SỞ Y TẾ TỈNH ĐẮK LẮK

Sống chung an toàn với bệnh tăng huyết áp

30/09/2025 06:03

Tăng huyết áp (THA) là một trong những bệnh mạn tính phổ biến nhất hiện nay. Bệnh nguy hiểm nhưng diễn tiến âm thầm và là nguyên nhân chủ yếu gây ra tai biến mạch máu não, nhồi máu cơ tim, suy tim.., có thể lấy đi mạng sống của người bệnh bất cứ lúc nào. Đối với bệnh nhân THA, việc dùng thuốc đúng quy định và thực hành một lối sống lành mạnh, bao gồm dinh dưỡng và vận động hợp lý giúp người bệnh sống khỏe, an toàn, hạn chế tối đa biến chứng.

Huyết áp (HA) là áp lực máu lưu thông tác động lên thành mạch, được thể hiện bằng hai chỉ số là HA tâm thu và HA tâm trương. Theo đó, HA được xác định bình thường là dưới 130/85 mmHg. HA trên 140/90 mmHg là tăng HA.

Theo thống kê của Cục Y tế Dự phòng (Bộ Y tế), Việt Nam hiện có khoảng 17 triệu người bị THA nhưng có đến hơn một nửa trong số đó chưa được phát hiện bệnh và trên 70% chưa được điều trị. THA trong thời gian dài mà không được điều trị, kiểm soát tốt có nguy cơ gặp phải các biến chứng nguy hiểm như tai biến mạch máu não, nhồi máu cơ tim, suy tim, tỷ lệ tử vong cao.

Bác sĩ Ngô Văn Hùng khám cho bệnh nhân điều trị THA.

Theo các bác sĩ chuyên khoa, đối với bệnh nhân THA, bên cạnh việc dùng thuốc nghiêm túc suốt đời theo chỉ định của bác sĩ, điều vô cùng quan trọng là phải thay đổi lối sống, thực hành một chế độ ăn uống khoa học, giảm ăn muối, ăn nhiều rau xanh, bỏ thuốc lá, rượu bia và hoạt động thể lực. Đây là những yếu tố giúp bệnh nhân THA sống chung an toàn với bệnh.

Ông V.Đ.N (62 tuổi) ở phường Buôn Ma Thuột, tỉnh Đắk Lắk phát hiện mình bị THA cách đây gần 10 năm trong một lần đi khám bệnh để thi giấy phép lái xe ô tô. Từ đó đến nay, tháng nào ông cũng đi khám tại BVĐK vùng Tây Nguyên để điều trị THA và sau đó vài năm thì thêm bệnh đái tháo đường. Mấy ngày gần đây ông thấy nhức đầu nhiều, đo HA thấy tăng nên nhập viện tại khoa Nội Tim mạch (BVĐK vùng Tây Nguyên) để điều trị. Theo ông N., ông rất nghiêm túc trong việc dùng thuốc nhưng chế độ dinh dưỡng, ăn uống và vận động chưa đảm bảo.

Vận động thể lực phù hợp mỗi ngày để kiểm soát tốt huyết áp.

Tương tự là trường hợp bà N.T.X (82 tuổi) ở phường Buôn Ma Thuột, tỉnh Đắk Lắk. Bà X. bị bệnh THA khoảng 4 năm nay. Mấy ngày gần đây, bà thấy đau đầu nhiều, đôi khi choáng váng, buồn nôn. Khi người nhà đưa đến BVĐK vùng Tây Nguyên cấp cứu thì huyết áp lên đến 220 mmHg. “Tôi cũng hơi ăn mặn. Giờ tôi sợ rồi, cố gắng ăn nhạt lại. Các con tôi nhắc suốt nhưng thật sự ăn nhạt tôi chịu không được, phải có chút xíu mặn mặn mới ăn cơm được. Tôi nghĩ chắc vì vậy huyết áp mới tăng chứ không có gì hết, thôi giờ về chịu khó kiêng”, bà N.T.X chia sẻ.

