Theo Trung tâm Kiểm soát bệnh tật tỉnh Đắk Lắk, do sự biến đổi khí hậu, giao thương đi lại của người dân và quá trình đô thị hóa nên dịch SXHD rất dễ lây lan và bùng phát thành dịch ở các tỉnh thành trong cả nước, trong đó có tỉnh Đắk Lắk. Năm 2022 toàn tỉnh ghi nhận gần 15.000 ca mắc SXHD với 13 ca tử vong; năm 2023 có gần 7.300 ca mắc với 08 ca tử vong; năm 2024 gần 10.000 ca mắc với 04 ca tử vong; năm 2025 sau khi sáp nhập tỉnh đã có có trên 9.300 ca mắc và 5 ca tử vong. Riêng từ đầu năm 2026 đến 04/11, toàn tỉnh cũng đã ghi nhận trên 11.000 ca mắc, với 3 ca tử vong.
Thạc sĩ, bác sĩ CKII Hoàng Hải Phúc, Giám đốc Trung tâm Kiểm soát bệnh tật tỉnh Đắk Lắk cho biết, để kiểm soát tốt dịch bệnh, bảo vệ sức khỏe nhân dân, hạn chế những biến chứng và tử vong do bệnh sốt xuất huyết, hằng năm Trung tâm đã tham mưu cho Sở Y tế xây dựng các phương án chủ động phòng dịch SXH trong cộng đồng. Bên cạnh đó, với vai trò là hệ y tế dự phòng, Trung tâm Kiểm soát bệnh tật tỉnh đã tiến hành giám sát véc tơ truyền bệnh, giám sát và hỗ trợ phun xử lý dịch chủ động tại khu vực ghi nhận ca bệnh và khu vực có mật độ véc tơ muỗi cao. Đồng thời, tăng cường tập huấn cho đội ngũ cán bộ làm công tác phòng chống dịch bệnh ở cơ sở nhằm nâng cao năng lực giám sát, chẩn đoán, điều trị; giám sát phát hiện sớm, xử lý kịp thời các ca bệnh, ổ dịch; truy vết, điều tra, quản lý ca bệnh, không để dịch bệnh lây lan ra cộng đồng. Chỉ tính riêng từ trung tuần tháng 10/2026 đến nay, Trung tâm đã tổ chức 10 lớp tập huấn, hướng dẫn cho 450 cán bộ y tế tại 102 xã, phường và 24 Trung tâm y tế khu vực về cách nhận biết ca bệnh/ổ dịch sốt xuất huyết Dengue; hệ thống giám sát, thông tin và báo cáo ca bệnh; công tác giám sát, phát hiện và xử lý ổ dịch; nhận diện, định loại véc tơ truyền bệnh sốt xuất huyết Dengue; hướng dẫn pha hóa chất, kỹ thuật và quy trình vận hành máy phun hóa chất trong phòng, chống dịch bệnh.
Ngành Y tế Đắk Lắk chủ động phun hóa chất diệt muỗi tại các thôn, buôn có nguy cơ cao của dịch sốt xuất huyết trên địa bàn phường Ea Kao.
Giám đốc Trung tâm Kiểm soát bệnh tật tỉnh Đắk Lắk Hoàng Hải Phúc cũng nhấn mạnh: “Nguy hiểm của bệnh SXHD là nhiều người thấy sốt nhưng chủ quan và không xét nghiệm, tự mua thuốc giảm sốt về uống, tự ý truyền nước, khi nặng mới tới bệnh viện. Tuy nhiên, đây là căn bệnh nguy hiểm và có thể dẫn đến tử vong nếu ở ngày thứ 3-7 của bệnh khi cơ thể bị thoát huyết tương dẫn đến sốc, hoặc xuất huyết nặng kèm tình trạng sốc, suy đa phủ tạng và đông máu nội mạch… nếu không được cấp cứu và điều trị kịp thời. Với quyết tâm nhanh chóng khoanh vùng, dập dịch, hạn chế đến mức thấp nhất số ca tử vong do SXHD, ngành y tế đã triển khai đồng bộ các giải pháp từ dự phòng đến điều trị nên tình hình dịch bệnh SXHD trên địa bàn tỉnh đã được kiểm soát, từng bước hạn chế đến mức thấp nhất số ca mắc và tử vong.”
