Từ ngày 28 đến 31/7, Trung tâm Kiểm soát bệnh tật (CDC) tỉnh Đắk Lắk đã tổ chức điều tra, giám sát điểm nóng sốt rét tại xã Buôn Đôn. Đoàn công tác tập trung triển khai tại buôn Đrăng Phốk, khu vực có nhiều người dân thường xuyên làm rẫy, ngủ qua đêm trong rừng, nơi muỗi Anopheles gây bệnh sốt rét sinh sống và phát triển. Hoạt động gồm điều tra dịch tễ, lấy lam máu xét nghiệm ký sinh trùng sốt rét đối với nhóm có nguy cơ cao, điều tra thành phần loài muỗi truyền bệnh và đánh giá tình hình dịch tễ để xây dựng các giải pháp phòng, chống phù hợp. Qua xét nghiệm 155 lam máu, ngành Y tế không phát hiện trường hợp nhiễm ký sinh trùng sốt rét. Cùng với đó, hoạt động điều tra côn trùng ghi nhận 241 cá thể muỗi Anopheles thuộc 8 loài; không phát hiện các loài véc tơ truyền bệnh chính, chỉ ghi nhận loài Anopheles aconitus - véc tơ phụ truyền sốt rét. Những kết quả này cho thấy trên địa bàn chưa ghi nhận dấu hiệu lưu hành nguồn lây. Tuy nhiên, do đặc thù sinh thái và tập quán sinh hoạt của người dân chưa thay đổi nên công tác giám sát dịch tễ vẫn cần được duy trì thường xuyên để kịp thời phát hiện và xử lý nếu phát sinh ca bệnh.
Cán bộ y tế Khoa Ký sinh trùng - Côn trùng Trung tâm Kiểm soát bệnh tật lấy lam xét nghiệm sốt rét cho người dân tại buôn Đrăng Phốk.
Không chỉ thực hiện lấy lam máu, cán bộ CDC tỉnh còn đến từng hộ gia đình để nắm bắt lịch sử đi rừng, thời gian lưu trú tại rẫy, thói quen sử dụng màn khi ngủ và tuyên truyền các biện pháp phòng bệnh sốt rét. Vào ban đêm, các cán bộ chuyên môn tiếp tục điều tra, thu thập muỗi Anopheles nhằm đánh giá mật độ, thành phần loài và khả năng lưu hành véc tơ truyền bệnh trên địa bàn. Những thông tin thu thập được là cơ sở quan trọng để dự báo nguy cơ, chủ động xây dựng các biện pháp can thiệp sát với thực tế. Ông Nguyễn Tuấn Anh, Trưởng Khoa Ký sinh trùng - Côn trùng, cho biết: Trong giai đoạn hiện nay, mục tiêu của công tác phòng, chống sốt rét không chỉ là phát hiện ca bệnh mà còn là nhận diện sớm các yếu tố có thể làm bệnh quay trở lại. Đối với những địa bàn như buôn Đrăng Phốk, nơi người dân thường xuyên vào rừng, ngủ rẫy, công tác giám sát phải được duy trì liên tục. Việc lấy lam máu, điều tra véc tơ và theo dõi diễn biến dịch tễ giúp phát hiện sớm nguồn lây nếu xuất hiện, từ đó triển khai ngay các biện pháp xử lý, không để hình thành ổ bệnh trong cộng đồng. Đây là giải pháp quan trọng để bảo vệ thành quả phòng, chống sốt rét đã đạt được trong nhiều năm qua”.
Song song với sự hỗ trợ của CDC tỉnh, Trạm Y tế xã Buôn Đôn cũng duy trì quản lý các nhóm có nguy cơ cao, đẩy mạnh truyền thông và vận động người dân thực hiện các biện pháp phòng bệnh. Bác sĩ Y Nham, Giám đốc Trạm Y tế xã Buôn Đôn cho biết, dù nhiều năm không ghi nhận ca bệnh, địa phương vẫn xác định sốt rét là bệnh truyền nhiễm cần được theo dõi chặt chẽ. “Đrăng Phốk là buôn có nhiều hộ dân sinh sống bằng nghề làm rẫy, thường xuyên ở lại trong rừng nhiều ngày nên nguy cơ tiếp xúc với muỗi truyền bệnh vẫn còn. Vì vậy, trạm luôn phối hợp chặt chẽ với CDC tỉnh trong công tác giám sát, lấy lam máu, điều tra véc tơ và tuyên truyền để người dân chủ động thực hiện các biện pháp phòng bệnh. Chúng tôi cũng khuyến cáo bà con khi đi rừng, ngủ rẫy phải mang theo màn hoặc võng màn đã được tẩm hóa chất, đồng thời đến cơ sở y tế ngay khi có biểu hiện sốt để được xét nghiệm và điều trị kịp thời”, bác sĩ Y Nham nhấn mạnh.
Cán bộ y tế treo đèn giữa rừng để bắt muỗi phục vụ hoạt động điều tra côn trùng nhằm phát hiện các loài véc tơ truyền bệnh chính.
Là người nhiều năm gắn bó với nghề làm rẫy, ông Y Blim Niê (buôn Đrăng Phốk, xã Buôn Đôn) chia sẻ: “Trước đây nhiều người còn chủ quan, khi bị sốt thường tự mua thuốc uống. Nay được cán bộ y tế tuyên truyền thường xuyên, bà con hiểu rằng nếu có biểu hiện sốt sau khi đi rừng về phải đến trạm y tế để xét nghiệm ngay. Mỗi lần cán bộ đến lấy lam máu hay tuyên truyền, chúng tôi đều tích cực phối hợp vì đây là việc làm cần thiết để bảo vệ sức khỏe cho gia đình và cộng đồng”.
Theo đánh giá của ngành Y tế, trong bối cảnh nguồn viện trợ quốc tế cho chương trình phòng, chống sốt rét đang giảm qua các năm, việc duy trì giám sát chủ động tại các địa bàn trọng điểm như xã Buôn Đôn càng có ý nghĩa quan trọng. Những lam máu được lấy định kỳ, các đợt điều tra véc tơ, cùng sự phối hợp chặt chẽ giữa CDC tỉnh, y tế cơ sở và người dân đã tạo nên “lá chắn” phòng bệnh ngay từ cộng đồng. Đây cũng là nền tảng để Đắk Lắk tiếp tục giữ vững thành quả phòng, chống sốt rét, tiến tới mục tiêu loại trừ sốt rét bền vững trong những năm tới./.
Bài: Mai Lê - Ảnh: Đình Thi