viện Đa khoa vùng Tây Nguyên thăm khám bệnh nhân mắc bệnh tay chân miệng.
“Khi trẻ có các triệu chứng của bệnh tay chân miệng thì phụ huynh không nên chủ quan tự theo dõi tại nhà mà cần đưa trẻ đến ngay cơ sở y tế để được khám, tư vấn và điều trị kịp thời, tránh tình trạng chẩn đoán và điều trị muộn dẫn đến các biến chứng nặng. Trong đó, các dấu hiệu đặc trưng như: trẻ sốt cao trên 38,50c kéo dài hơn 48 giờ, không đáp ứng với thuốc hạ sốt. Trẻ mắc bệnh tay chân miệng có biểu hiện giật mình là dấu hiệu của tình trạng tổn thương thần kinh. Vì thế, cha mẹ nhớ chú ý để phát hiện triệu chứng này ở trẻ, giật mình chới với trong thời gian đầu giấc ngủ và quan sát xem tần suất giật mình có tăng theo thời gian hay không. Ngoài ra, dấu hiệu trẻ quấy khóc nhiều, thậm chí quấy khóc cả đêm không ngủ, nếu ngủ khoảng 15 - 20 phút lại dậy quấy khóc rồi lại ngủ tiếp thì nên đưa trẻ đến bệnh viện ngay. Tuy nhiên nhiều cha mẹ chủ quan nghĩ rằng do bé có các nốt loét trong miệng nên quấy khóc”, bác sĩ Nam chia sẻ.
Để tích cực phòng chống, giảm thiểu ảnh hưởng của bệnh tay chân miệng đến sức khỏe trẻ em, ngành Y tế khuyến cáo người dân cần chủ động thực hiện các biện pháp phòng bệnh như sau:
Vệ sinh cá nhân: Rửa tay thường xuyên bằng xà phòng dưới vòi nước chảy nhiều lần trong ngày (cả người lớn và trẻ em), đặc biệt trước khi chế biến thức ăn, trước khi ăn/cho trẻ ăn, trước khi bế ẵm trẻ, sau khi đi vệ sinh, sau khi thay tã, làm vệ sinh cho trẻ và ngay sau khi tham gia vui chơi có tính tập thể.
Vệ sinh ăn uống: Thức ăn cho trẻ cần đảm bảo đủ chất dinh dưỡng; ăn chín, uống chín; vật dụng ăn uống phải đảm bảo được rửa sạch sẽ trước khi sử dụng (tốt nhất là ngâm, tráng nước sôi); sử dụng nước sạch trong sinh hoạt hằng ngày; không mớm thức ăn cho trẻ; không cho trẻ ăn bốc, mút tay, ngậm mút đồ chơi; không cho trẻ dùng chung khăn ăn, khăn tay, vật dụng ăn uống như cốc, bát, đĩa, thìa, đồ chơi.
Làm sạch đồ chơi, nơi sinh hoạt: Hộ gia đình, nhà trẻ mẫu giáo, các hộ trông trẻ tại nhà cần thường xuyên lau sạch các bề mặt, vật dụng tiếp xúc hằng ngày như đồ chơi, dụng cụ học tập, tay nắm cửa, tay vịn cầu thang, mặt bàn/ghế, sàn nhà bằng xà phòng hoặc các chất tẩy rửa thông thường.
Thu gom và xử lý chất thải của trẻ: Sử dụng nhà tiêu hợp vệ sinh, phân, chất thải của trẻ phải được thu gom, xử lý và đổ vào nhà tiêu hợp vệ sinh.
Theo dõi phát hiện sớm: Trẻ em phải được thường xuyên theo dõi sức khỏe để kịp thời phát hiện, tổ chức cách ly, điều trị các trường hợp mắc bệnh, tránh lây bệnh cho các trẻ khác.
Cách ly, điều trị kịp thời khi phát bệnh: Các nhà trẻ, mẫu giáo, nhóm trẻ tập trung và hộ gia đình có trẻ dưới 6 tuổi cần chủ động theo dõi sức khỏe của trẻ để kịp thời phát hiện và đưa ngay đến các cơ sở y tế để được điều trị kịp thời. Trẻ bị bệnh phải được cách ly ít nhất là 10 ngày kể từ khi bắt đầu mắc bệnh, không cho trẻ có biểu hiện bệnh đến lớp và chơi với các trẻ khác.
Bài, ảnh: Bảo Trọng