Không chỉ đơn thuần là những luống cây xanh trong khuôn viên trạm y tế, vườn thuốc nam đang dần trở thành “kho dược liệu sống”, nơi hội tụ những cây thuốc quen thuộc trong đời sống hằng ngày của người dân Việt, như: sả, gừng, nghệ, hương nhu, ngải cứu, đinh lăng, rau má… Những loại cây tưởng chừng bình dị ấy lại mang giá trị chữa bệnh và chăm sóc sức khỏe rất thiết thực, góp phần hỗ trợ tích cực cho hoạt động khám chữa bệnh ban đầu tại tuyến cơ sở.
Tại Trạm Y tế xã Dlie Ya (tỉnh Đắk Lắk), khu vườn thuốc nam rộng khoảng hơn 150 m² nằm ngay phía sau khu nhà khám bệnh. Dưới bàn tay chăm sóc thường xuyên của cán bộ y tế, từng luống cây xanh tốt được sắp xếp gọn gàng, có biển tên và công dụng rõ ràng. Hiện vườn thuốc nam của Trạm có khoảng trên 50 cây dược liệu thông dụng, như: đinh lăng, ngải cứu, tía tô, sả, gừng, nghệ, rau má, diếp cá, bạc hà, lá lốt, ích mẫu, nha đam, trinh nữ hoàng cung, cỏ mực, hương nhu và nhiều loại cây thuốc khác. Ông Huỳnh Văn Ngọc - Phụ trách Trạm Y tế xã Dlie Ya (tỉnh Đắk Lắk) chia sẻ, từ khi thực hiện định hướng phát triển y học cổ truyền theo tinh thần Nghị quyết 72, Trạm đã xác định vườn thuốc nam không chỉ là nơi trồng cây mà còn là một phần trong hoạt động chuyên môn. “Chúng tôi coi đây như một mô hình học tập trực quan cho người dân. Mỗi loại cây đều gắn với một công dụng cụ thể, giúp bà con dễ hiểu, dễ nhớ. Quan trọng hơn là giúp họ thấy rằng những cây thuốc quanh mình hoàn toàn có thể hỗ trợ chăm sóc sức khỏe nếu biết sử dụng đúng cách.”
Vườn cây thuốc nam tại Trạm Y tế xã Die Ya (tỉnh Đắk Lắk) được chăm sóc xanh tốt, sắp xếp gọn gàng, có biển tên và công dụng rõ ràng.
Không dừng lại ở việc trồng và chăm sóc, Trạm Y tế xã Dlie Ya còn kết hợp tuyên truyền phát triển vườn thuốc nam trong các buổi truyền thông sức khỏe, hướng dẫn người dân cách nhận biết, sử dụng một số cây thuốc thông dụng để hỗ trợ điều trị các bệnh nhẹ như cảm cúm, đau đầu, đầy bụng, mệt mỏi…
Còn tại Trạm Y tế xã Dur Kmal (tỉnh Đắk Lắk), vườn thuốc nam được quy hoạch gọn gàng với hàng chục loại cây dược liệu quen thuộc như đinh lăng, ngải cứu, hương nhu, sả, gừng, nghệ, rau má, lá lốt, ích mẫu... Mỗi loại cây đều được gắn bảng tên và công dụng. Theo bà Đinh Thị Kim Phương - Giám đốc Trạm Y tế xã Dur Kmal, vườn thuốc nam luôn được Trạm chú trọng chăm sóc, coi đây là một phần quan trọng trong hoạt động khám, chữa bệnh bằng y học cổ truyền. Hằng tuần, cán bộ y tế đều dành thời gian chăm sóc, cắt tỉa, bổ sung cây mới để bảo đảm vườn thuốc phát triển tốt quanh năm. “Chúng tôi xác định vườn thuốc nam là một phần trong hoạt động chăm sóc sức khỏe ban đầu. Thông qua các buổi tư vấn, người dân được hướng dẫn cách nhận biết một số cây thuốc thông dụng để hỗ trợ phòng và điều trị các bệnh thông thường. Đây cũng là cách góp phần gìn giữ những giá trị quý báu của y học cổ truyền”, bà Phương khẳng định.
