Cần phát hiện sớm bệnh cho người lao động.
Theo ông Trần Hoàng Nguyên Anh- đại diện đoàn viên Công đoàn cơ sở Trung tâm Y tế Cư M’gar, công tác khám sức khỏe định kỳ cho người lao động là một trong những giải pháp quan trọng nhằm phát hiện sớm bệnh nghề nghiệp và các bệnh lý nguy hiểm, góp phần bảo vệ sức khỏe, duy trì năng suất lao động và bảo đảm an sinh xã hội. Tuy nhiên, trên thực tế, tại một số doanh nghiệp, việc khám sức khỏe định kỳ còn mang tính hình thức; nội dung khám còn đơn giản, chưa đáp ứng yêu cầu phát hiện sớm các bệnh nghề nghiệp và bệnh lý chuyên sâu đối với người lao động làm việc trong môi trường nặng nhọc, độc hại hoặc có yếu tố nguy cơ cao.
“Thời gian tới Tỉnh sẽ có những giải pháp gì nhằm nâng cao chất lượng công tác khám sức khỏe định kỳ, khám phát hiện bệnh nghề nghiệp cho người lao động; đồng thời có kiến nghị gì với Bộ Y tế trong việc nghiên cứu bổ sung các danh mục khám chuyên sâu phù hợp với từng nhóm ngành nghề, giúp người lao động được phát hiện bệnh sớm, điều trị kịp thời và bảo đảm sức khỏe lâu dài” ông Trần Hoàng Nguyên Anh chia sẻ.
Trung tâm Kiểm bệnh tật tỉnh Đắk Lắk giám sát bệnh nghề nghiệp tại khu Công nghiệp Tân An.
Theo ông Hồ Văn Ngọc- Trưởng Phòng tổ chức Cán bộ, Sở Y tế Đắk Lắk, nguồn lao động chính là vốn quý nhất, là nguồn nhân lực trực tiếp tạo ra của cải, vật chất và duy trì sự hưng thịnh của mỗi doanh nghiệp cũng như toàn bộ nền kinh tế địa phương. Trong bức tranh toàn diện về an sinh xã hội, công tác khám sức khỏe định kỳ và tầm soát bệnh nghề nghiệp luôn đóng vai trò là "tấm lá chắn" đầu tiên giúp phát hiện sớm những mầm mống bệnh lý nguy hiểm. Thế nhưng, thực tế triển khai tại không ít doanh nghiệp trên địa bàn vẫn còn những khoảng trống đáng trăn trở như việc khám sức khỏe đôi khi nặng tính hình thức, nội dung tầm soát còn chung chung, sơ sài, thiếu chiều sâu để bóc tách các căn bệnh nghề nghiệp đặc thù của những ngành nghề nặng nhọc, độc hại. Trước thực trạng ấy, tỉnh Đắk Lắk đang khẩn trương hoạch định và triển khai những giải pháp căn cơ nhằm siết chặt chất lượng khám chữa bệnh định kỳ cho người lao động, đồng thời chuẩn bị những kiến nghị mang tính hệ thống gửi lên Bộ Y tế để bảo vệ trọn vẹn quyền lợi và sức khỏe lâu dài cho lực lượng lao động.
“Theo quy định pháp luật, doanh nghiệp phải có trách nhiệm tổ chức khám sức khỏe ít nhất một lần mỗi năm cho người lao động, và hai lần đối với người làm nghề, công việc nặng nhọc, độc hại, nguy hiểm. Tuy nhiên, trên thực tế, không ít đơn vị vì muốn tiết kiệm chi phí hoặc chạy theo tiến độ sản xuất đã lựa chọn các gói dịch vụ khám giá rẻ, qua quýt. Kết quả là các đợt khám thường diễn ra nhanh chóng với những bước cơ bản như đo huyết áp, thử máu tổng quát thông thường và chụp X-quang phổi kỹ thuật số truyền thống. Những danh mục mang tính tầm soát chuyên sâu như đo chức năng hô hấp đối với công nhân làm việc trong môi trường nhiều bụi mịn, chế biến gỗ, nông sản, đo thính lực đối với môi trường tiếng ồn cao, siêu âm chuyên khoa hay xét nghiệm tầm soát các chất độc hại tích tụ trong cơ thể lại bị lược bỏ hoặc làm một cách hình thức. Hậu quả là nhiều bệnh lý nghề nghiệp phát triển âm ỉ trong cơ thể người lao động qua nhiều năm tháng mà không được phát hiện kịp thời. Khi các triệu chứng bộc lộ rõ ra ngoài thì bệnh đã chuyển sang giai đoạn nặng, việc điều trị trở nên kém và khó khăn, để lại hệ lụy cho bản thân người lao động, gia đình và gánh nặng cho hệ thống an sinh xã hội” ông Hồ Văn Ngọc khẳng định.
