Những ngày này, tại nhiều trạm y tế xã, phường trên địa bàn tỉnh Đắk Lắk, hoạt động khám sức khỏe cho người dân đang được triển khai đồng loạt. Từ người cao tuổi, người có công, gia đình chính sách đến các nhóm đối tượng ưu tiên, người dân được tiếp cận các dịch vụ khám, sàng lọc nhằm phát hiện sớm những vấn đề sức khỏe và bệnh lý thường gặp. Đây không chỉ là một đợt khám sức khỏe đơn thuần mà được ngành Y tế xác định là bước quan trọng để hình thành hồ sơ, theo dõi và quản lý sức khỏe người dân ngay từ tuyến cơ sở. Khi bệnh được phát hiện sớm, người dân có cơ hội điều trị kịp thời, đồng thời giảm nguy cơ bệnh tiến triển nặng và giảm áp lực cho tuyến trên. Bác sĩ CKII Nay Phi La - Giám đốc Sở Y tế tỉnh Đắk Lắk, cho biết: Chương trình khám sức khỏe định kỳ, khám sàng lọc miễn phí được triển khai theo lộ trình giai đoạn 2026-2030. Tỉnh xác định đây là nhiệm vụ lớn, phạm vi triển khai rộng, liên quan trực tiếp đến từng người dân nên ngành Y tế đã và đang tập trung các điều kiện cần thiết để tổ chức thực hiện đồng bộ. “Mục tiêu quan trọng nhất không chỉ hướng đến việc khám và phát hiện bệnh tại thời điểm hiện tại mà còn tạo nền tảng để ngành Y tế quản lý sức khỏe người dân lâu dài. Việc lập hồ sơ sức khỏe điện tử giúp theo dõi sức khỏe liên tục, từng bước tạo chuyển biến từ mô hình “chờ có bệnh mới đi khám” sang chủ động tầm soát, phòng bệnh và phát hiện sớm, đồng thời liên thông dữ liệu để hỗ trợ quá trình chẩn đoán giữa các tuyến. Ý nghĩa của cách làm này càng rõ hơn tại các địa bàn vùng sâu, vùng xa, vùng đồng bào dân tộc thiểu số, nơi điều kiện tiếp cận dịch vụ y tế còn không ít khó khăn. Qua khám sàng lọc, nhiều bệnh lý mạn tính không lây nhiễm như tăng huyết áp, đái tháo đường có thể được phát hiện ngay từ giai đoạn đầu. Người dân được tư vấn, hướng dẫn điều trị sớm, qua đó hạn chế nguy cơ biến chứng và nâng cao ý thức tự chăm sóc sức khỏe”, Giám đốc Sở Y tế nhấn mạnh.
Đắk Lắk dự kiến bố trí hơn 1.180 tỷ đồng triển khai chương trình khám sức khỏe định kỳ, sàng lọc bệnh cho người dân.
Theo Sở Y tế Đắk Lắk, chương trình khám sức khoẻ định kỳ, khám sàng lọc cho người dân được triển khai theo lộ trình giai đoạn 2026-2030, với tổng kinh phí dự kiến hơn 3.645 tỷ đồng, từ ngân sách địa phương kết hợp nguồn xã hội hóa và lồng ghép các chương trình liên quan. Riêng năm 2026, kinh phí dự kiến hơn 1.180 tỷ đồng, trong đó ngoài chi phí khám sức khỏe cho người dân còn dành nguồn lực đầu tư nâng cấp 102 trạm y tế, phục vụ công tác truyền thông, tập huấn và các điều kiện hậu cần.
Đến ngày 8/8, 102/102 xã, phường đã ban hành kế hoạch triển khai. Trong đó, 21 địa phương đã bắt đầu tổ chức khám và ghi nhận kết quả, với tổng cộng 16.203 người được khám sức khỏe miễn phí. Cùng với đó, trong tháng cao điểm triển khai chương trình, Trung tâm Kiểm soát bệnh tật tỉnh đã tổ chức khám sàng lọc tăng huyết áp, đánh giá nguy cơ tim mạch cho 42.659 người.