Tính đến ngày 05/11, khu vực Sơn Hòa đã ghi nhận 195 ca mắc sốt xuất huyết. Đây là là một trong 03 khu vực được ghi nhận số ca mắc sốt xuất huyết cao nhất tại phía Đông của tỉnh. Ông Nguyễn Thượng Hoàng, Phó giám đốc Trung tâm Y tế Sơn Hòa, cho biết, tất cả những trường hợp đến Trung tâm Y tế khám có những biểu hiện sốt, phát ban… đều được kiểm tra xét nghiệm về sốt rét và SXHD. Trong trường hợp nếu dương tính thì Trung tâm sẽ báo ngay cho các Trạm y tế trong khu vực chủ động phối hợp để điều tra dịch tễ, thực hiện các biện pháp theo quy định phòng chống dịch. Trước đó, Trung tâm Y tế Sơn Hòa cũng đã chủ động tham mưu và ban hành các văn bản đề nghị UBND các xã, cùng các cơ quan, đoàn thể trong khu vực, huy động lực lượng tham gia xử lí, phòng, chống dịch SXHD theo đúng quy định. Đồng thời, triển khai thực hiện theo Công văn số 0204/KSBT-PCBTN-KDYTQT ngày 26/03/2026 của Trung tâm kiểm soát bệnh tật tỉnh Đắk Lắk, về việc triển khai thực hiện Quy trình giám sát, xác minh và xử lý ổ dịch SXHD. Đẩy mạnh công tác truyền thông nguy cơ, hướng dẫn người dân chủ động thực hiện các biện pháp tự phòng bệnh và phối hợp với ngành Y tế trong các chiến dịch Vệ sinh môi trường, tìm diệt lăng quăng/bọ gậy, phun hóa chất xử lý ổ dịch SXHD.
Các cơ sở y tế chủ động khám, điều trị bệnh nhân sốt xuất huyết theo đúng phác đồ của Bộ y tế.
“Ngay sau khi ghi nhận thông tin ca bệnh, đơn vị tiến hành xác minh và phản hồi kịp thời về Trạm Y tế xã. Đối với các khu vực ghi nhận từ 02 ca bệnh trở lên (hoặc phát sinh ca bệnh tại các khu vực nguy cơ cao, ổ bệnh SXHD cũ…), Trung tâm Y tế ngay lập tức chỉ đạo Trạm Y tế xã triển khai các biện pháp can thiệp. Đồng thời, chúng tôi cũng cập nhật thông tin nội bộ, thông qua các buổi giao ban toàn viện hằng ngày, các ca bệnh mới và diễn biến dịch luôn được cập nhật liên tục, giúp công tác điều trị và dự phòng được phối hợp nhịp nhàng, thông suốt. Bên cạnh đó, chúng tôi cũng tiến hành điều tra dịch tễ, điều tra côn trùng/vectơ truyền bệnh(chỉ số Muỗi, Bọ gậy...) để đánh giá nguy cơ, xác định chính xác ranh giới vùng dịch và xây dựng biểu đồ dự báo xu hướng phát triển của dịch bệnh. Hỗ trợ máy phun, hóa chất diệt côn trùng, cử cán bộ chuyên môn trực tiếp giám sát kỹ thuật phun hóa chất và hướng dẫn vệ sinh môi trường, xử lý nguồn lây. Trong 10 tháng qua, bên cạnh việc xử lý các ổ dịch trên, chúng tôi cũng đã hỗ trợ triển khai 02 đợt phun chủ động tại thôn Tân Phú xã Sơn Hòa và Buôn Ea Chà Rang xã Suối Trai. Đây là 2 xã được nhận định dịch bệnh SXHD có nguy cơ diễn biến phức tạp, có nhiều cụm dân cư có nguy cơ cao xảy ra dịch SXHD trong thời gian đến” Ông Nguyễn Thượng Hoàng chia sẻ.
Theo Phó Giám đốc Sở Y tế Đắk Lắk Huỳnh Lê Xuân Bích, để chủ động phòng chống dịch bệnh sốt xuất huyết, ngay từ đầu năm 2026, Sở Y tế Đắk Lắk đã chỉ đạo các cơ sở y tế, trong đó có cả công lập và tư nhân duy trì song song 2 hệ điều trị và dự phòng tập trung mọi nguồn lực phối hợp với các ban, ngành, đoàn thể, chính quyền các địa phương thực hiện các biện pháp phòng, chống dịch sốt xuất huyết. Trong đó, đối với hệ điều trị chủ động các phương án thu dung, điều trị, sẵn sàng cơ số thuốc, vật tư y tế, ngân hàng máu… khi xảy ra các phương án khẩn cấp với mục tiêu cao nhất là kịp thời cứu chữa để bảo vệ người bệnh. Còn đối với với hệ dự phòng, tập trung đẩy tuyên truyền phòng chống sốt xuất huyết đến mọi người dân, thực hiện các biện pháp phòng dịch như thu gom, hủy các vật dụng phế thải trong nhà và xung quanh nhà, dọn vệ sinh môi trường, khơi thông cống rãnh, lật úp các dụng cụ chứa nước khi không dùng đến để tránh nước đọng. Sắp xếp đồ đạc trong nhà gọn gàng sẽ giúp hạn chế nơi trú ẩn của muỗi. Mặc quần áo dài tay, ngủ màn kể cả ban ngày. Định kỳ phun hóa chất diệt muỗi tại nhà, xung quanh khu vực sinh sống.
