SỞ Y TẾ TỈNH ĐẮK LẮK

Chủ động dự phòng và điều trị bệnh tay chân miệng

10/01/2026 02:20

Theo báo cáo của Trung tâm Kiểm soát bệnh tật tỉnh Đắk Lắk, trong năm 2025, toàn tỉnh ghi nhận 1.728 ca mắc bệnh tay chân miệng. Mặc dù số ca mắc mới tăng hơn so với năm 2024, nhưng nhờ chủ động triển khai các giải pháp dự phòng và điều trị nên trong năm qua toàn tỉnh không xuất hiện ổ dịch lớn và không có ca tử vong liên quan đến bệnh tay chân miệng.

Chủ động phòng bệnh từ sớm

Với phương châm “phòng bệnh từ xa, từ sớm”, năm 2025, Sở y tế Đắk Lắk đã chỉ đạo các cơ sở y tế chủ động thực hiện các biện pháp phòng, chống dịch bệnh nói chung, bệnh tay chân miệng nói riêng; phối hợp chặt chẽ với các ngành, các địa phương, đặc biệt là ngành giáo dục trong phòng, chống bệnh tay - chân - miệng trong nhà trường, tại cộng đồng; tăng cường vệ sinh trường, lớp. Đồng thời, tổ chức khám sàng lọc, phân loại ca bệnh và hướng dẫn các biện pháp chăm sóc và điều trị tại y tế cơ sở; hướng dẫn cách ly, theo dõi điều trị các trường hợp mắc bệnh tại nhà; giám sát, báo cáo tình hình các ca bệnh và diễn biến của ổ dịch bệnh...

Thạc sĩ, bác sĩ CK2 Hoàng Hải Phúc- Giám đốc Trung tâm Kiểm soát bệnh tật tỉnh Đắk Lắk cho biết, đối với bệnh tay chân miệng, Trung tâm Kiểm soát bệnh tật tỉnh đã tham mưu Sở Y tế ban hành kế hoạch phòng chống bệnh tay chân miệng riêng. Trong đó, yêu cầu y tế cơ sở, nhất là hệ điều trị cần phải chủ động chuẩn bị cơ sở vật chất, trang thiết bị cũng như hóa chất để phục vụ công tác chuyên môn trong phòng và điều trị bệnh một cách hiệu quả nhất. Trong đó, một trong những yếu tố quyết định là khi phát hiện ca bệnh đầu tiên phải tiến hành điều tra, khoanh vùng, xử lý mầm bệnh ngay tại chỗ. Đồng thời, nhanh chóng triển khai các bước cách ly, chăm sóc và điều trị kịp thời nhằm tránh các trường hợp tử vong xảy ra.

Sau mỗi lần vui chơi cần vệ sinh sạch sẽ để phòng bệnh cho trẻ. Ảnh: Bảo Trọng

Nhờ chủ động triển khai các giải pháp từ 2 hệ dự phòng và điều trị nên mặc dù năm 2025 số ca mắc mới tăng gần 54% so với năm 2024, nhưng toàn tỉnh không xuất hiện ổ dịch lớn và không có ca tử vong liên quan đến bệnh tay chân miệng. Trong tổng số 08 ổ dịch nhỏ được ghi nhận thì chỉ có 20 ca mắc trong ổ dịch; tất cả các ca bệnh ngay sau đó đều được chăm sóc và điều trị theo đúng phác đồ nên đã hạn chế tối đa các biến chứng.

Dấu hiệu cảnh báo về bệnh tay chân miệng

Tiến sĩ Trần Thị Thúy Minh, Trưởng Khoa Nhi tổng hợp Bệnh viện Đa khoa vùng Tây Nguyên cho biết, bệnh tay chân miệng là bệnh do vi rút đường ruột gây nên. Bệnh lây lan chủ yếu qua đường tiêu hóa và tiếp xúc trực tiếp với dịch tiết có chứa vi rút gây bệnh. Một trong các chủng gây bệnh là EV71 có thể gây các biến chứng nặng như viêm màng não, viêm cơ tim, phù phổi cấp. Bệnh tay chân miệng hiện chưa có thuốc phòng ngừa và chưa có vắc xin phòng bệnh. Vì vậy, việc giữ gìn vệ sinh thân thể và đảm bảo vệ sinh an toàn thực phẩm là biện pháp chủ yếu phòng bệnh cho trẻ.