Tập trung nâng cao chất lượng tầm soát và phát hiện bệnh
Theo ông Lê Văn Thành-Chủ tịch Liên đoàn Lao động tỉnh Đắk Lắk, Ban Thường vụ Liên đoàn Lao động tỉnh đã chỉ đạo các cấp Công đoàn đưa nội dung chăm sóc, bảo vệ sức khỏe người lao động vào chương trình công tác trọng tâm năm 2026, gắn với các phong trào thi đua yêu nước, Tháng Công nhân, Tháng hành động về An toàn, vệ sinh lao động và các hoạt động chăm lo đoàn viên. Đồng thời, Ban Thường vụ Liên đoàn Lao động tỉnh đã ban hành 06 văn bản chuyên đề chỉ đạo, triển khai thực hiện công tác khám sức khỏe định kỳ cho người lao động năm 2026. Theo đó, tính đến ngày 10/9, Các cấp công đoàn trên địa bàn tỉnh Đắk Lắk đã phối hợp với người sử dụng lao động tổ chức khám sức khỏe định kỳ, khám phát hiện bệnh nghề nghiệp, tư vấn chăm sóc sức khỏe và vận động người lao động tham gia đầy đủ các chính sách bảo hiểm. Tính đến nay, có 180 CĐCS tổ chức khám sức khỏe định kỳ cho 24.574 người lao động. Bên cạnh đó, Công đoàn các phường, xã đã phối hợp với các cơ sở y tế tổ chức các chương trình khám sức khỏe và cấp thuốc miễn phí, kết hợp tư vấn pháp luật cho 750 đoàn viên, người lao động với tổng kinh phí 213 triệu đồng.
Cũng theo ông Thành, đến nay, toàn tỉnh vẫn còn 398 công đoàn cơ sở, với 44.061 người lao động chưa tổ chức khám sức khỏe định kỳ. Trong đó, dự kiến đến hết tháng 12/2026, sẽ có 277 công đoàn với trên 27.800 người lao động sẽ phối hợp khám sức khỏe. Riêng có 121 cộng đoàn cơ sở với hơn 16.250 người lao động sẽ chưa tổ chức khám sức khỏe cho người lao động. Trong đó, có 8.989 đoàn viên, người lao động thuộc 38 công đoàn cơ sở báo lý do doanh nghiệp gặp khó khăn nên không có kinh phí khám sức khỏe định kỳ năm 2026 cho người lao động cần sự hỗ trợ của Liên đoàn Lao động tỉnh.
Ngành y tế khám sức khỏe cho người lao động.
Trước đó, tại thông báo số 206-TB/VPTU, ngày 23/6/2026 của Văn phòng Tỉnh ủy về việc thông báo kết luận của đồng chí Lương Nguyễn Minh Triết - Ủy viên Ban Chấp hành Trung ương Đảng, Bí thư Tỉnh ủy, Trưởng Đoàn Đại biểu Quốc hội tỉnh Đắk Lắk tại buổi làm việc với Ủy ban Mặt trận Tổ quốc Việt Nam tỉnh và các Tổ chức chính trị - xã hội tỉnh ngày 19/6/2026, trong đó có nội dung: “Giao Liên đoàn Lao động tỉnh chủ trì triển khai chương trình khám sức khỏe định kỳ, miễn phí cho người lao động; đồng thời, lồng ghép tư vấn, phổ biến chính sách, pháp luật lao động, góp phần chăm lo, bảo vệ quyền lợi và nâng cao đời sống người lao động trên địa bàn tỉnh”
Theo ông Hồ Văn Ngọc- Trưởng Phòng tổ chức Cán bộ, Sở Y tế Đắk Lắk, để giải quyết triệt để tình trạng khám sức khỏe theo hình thức, góp phần nâng cao chất lượng tầm soát và phát hiện sớm bệnh nghề nghiệp cho người lao động, tỉnh Đắk Lắk đang triển khai đồng bộ một hệ thống giải pháp mang tính thực tiễn cao. Theo đó, Ngành y tế phối hợp chặt chẽ với Sở Lao động - Thương binh và Xã hội cùng Liên đoàn Lao động tỉnh đẩy mạnh công tác thanh tra, kiểm tra việc chấp hành pháp luật về an toàn, vệ sinh lao động tại các doanh nghiệp, khu công nghiệp trọng điểm, kiên quyết chấn chỉnh và xử lý nghiêm các doanh nghiệp tổ chức khám sức khỏe định kỳ mang tính đối phó, hình thức hoặc sử dụng các cơ sở y tế không đủ điều kiện chuyên môn pháp lý. Tỉnh yêu cầu các cơ sở y tế công lập và tư nhân đăng ký tham gia khám sức khỏe định kỳ phải chuẩn hóa danh mục kỹ thuật, đầu tư trang thiết bị chẩn đoán hiện đại và bố trí đội ngũ y, bác sĩ được đào tạo chuyên sâu về y tế lao động. Các gói khám phải được thiết kế linh hoạt, bám sát đặc thù của từng môi trường làm việc cụ thể như khai thác khoáng sản, chế biến nông lâm sản xuất khẩu, cơ khí, xây dựng hay các ngành nghề tiếp xúc nhiều với hóa chất độc hại. Doanh nghiệp có trách nhiệm cung cấp đầy đủ kết quả quan trắc môi trường lao động và các yếu tố tiếp xúc độc hại cho cơ sở y tế trước khi tổ chức khám, dựa trên dữ liệu đó để y bác sĩ xây dựng nội dung tầm soát trúng đích, giúp phát hiện sớm các bệnh lý về đường hô hấp, bệnh tai mũi họng, cơ xương khớp, da liễu hay các tổn thương âm ỉ do phơi nhiễm hóa chất. Song song với đó, công tác tuyên truyền được đẩy mạnh để người lao động hiểu rõ quyền lợi chính đáng của mình, từ đó chủ động giám sát, yêu cầu doanh nghiệp thực hiện đúng cam kết.