Theo bác sĩ chuyên khoa 2 Ngô Văn Hùng, trưởng khoa Nội Tim mạch (BVĐK vùng Tây Nguyên), lối sống không khoa học với những thói quen không tốt hằng ngày sẽ làm tăng nguy cơ mắc bệnh THA. Bác sĩ Ngô Văn Hùng cho biết: “về nguyên nhân dẫn đến THA, chỉ khoảng 10% có thể xác định được, đó là do béo phì, bệnh nội tiết, suy thượng thận, bệnh lý về tuyến yên, bệnh tim bẩm sinh, hẹp eo động mạch chủ hoặc những bệnh lý về thận… Còn lại 90% chúng ta không biết được nguyên nhân. Tuy nhiên, người ta thấy rằng môi trường, lối sống có tác động rất mạnh mẽ, chúng ta ăn nhiều thức ăn nhanh có nhiều muối, uống nhiều bia rượu; môi trường đô thị hóa, công nghiệp hóa, chúng ta thường bị căng thẳng, stress; ăn mặn quá mức. Người Việt Nam ăn đến 15g muối/ngày, trong khi đó theo quy định của Tổ chức Y tế Thế giới mỗi người chỉ nên ăn 5g muối/ngày thôi. Ăn mặn, ít ăn rau xanh, lười tập thể dục, lối sống thụ động… những yếu tố đó tác động khiến huyết áp tăng cao”.

Tăng huyết áp được Tổ chức Y tế thế giới ví như "kẻ giết người thầm lặng" vì những diễn tiến âm thầm, khó nhận biết sớm nhưng gây ra những biến chứng nguy hiểm về sau khiến tỷ lệ tử vong cao. BVĐK vùng Tây Nguyên thường tiếp nhận những ca bệnh nặng do biến chứng của bệnh THA như chảy máu não, vỡ động mạch chủ, suy tim cấp. Những trường hợp này thường có tỷ lệ tử vong rất nhanh và cao. Ngoài ra, nếu THA không được điều trị sẽ gây ra những bệnh lý mạn tính rất nguy hiểm, điều trị rất khó khăn, điển hình là bệnh thận mạn. “Phải nói rằng bệnh nhân THA sợ nhất là bệnh thận mạn, mà thông thường biến chứng này đến giai đoạn 4, 5 (giai đoạn cuối) mới có triệu chứng và đến lúc này thì hầu như chúng tôi không chữa được mà chỉ điều trị để hạ huyết áp xuống và bảo tồn thận cho bệnh nhân. Vì vậy, tôi khuyến cáo bệnh nhân THA phải kiểm soát bệnh thận, phải xét nghiệm nước tiểu, xét nghiệm máu thường xuyên để bảo vệ thận của mình”, bác sĩ Ngô Văn Hùng nói.

Theo các bác sĩ chuyên khoa tim mạch, quan niệm THA thường gặp ở những người cao tuổi hiện nay không còn đúng. Ảnh hưởng bởi lối sống hiện đại, công nghiệp hóa với những thói quen sinh hoạt, ăn uống thiếu khoa học, nhiều người trẻ cũng mắc bệnh THA, đặc biệt là ở những người béo phì, hút thuốc lá, ăn mặn, bia rượu, căng thẳng, stress thường xuyên…

THA là bệnh mạn tính phải điều trị suốt đời, do vậy muốn sống chung an toàn với bệnh, người bệnh cần nghiêm túc thực hiện việc dùng thuốc và áp dụng một lối sống lành mạnh theo khuyến cáo của bác sĩ, tập trung vào vấn đề giảm ăn muối và vận động thể lực phù hợp. “Bỏ thuốc lá; ăn nhạt lại, đừng ăn mặn; ăn rau xanh nhiều; giảm cân, giảm được 1 kg cân nặng là đã giảm được 1 mmHg, giảm 10kg là giảm được 10mmHg rồi; bỏ thuốc lá là đã giảm được 10-15% chỉ số huyết áp rồi; giảm tress… mỗi thứ chúng ta giảm một ít thì chỉ số huyết áp sẽ trở về bình thường. Tôi khuyên tất cả bệnh nhân THA phải thay đổi lối sống, điều đó cực kỳ quan trọng trong điều trị THA”, bác sĩ Ngô Văn Hùng khuyến cáo.

Ngoài ra, các bác sĩ khuyến cáo bệnh nhân THA khi có những biểu hiện như thường xuyên đau đầu, chóng mặt, choáng váng, buồn nôn... cần nghỉ ngơi, hạn chế vận động và đi khám kịp thời, tránh biến chứng nguy hiểm./.

Bài: Nguyễn Huế; Ảnh: Đình Thi