Triển khai khám sức khỏe định kỳ, sàng lọc bệnh là cần thiết để phát hiện sớm bệnh tật, chủ động quản lý và chăm sóc sức khỏe người dân.
Để chương trình có thể thực hiện hiệu quả và duy trì lâu dài, một trong những vấn đề được ngành Y tế đặc biệt quan tâm là năng lực của tuyến cơ sở. Toàn tỉnh hiện có 102 trạm y tế với 257 bác sĩ, nhưng chỉ 17 trạm đủ bác sĩ theo quy định, trong khi 85 trạm còn thiếu, chủ yếu tại các địa bàn vùng sâu, vùng xa. Theo bác sĩ Nay Phi La, dù cơ sở vật chất và năng lực xử lý bệnh thông thường, sơ cấp cứu của y tế cơ sở đã được cải thiện, một số trạm vùng khó khăn vẫn thiếu máy móc hỗ trợ chuyên sâu và nhân lực chất lượng cao. Từ thực tế đó, ngành Y tế xác định trạm y tế xã, phường phải từng bước trở thành “người gác cổng” của hệ thống y tế. Khi tuyến cơ sở đủ năng lực khám chữa bệnh ban đầu, quản lý các bệnh mạn tính và theo dõi sức khỏe người dân tại chỗ, người dân sẽ giảm được thời gian, chi phí đi lại, đồng thời góp phần giảm áp lực cho các bệnh viện tuyến trên. Để giải bài toán nhân lực và nâng cao chất lượng hoạt động tại cơ sở, Sở Y tế đang triển khai phương án điều động bác sĩ tuyến trên hỗ trợ tuyến xã, đồng thời bổ sung trang thiết bị và hạ tầng công nghệ thông tin cho các trạm y tế. Ngành cũng định hướng huy động các cơ sở khám chữa bệnh ngoài công lập và cơ sở quân y cùng tham gia, qua đó tăng thêm nguồn lực phục vụ người dân.
Theo bác sĩ Nay Phi La, thời gian tới cần tập trung đầu tư đồng bộ hơn cho y tế cơ sở, nhất là trang thiết bị tại các trạm y tế vùng sâu, vùng xa; đẩy mạnh luân chuyển bác sĩ tuyến trên về hỗ trợ chuyên môn cho tuyến xã và có chính sách phù hợp để thu hút, giữ chân nhân lực y tế chất lượng cao làm việc lâu dài tại cơ sở. Cùng với đầu tư về con người và cơ sở vật chất, chuyển đổi số được kỳ vọng tạo thêm điều kiện để nâng cao chất lượng khám, chữa bệnh tại tuyến cơ sở. Hạ tầng công nghệ thông tin được hoàn thiện sẽ giúp triển khai khám chữa bệnh từ xa, kết nối trạm y tế với các bệnh viện tuyến tỉnh, tuyến Trung ương để hỗ trợ hội chẩn nhanh đối với những trường hợp phức tạp. Đặc biệt, với địa bàn rộng và dân cư đa dạng, ngành Y tế cũng chú trọng đổi mới phương thức truyền thông, trong đó tăng cường tuyên truyền bằng cả tiếng Việt và tiếng dân tộc thiểu số tại địa phương để người dân dễ tiếp cận thông tin, hiểu đúng về phòng bệnh và chủ động tham gia các chương trình chăm sóc sức khỏe.
Để chương trình đạt hiệu quả và duy trì lâu dài, việc củng cố năng lực y tế cơ sở được ngành Y tế xác định là một trong những nhiệm vụ trọng tâm. Thời gian tới, ngành Y tế Đắk Lắk tiếp tục tập trung nguồn lực nâng cao năng lực y tế cơ sở, bảo đảm người dân được khám, phát hiện và quản lý bệnh sớm ngay tại địa phương. Cùng với việc hoàn thiện cơ sở vật chất, bổ sung nhân lực và trang thiết bị, chương trình khám sức khỏe định kỳ sẽ tiếp tục được triển khai theo lộ trình, hướng đến nâng cao hiệu quả chăm sóc sức khỏe ban đầu và giảm áp lực cho các cơ sở y tế tuyến trên./.
Bài: Mai Lê - Ảnh: Đình Thi