14/02/2026 10:25
Trong nhiều năm qua, Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) luôn nhấn mạnh các nguyên tắc cốt lõi của dinh dưỡng hợp lý: ăn đa dạng, tăng cường rau xanh và trái cây, hạn chế đường tự do, muối và thực phẩm chế biến sẵn nhằm phòng chống các bệnh không lây nhiễm. Trên nền tảng những khuyến nghị chung đó, mỗi quốc gia sẽ điều chỉnh hướng dẫn dinh dưỡng của mình cho phù hợp với thực trạng sức khỏe và điều kiện kinh tế - xã hội.
Đầu năm 2026, Mỹ chính thức công bố Hướng dẫn dinh dưỡng dành cho người Mỹ giai đoạn 2025 - 2030 với một thay đổi đáng chú ý: mô hình tháp dinh dưỡng được “đảo ngược”, giảm vai trò của tinh bột và nhấn mạnh hơn đến protein, rau củ cùng các loại chất béo có lợi. Sự điều chỉnh này xuất phát từ những thách thức sức khỏe đặc thù của người Mỹ trong nhiều năm qua. So với các phiên bản trước đây, hướng dẫn dinh dưỡng mới cho thấy sự thay đổi rõ rệt trong cách sắp xếp và nhấn mạnh các nhóm thực phẩm. Vai trò của tinh bột không còn được đặt ở nền tảng, thay vào đó là nhóm protein, rau củ và các loại chất béo được khuyến nghị có lợi cho sức khỏe. Cách tiếp cận này phản ánh mối quan tâm đối với các bệnh không lây nhiễm như béo phì, đái tháo đường và tim mạch - những vấn đề có liên quan chặt chẽ đến chế độ ăn nhiều năng lượng, giàu đường và thực phẩm chế biến sẵn.
Tại Việt Nam, bữa cơm của người Việt thường xoay quanh các nhóm thực phẩm chính, như: gạo, kết hợp với rau xanh, thực phẩm giàu đạm ở mức vừa phải và các món ăn được chế biến đơn giản. Cách ăn này vừa phù hợp với điều kiện kinh tế, vừa đáp ứng nhu cầu năng lượng của lao động thể lực và sinh hoạt hàng ngày.
Thực tế, các hướng dẫn dinh dưỡng hiện hành của Việt Nam cũng phản ánh rõ triết lý đó, khi coi tinh bột là nguồn cung cấp năng lượng chính, đồng thời nhấn mạnh nguyên tắc ăn đa dạng, cân đối giữa các nhóm thực phẩm và bảo đảm đủ vi chất dinh dưỡng. Trong bối cảnh Việt Nam vẫn tồn tại song song các vấn đề suy dinh dưỡng, thiếu vi chất và thừa cân, béo phì, việc duy trì một khẩu phần “đủ và cân đối” tiếp tục được xem là ưu tiên hàng đầu.
Có thể nói, mô hình dinh dưỡng của các quốc gia phát triển cần được cân nhắc kỹ trong điều kiện cụ thể; mỗi mô hình dinh dưỡng đều được xây dựng trên nền tảng đặc điểm sức khỏe cộng đồng, lối sống và điều kiện kinh tế - xã hội riêng. Theo bác sĩ Vi Thị Huệ, Trưởng khoa Dinh dưỡng, Trung tâm Kiểm soát bệnh tật tỉnh Đắk Lắk, “Tháp dinh dưỡng Mỹ giai đoạn mới phản ánh rõ nỗ lực của họ trong việc kiểm soát thừa dinh dưỡng, béo phì và các bệnh mạn tính. Trong khi đó, tại Việt Nam, vấn đề dinh dưỡng vẫn mang tính kép: vừa phải phòng chống suy dinh dưỡng, thiếu vi chất, vừa đối mặt với thừa cân, béo phì đang gia tăng. Vì vậy, việc tham khảo các khuyến nghị quốc tế cần được đặt trong điều kiện thực tiễn, tránh sao chép nguyên xi”, bác sĩ Vi Thị Huệ nhấn mạnh.
Dù mang tính khái quát chung nhưng tháp dinh dưỡng của Mỹ phù hợp với định hướng của WHO về phòng chống bệnh không lây nhiễm. Cũng theo bác sĩ Vi Thị Huệ, thông điệp có giá trị phổ quát nhất từ tháp dinh dưỡng này là việc nhấn mạnh hạn chế đường và thực phẩm siêu chế biến -“Đây là những yếu tố đang ngày càng phổ biến trong khẩu phần của người Việt, đặc biệt ở trẻ em và thanh thiếu niên, với mức tiêu thụ ngày càng cao các loại đồ uống có đường, thức ăn nhanh và thực phẩm chế biến sẵn. Nếu không được kiểm soát, nguy cơ thừa cân, béo phì và các bệnh không lây nhiễm sẽ tiếp tục gia tăng.” . Đồng thời, tăng cường rau xanh, trái cây và đa dạng nguồn protein, kết hợp với lựa chọn thực phẩm ít qua chế biến, là những điều hoàn toàn có thể áp dụng trong bữa ăn hằng ngày của người Việt mà không làm thay đổi căn bản cấu trúc bữa cơm truyền thống, bác sĩ Vi Thị Huệ nhấn mạnh.
Cần lựa chọn thực phẩm phù hợp với nhu cầu, độ tuổi và mức độ hoạt động thể lực. “Cách tiếp cận này giúp các khuyến nghị dinh dưỡng trở nên thực tế hơn, tránh tạo áp lực hoặc tâm lý kiêng khem quá mức, đặc biệt trong bối cảnh nhu cầu dinh dưỡng giữa các nhóm dân cư ngày càng đa dạng” bác sĩ Vi Thị Huệ cho biết thêm.
Như vậy, dù ở cấp độ toàn cầu hay quốc gia, các khuyến nghị dinh dưỡng đều được điều chỉnh theo thực trạng sức khỏe và bối cảnh xã hội của từng nước. Trên nền tảng các nguyên tắc chung mà WHO đưa ra, sự thay đổi trong hướng dẫn dinh dưỡng của Mỹ phản ánh nỗ lực ứng phó với tình trạng thừa dinh dưỡng và bệnh mạn tính gia tăng. Với Việt Nam, bữa ăn truyền thống vẫn giữ nhiều giá trị tích cực; việc tiếp thu có chọn lọc các khuyến nghị mới, phù hợp với điều kiện kinh tế, văn hóa và nhu cầu sức khỏe trong nước, sẽ giúp nâng cao chất lượng khẩu phần mà vẫn giữ gìn những giá trị truyền thống đã định hình./.
DinhDuongHopLyThapDinhDuongBenhKhongLayNhiemThucPhamCheBienSanThapDinhDuongMySucKhoeCongDongDinhDuongVietNamCheDoAnLanhManh
Facebook
Tweet
Mail
Google-plus
Các tin khác