Cũng theo bà Phương, cán bộ trạm thường xuyên chăm sóc, bổ sung các giống cây mới nhằm bảo đảm sự đa dạng của vườn thuốc, đồng thời giúp người dân tiếp cận gần hơn với các phương pháp chăm sóc sức khỏe bằng y học cổ truyền. Thông qua các buổi truyền thông lồng ghép trong hoạt động khám bệnh, cán bộ của Trạm hướng dẫn người dân cách nhận biết, trồng và sử dụng một số cây thuốc phổ biến, an toàn tại gia đình. “Chúng tôi mong muốn mỗi gia đình đều có một góc vườn nhỏ trồng các loại cây thuốc thông dụng như sả, gừng, tía tô, ngải cứu hay rau má để chủ động chăm sóc sức khỏe ban đầu”, bà Phương mong muốn.
Vườn cây thuốc nam tại Trạm Y tế xã Dur Kmal thường xuyên được bổ sung các giống cây mới nhằm bảo đảm sự đa dạng của vườn thuốc.
Không chỉ mang lại lợi ích cho ngành y tế, mô hình vườn thuốc Nam tại Trạm Y tế còn nhận được sự đồng thuận và hưởng ứng tích cực từ người dân địa phương. Bà T.B.C, người dân xã Dur Kmal, cho biết: “Khi đến Trạm Y tế khám bệnh, tôi được cán bộ y tế giới thiệu nhiều loại cây thuốc dễ trồng và dễ sử dụng. Gia đình tôi hiện trồng một số loại như sả, hương nhu, rau má để sử dụng khi cần thiết. Điều này vừa tiết kiệm chi phí vừa giúp chủ động chăm sóc sức khỏe.” Còn ông N.V.X nhận xét:“Vườn thuốc Nam tại Trạm Y tế được chăm sóc rất tốt, có bảng hướng dẫn rõ ràng nên người dân dễ tìm hiểu. Tôi thấy đây là mô hình thiết thực, giúp mọi người hiểu hơn về công dụng của các loại cây thuốc quanh mình.”
Từ thực tế tại các Trạm Y tế, có thể thấy việc phát triển vườn thuốc nam không chỉ mang ý nghĩa chuyên môn mà còn là cầu nối giữa y học cổ truyền và cộng đồng. Những mô hình này đang góp phần cụ thể hóa định hướng của Nghị quyết 72-NQ/TW, trong đó nhấn mạnh việc kết hợp hài hòa giữa y học cổ truyền và y học hiện đại, đồng thời phát huy nguồn lực sẵn có tại địa phương. Không gian xanh của vườn thuốc nam cũng tạo nên một hình ảnh gần gũi, thân thiện của Trạm Y tế trong mắt người dân. Từ chỗ chỉ là nơi khám chữa bệnh, trạm y tế dần trở thành điểm sinh hoạt sức khỏe cộng đồng, nơi người dân vừa được chăm sóc, vừa được trang bị thêm kiến thức để tự bảo vệ sức khỏe cho bản thân và gia đình. Trong thời gian tới, các Trạm Y tế tiếp tục được định hướng mở rộng và nâng cao chất lượng vườn thuốc nam, gắn với nhu cầu thực tiễn của từng địa phương. Việc lựa chọn cây trồng, chăm sóc và sử dụng sẽ được thực hiện bài bản hơn, đồng thời tăng cường phối hợp với người dân để phát triển nguồn dược liệu tại chỗ. Cùng với đó, các hoạt động truyền thông, giáo dục sức khỏe sẽ tiếp tục được đẩy mạnh, giúp cây thuốc nam không chỉ hiện diện trong khuôn viên trạm y tế mà còn đi vào đời sống thường ngày của người dân một cách tự nhiên và hiệu quả.
Từ những luống cây xanh giản dị, vườn thuốc nam đang góp phần thắp lên một hướng đi bền vững trong chăm sóc sức khỏe cộng đồng, nơi giá trị truyền thống được gìn giữ, phát huy cùng sự phát triển của y học hiện đại, đúng với tinh thần mà Nghị quyết 72 đã đặt ra./.
Bài: Mỹ Hạnh - Ảnh: Bảo Trọng