“Trong thời gian tới, Sở Y tế Đắk Lắk sẽ có những kiến nghị thiết thực gửi lên Bộ Y tế. Trong đó, kiến nghị Bộ Y tế chủ trì, phối hợp với các bộ, ngành liên quan rà soát, sửa đổi và ban hành các tiêu chuẩn, danh mục khám sức khỏe định kỳ và khám phát hiện bệnh nghề nghiệp, trong đó cần thiết phải có sự phân hóa rõ ràng, chi tiết các danh mục xét nghiệm, chẩn đoán hình ảnh và thăm dò chức năng phù hợp với từng nhóm ngành nghề đặc thù thay vì áp dụng một khung chung cứng nhắc. Cùng với sự phát triển của công nghệ sản xuất và các loại hóa chất mới trong công nghiệp, nông nghiệp, danh mục bệnh nghề nghiệp và phương pháp chẩn đoán cần được cập nhật liên tục để các bệnh viện và cơ sở y tế tuyến tỉnh, tuyến cơ sở có hành lang pháp lý vững chắc thực hiện chính xác các kỹ thuật tầm soát chuyên sâu. Đặc biệt, Bộ Y tế cũng cần nghiên cứu, bổ sung danh mục khám chuyên sâu phù hợp với đặc thù từng nhóm ngành, nghề có nguy cơ cao như khai thác khoáng sản, chế biến gỗ, cao su, hóa chất, phù hợp điều kiện thực tế các tỉnh khu vực Tây Nguyên; rà soát, cập nhật danh mục bệnh nghề nghiệp được hưởng bảo hiểm xã hội cho phù hợp với sự thay đổi cơ cấu ngành nghề, công nghệ sản xuất hiện nay; ban hành hướng dẫn kỹ thuật, hỗ trợ đào tạo chuyên môn cho các cơ sở khám bệnh, chữa bệnh tuyến tỉnh, tuyến cơ sở về khám phát hiện bệnh nghề nghiệp, giảm phụ thuộc vào các trung tâm lớn; tổ chức các chương trình đào tạo, bồi dưỡng chuyên sâu dài hạn và ngắn hạn cho đội ngũ y, bác sĩ làm công tác y tế lao động tại các địa phương có tốc độ công nghiệp hóa cao, giúp nâng cao năng lực đọc kết quả, phân tích nguy cơ và tư vấn dự phòng bệnh tật cho người lao động” ông Hồ Văn Ngọc chia sẻ.
Có thể nói, việc đầu tư cho sức khỏe người lao động không chỉ là trách nhiệm pháp lý của doanh nghiệp hay nhiệm vụ chuyên môn đơn thuần của ngành y tế, mà sâu xa hơn thế, đó chính là thước đo cho sự phát triển bền vững của một địa phương trên con đường hội nhập và đổi mới. Khi những người công nhân, người lao động trực tiếp sản xuất được chăm sóc sức khỏe, được phát hiện sớm và điều trị kịp thời những mầm mống bệnh tật, họ sẽ yên tâm gắn bó lâu dài với doanh nghiệp, cống hiến hết mình cho sự phát triển kinh tế chung. Hy vọng, với những quyết sách mạnh mẽ, đồng bộ và đầy tính nhân văn đang được Tỉnh ủy, UBND tỉnh và Sở Y tế Đắk Lắk khẩn trương hiện thực hóa những giải pháp quan trọng nhằm phát hiện sớm bệnh nghề nghiệp và các bệnh lý nguy hiểm, góp phần bảo vệ sức khỏe, duy trì năng suất lao động và bảo đảm an sinh xã hội.
Bài, ảnh: Bảo Trọng