Các địa phương cần tăng cường vệ sinh môi trường, diệt lăng quăng bọ gậy và loại bỏ khu vực muỗi sinh sản.
Cũng theo Phó Giám đốc Sở Y tế Đắk Lắk Huỳnh Lê Xuân Bích, để chủ động phòng chống dịch bệnh, nhất là hạn chế đến mức thấp nhất trường hợp tử vong do SXH, ngay từ đầu năm, Sở Y tế cũng đã chỉ đạo các cơ sở y tế trong toàn tỉnh cần nhanh chóng tham mưu cho chính quyền địa phương thành lập Ban chỉ đạo phòng chống dịch bệnh; tập trung đẩy mạnh các hoạt động truyền thông, nâng cao nhận thức của cộng đồng và thay đổi hành vi trong công tác phòng, chống dịch bệnh SXH tại địa phương. Hiện nay công tác y tế dự phòng tuyến tỉnh đã thực hiện tốt công tác phối hợp điều tra, xử lý kịp thời các ổ dịch khi phát hiện ca bệnh đầu tiên, góp phần không để dịch bùng phát trên diện rộng. Tuy nhiên, hiện nay dịch bệnh SXH vẫn đang có nhiều diễn biến phức tạp với nguyên nhân chủ yếu từ ý thức của một bộ phận người dân trong việc diệt lăng quăng, bọ gậy, diệt muỗi chưa cao, thậm chí thiếu hợp tác, gây cản trở cho công tác xử lý bệnh, như phun hóa chất; một vài nơi lực lượng cộng tác viên y tế tại một số địa phương chưa thực sự tích cực.
“Các cấp, các ngành, các địa phương cần tiếp tục đẩy mạnh truyền thông, tuyên truyền đến cộng đồng về các kiến thức cơ bản của bệnh và vận động người dân thực hiện diệt lăng quăng, bọ gậy tại các hộ gia đình, cơ quan, trường học. Bên cạnh đó, chúng tôi cũng đã giao cho Trung tâm Kiểm soát bệnh tật tỉnh phối hợp với Trung tâm Y tế các khu vực chủ động triển khai giám sát chặt chẽ việc xử lý triệt để ổ dịch SXH. Tổ chức vệ sinh môi trường, phun hóa chất tại các hộ gia đình thuộc khu vực ổ dịch. Đảm bảo phun hóa chất đúng kỹ thuật, đánh giá chỉ số véc tơ trước và sau phun để có chỉ định phun cụ thể. Xác định khu vực có nguy cơ cao để tổ chức phun hóa chất diện rộng. Mục tiêu cuối cùng là giảm số ca mắc, không để dịch bệnh bùng phát và hạn chế đến mức thấp nhất tử vong do bệnh sốt xuất huyết gây ra” Phó Giám đốc Sở Y tế Đắk Lắk Huỳnh Lê Xuân Bích nhấn mạnh.
Có thể nói, SXH hiện chưa có thuốc điều trị đặc hiệu nên người dân khi có dấu hiệu mắc bệnh cần nhanh chóng đến các cơ sở y tế để được hướng dẫn theo dõi, chăm sóc, điều trị; sự chủ quan của người bệnh sẽ dẫn đến bệnh diễn tiến nặng, điều trị khó khăn hơn. Khi bị SXH người bệnh tuyệt đối không được dùng kháng sinh bởi dùng kháng sinh không có tác dụng thậm chí còn gây tác dụng phụ.
Để phòng bệnh SXHD, Bộ Y tế khuyến cáo người dân cần chủ động thực hiện các biện pháp phòng bệnh sau:
- Đậy kín các dụng cụ chứa nước để muỗi không đẻ trứng;
- Diệt loăng quăng/bọ gậy bằng cách thả cá vào dụng cụ chứa nước;
- Bỏ các vật liệu phế thải, các hốc nước tự nhiên không cho muỗi đẻ trứng như chai, lọ, mảnh chai…;
- Ngủ màn, mặc quần áo dài phòng muỗi đốt cả ban ngày lẫn ban đêm;
- Phối hợp với ngành y tế khi phun hóa chất phòng, chống dịch;
- Khi sốt cần đến ngay cơ sở y tế để khám, không tự điều trị tại nhà..
Bài, ảnh: Bảo Trọng