Ngành y tế Đắk Lắk chăm sóc và điều trị trẻ mắc bệnh tay chân miệng. Ảnh: Đình Thi

Cũng theo Tiến sĩ, bác sĩ Minh, do tính chất lây truyền, đặc biệt trong điều kiện vệ sinh không đảm bảo sẽ là yếu tố thuận lợi cho sự lây lan và phát triển của bệnh tay chân miệng. Đặc biệt, một vài năm trở lại đây, bệnh tay chân miệng có nhiều diễn biến phức tạp, mầm bệnh đang còn tiềm ẩn trong cộng đồng nên người dân không nên chủ quan. Đặc biệt, do ảnh hưởng của biến đổi khí hậu nên thời tiết thay đổi thất thường, nhất là thời điểm giai đoạn nắng nóng gay gắt, nhiều diễn biến bất thường khiến cho dịch bệnh dễ tấn công vào các nhóm trẻ nhỏ. Đặc biệt là trẻ dưới 3 tuổi.

Tiến sĩ, bác sĩ Minh cũng chia sẻ một số dấu hiệu cảnh báo về bệnh tay chân miệng trở nặng, người dân cần chú ý:

- Trẻ sốt trên 38,5⁰c kéo dài hơn 48 giờ và không đáp ứng với thuốc hạ sốt.

- Giật mình: đây là dấu hiệu của tình trạng nhiễm độc thần kinh. Cha mẹ chú ý quan sát xem tần suất giật mình có tăng theo thời gian hay không.

- Quấy khóc dai dẳng kéo dài: Trẻ có thể quấy khóc nhiều, quấy khóc cả đêm không ngủ (Trẻ cứ ngủ khoảng 15-20 phút lại dậy quấy khóc khoảng 15-20 phút rồi lại ngủ tiếp).

- Một số dấu hiệu khác: khó thở, nôn nhiều, nôn khan, khó nuốt, yếu chân tay, đi loạng choạng…

Nếu trẻ có bất kỳ dấu hiệu bất thường nào, cần đưa trẻ đến ngay các cơ sở y tế để được xác định mức độ bệnh, đưa ra phác đồ điều trị phù hợp, không nên tìm hiểu trên mạng rồi tự ý dùng thuốc, có thể khiến bệnh của trẻ nặng thêm.

Cách phòng bệnh tay chân miệng

Để tích cực phòng chống, giảm thiểu ảnh hưởng của bệnh tay chân miệng đến sức khỏe trẻ em, ngành Y tế khuyến cáo người dân cần chủ động thực hiện các biện pháp phòng bệnh như sau:

Vệ sinh cá nhân: Rửa tay thường xuyên bằng xà phòng dưới vòi nước chảy nhiều lần trong ngày (cả người lớn và trẻ em), đặc biệt trước khi chế biến thức ăn, trước khi ăn/cho trẻ ăn, trước khi bế ẵm trẻ, sau khi đi vệ sinh, sau khi thay tã và làm vệ sinh cho trẻ.

Vệ sinh ăn uống: Thức ăn cho trẻ cần đảm bảo đủ chất dinh dưỡng; ăn chín, uống chín; vật dụng ăn uống phải đảm bảo được rửa sạch sẽ trước khi sử dụng (tốt nhất là ngâm tráng nước sôi); sử dụng nước sạch trong sinh hoạt hằng ngày; không mớm thức ăn cho trẻ; không cho trẻ ăn bốc, mút tay, ngậm mút đồ chơi; không cho trẻ dùng chung khăn ăn, khăn tay, vật dụng ăn uống như cốc, bát, đĩa, thìa, đồ chơi chưa được khử trùng.

Làm sạch đồ chơi, nơi sinh hoạt: Hộ gia đình, nhà trẻ mẫu giáo, các hộ trông trẻ tại nhà cần thường xuyên lau sạch các bề mặt, vật dụng tiếp xúc hằng ngày như đồ chơi, dụng cụ học tập, tay nắm cửa, tay vịn cầu thang, mặt bàn/ghế, sàn nhà bằng xà phòng hoặc các chất tẩy rửa thông thường.

Thu gom và xử lý chất thải của trẻ: Sử dụng nhà tiêu hợp vệ sinh, phân, chất thải của trẻ phải được thu gom, xử lý và đổ vào nhà tiêu hợp vệ sinh.

Theo dõi phát hiện sớm: Trẻ em phải được thường xuyên theo dõi sức khỏe để kịp thời phát hiện, tổ chức cách ly, điều trị các trường hợp mắc bệnh, tránh lây bệnh cho các trẻ khác.

Cách ly, điều trị kịp thời khi phát bệnh: Các nhà trẻ, mẫu giáo, nhóm trẻ tập trung và hộ gia đình có trẻ dưới 6 tuổi cần chủ động theo dõi sức khỏe của trẻ để kịp thời phát hiện và đưa ngay đến các cơ sở y tế để được điều trị kịp thời. Trẻ bị bệnh phải được cách ly ít nhất là 10 ngày kể từ khi khỏi bệnh, không cho trẻ có biểu hiện bệnh đến lớp và chơi với các trẻ khác.

Bảo Trọng