Vắc xin phòng bệnh viêm gan B là biện pháp hiệu quả giúp cơ thể tạo miễn dịch chống lại vi rút viêm gan B. Tuy nhiên, sau khi tiêm chủng, khả năng sinh kháng thể ở mỗi người có thể khác nhau. Một số trường hợp dù đã tiêm đủ các mũi vắc xin nhưng khi xét nghiệm lại không có hoặc có rất ít kháng thể bảo vệ. Trường hợp của anh P.V.T, 42 tuổi (phường Khánh Xuân, tỉnh Đắk Lắk) là một ví dụ. Trong một lần đi kiểm tra sức khỏe định kỳ, anh T quyết định làm thêm xét nghiệm máu để kiểm tra xem cơ thể đã có kháng thể bảo vệ bệnh viêm gan B hay chưa, bởi trước đó anh đã hoàn thành đầy đủ các mũi tiêm vắc xin. Tuy nhiên, kết quả khiến anh vô cùng bất ngờ vì cơ thể anh không có kháng thể bảo vệ bệnh viêm gan B. Điều này đồng nghĩa với việc dù đã tiêm đủ mũi, anh vẫn chưa tạo được miễn dịch. Sau khi được bác sĩ tư vấn, anh phải thực hiện tiêm lại để đảm bảo có khả năng phòng bệnh. Anh T chia sẻ: “Tôi cứ nghĩ tiêm vắc xin là đã an toàn nên chưa bao giờ nghĩ đến việc phải kiểm tra lại. Đến khi xét nghiệm mới biết mình chưa có kháng thể. Nếu không đi kiểm tra thì tôi cũng không biết cơ thể mình vẫn có nguy cơ mắc bệnh. Cũng may là phát hiện sớm nên được tư vấn tiêm lại để cơ thể có khả năng bảo vệ trước bệnh”.
Theo bác sĩ KII H’Nương Niê, Trưởng Khoa xét nghiệm, Bệnh viện Đa khoa vùng Tây Nguyên: Trường hợp của anh T không phải hiếm gặp. Vắc xin viêm gan B có hiệu quả rất cao trong phòng bệnh, tuy nhiên vẫn có một tỷ lệ người sau khi tiêm không tạo được lượng kháng thể đủ để bảo vệ cơ thể. Khả năng đáp ứng miễn dịch phụ thuộc vào nhiều yếu tố như tuổi tác, tình trạng sức khỏe, bệnh lý nền, khả năng miễn dịch của từng người hoặc một số yếu tố khác.
.jpg)
Thông qua xét nghiệm máu sẽ biết được cơ thể đã có kháng thể bảo vệ hay chưa, có đang mang vi rút hay không để có biện pháp chăm sóc sức khỏe phù hợp.
“Viêm gan B là bệnh truyền nhiễm do vi rút HBV gây ra, lây truyền chủ yếu qua đường máu, quan hệ tình dục và từ mẹ sang con. Điều đáng lo ngại là phần lớn người nhiễm vi rút không có triệu chứng rõ ràng trong giai đoạn đầu. Nhiều trường hợp chỉ phát hiện bệnh khi đã xuất hiện các biến chứng như viêm gan mạn tính, xơ gan hoặc ung thư gan. Chính vì diễn tiến âm thầm nên việc chủ động xét nghiệm có ý nghĩa rất quan trọng. Không ít người cho rằng bản thân khỏe mạnh, không có biểu hiện bất thường nên không cần kiểm tra. Tuy nhiên, cảm giác khỏe mạnh không đồng nghĩa với việc không nhiễm vi rút hay đã có miễn dịch bảo vệ. Xét nghiệm là phương pháp chính xác nhất để xác định tình trạng viêm gan B của mỗi người. Thông qua các chỉ số xét nghiệm, bác sĩ có thể biết người bệnh có đang nhiễm vi rút, đã từng nhiễm và khỏi bệnh hay đã tạo được kháng thể sau khi tiêm vắc xin. Trong những trường hợp cần thiết, đặc biệt ở nhóm có nguy cơ cao, việc xét nghiệm kiểm tra kháng thể sau tiêm là rất cần thiết”, bác sĩ H’ Nương cho biết thêm.
Để đánh giá tình trạng viêm gan B, bác sĩ thường chỉ định thực hiện một số xét nghiệm như HBsAg và anti-HBs. Trong đó, HBsAg giúp xác định người được xét nghiệm có đang mang vi rút viêm gan B hay không. Anti-HBs là chỉ số đánh giá cơ thể đã có kháng thể bảo vệ sau tiêm vắc xin hoặc sau khi từng nhiễm vi rút và đã khỏi bệnh. Tùy từng trường hợp, bác sĩ có thể chỉ định thêm các xét nghiệm chuyên sâu khác để đánh giá toàn diện tình trạng bệnh.
Theo các chuyên gia y tế, việc phát hiện sớm viêm gan B không chỉ giúp người bệnh được theo dõi, điều trị kịp thời mà còn góp phần hạn chế nguy cơ lây truyền vi rút cho người thân và cộng đồng. Đối với những người chưa có kháng thể sau tiêm, bác sĩ sẽ căn cứ vào từng trường hợp cụ thể để tư vấn hướng xử trí phù hợp. Những người có người thân mắc viêm gan B, nhân viên y tế, người thường xuyên tiếp xúc với máu và dịch cơ thể, phụ nữ chuẩn bị mang thai hoặc những người chưa từng kiểm tra tình trạng miễn dịch nên chủ động đến cơ sở y tế để được tư vấn và xét nghiệm. Ngoài việc tiêm phòng, mỗi người cần thực hiện các biện pháp phòng bệnh như không dùng chung kim tiêm, dao cạo râu, bàn chải đánh răng; quan hệ tình dục an toàn; thực hiện đầy đủ các quy trình an toàn khi truyền máu hoặc làm các thủ thuật y tế. Đối với phụ nữ mang thai, việc sàng lọc viêm gan B trong thai kỳ có ý nghĩa rất quan trọng nhằm giảm nguy cơ lây truyền vi rút từ mẹ sang con.
Thực tế cho thấy, không ít người chỉ phát hiện mình mắc viêm gan B khi khám sức khỏe định kỳ hoặc trước khi thực hiện phẫu thuật, hiến máu hay khám thai. Trong khi đó, nếu được phát hiện sớm và theo dõi đúng cách, người bệnh hoàn toàn có thể kiểm soát tốt tình trạng sức khỏe, giảm nguy cơ xảy ra các biến chứng nguy hiểm. Trường hợp của anh P.V.T cũng là lời nhắc nhở rằng tiêm vắc xin là bước quan trọng trong phòng ngừa viêm gan B, nhưng không nên xem đó là “tấm vé bảo đảm” tuyệt đối. Chỉ thông qua xét nghiệm, mỗi người mới biết được cơ thể đã có kháng thể bảo vệ hay chưa, có đang mang vi rút hay không để có biện pháp chăm sóc sức khỏe phù hợp.
Các bác sĩ khuyến cáo, người dân nên chủ động kiểm tra sức khỏe định kỳ và thực hiện xét nghiệm viêm gan B khi có chỉ định hoặc thuộc nhóm nguy cơ. Việc biết rõ tình trạng miễn dịch của bản thân không chỉ giúp bảo vệ sức khỏe chính mình mà còn góp phần phòng ngừa lây nhiễm trong gia đình và cộng đồng, hướng tới mục tiêu giảm gánh nặng do bệnh viêm gan B gây ra./.
Bài: Mỹ Hạnh - Ảnh: Bảo Trọng