Phát biểu tại hội nghị, BS.CKII Hoàng Hải Phúc nhấn mạnh, mặc dù số ca mắc sốt rét đã giảm mạnh, bệnh vẫn tiềm ẩn nguy cơ tại các địa bàn có lưu hành và trong nhóm dân cư thường xuyên đi rừng, ngủ rẫy, di biến động hoặc làm việc tại khu vực có nguy cơ. Vì vậy, công tác truyền thông cần được tổ chức phù hợp với đặc điểm từng địa bàn, từng nhóm đối tượng, giúp người dân nâng cao nhận thức và chủ động thực hiện các biện pháp phòng bệnh. Bên cạnh đó, việc huy động nguồn lực không chỉ dừng ở kinh phí mà còn cần sự phối hợp liên ngành, nhân lực, cơ sở vật chất, phương tiện truyền thông và sự tham gia tích cực của cộng đồng.
Theo báo cáo tại hội nghị, công tác phòng, chống sốt rét trên địa bàn tỉnh đạt nhiều kết quả tích cực. Số ca mắc giảm từ 12 ca năm 2021 xuống còn 6 ca năm 2025. Toàn bộ các ca mắc năm 2025 đều là ca ngoại lai, trong đó 5 ca từ Khánh Hòa và 1 ca từ Cameroon. Tỉnh không ghi nhận trường hợp tử vong hoặc sốt rét ác tính. Trong 10 tháng đầu năm 2026, Đắk Lắk ghi nhận 1 ca sốt rét ngoại lai từ Ghana trở về. Đến nay, toàn tỉnh có 68/102 xã, phường được công nhận loại trừ sốt rét. Tỉnh đặt mục tiêu phấn đấu 100% xã, phường đạt loại trừ sốt rét vào năm 2028, góp phần thực hiện mục tiêu loại trừ sốt rét trên toàn quốc vào năm 2030.
Tại hội nghị, các đại biểu đã nghe 4 tham luận của Trung tâm Y tế Sơn Hòa, M’Drắk, Ea Kar và Sông Cầu, chia sẻ kinh nghiệm huy động nguồn lực, duy trì thành quả và chủ động phòng ngừa sốt rét quay trở lại.
Tại Trung tâm Y tế Sơn Hòa, công tác phòng, chống sốt rét được triển khai tại 4 xã với địa bàn rộng, dân cư có tập quán đi rừng, ngủ rẫy và thường xuyên giao lưu với các vùng còn lưu hành sốt rét. Nhờ triển khai đồng bộ các biện pháp giám sát, điều trị và phòng, chống véc-tơ, số ca mắc giảm từ 11 ca năm 2021 xuống còn 1 ca năm 2023 và không ghi nhận ca mắc trong hai năm 2024–2025. Đơn vị cũng duy trì mạng lưới điểm kính hiển vi, y tế thôn bản, cấp phát màn, võng màn tẩm hóa chất và phối hợp các dự án hỗ trợ nhóm nguy cơ cao. Kinh nghiệm của Sơn Hòa là kết hợp ngân sách địa phương với nguồn tài trợ từ các dự án, tổ chức quốc tế; đồng thời tăng cường giám sát chủ động, quản lý người đi rừng, ngủ rẫy và đưa chỉ tiêu phòng, chống sốt rét vào nghị quyết, kế hoạch phát triển của địa phương.
Bác sĩ CKII Hoàng Hải Phúc - Giám đốc Trung tâm Kiểm soát bệnh tật phát biểu tại Hội nghị.
Trung tâm Y tế khu vực M’Drắk cũng chia sẻ kinh nghiệm phòng ngừa sốt rét quay trở lại sau khi được công nhận loại trừ vào năm 2024. Giai đoạn 2021–2026, đơn vị không ghi nhận ca bệnh nội địa; các ca mắc từ năm 2023 đến nay đều là ca ngoại lai. Công tác phòng, chống véc-tơ được duy trì tại các xã trọng điểm, kết hợp nguồn ngân sách nhà nước với hỗ trợ từ các dự án. Tuy nhiên, địa bàn rộng, dân cư di biến động, thiếu thuốc và vật tư, cùng những thay đổi trong hệ thống báo cáo sau sáp nhập hành chính là những khó khăn lớn.
Trung tâm Y tế Ea Kar tập trung vào việc duy trì thành quả phòng, chống sốt rét và hoàn thiện hồ sơ loại trừ sau sáp nhập hành chính. Đơn vị không ghi nhận ca mắc trong năm 2025 và 10 tháng đầu năm 2026; các ca mắc giai đoạn 2023–2024 đều là ca ngoại lai. Sau khi 16 xã được sắp xếp thành 5 xã mới, việc hoàn thiện hồ sơ loại trừ sốt rét gặp khó khăn do thay đổi địa giới và tổ chức hành chính. Đơn vị kiến nghị CDC tỉnh hướng dẫn tiêu chí lập hồ sơ cho các xã sau sáp nhập, bổ sung thuốc và hóa chất xét nghiệm.
Báo cáo viên trình bày tham luận tại Hội nghị.
Trung tâm Y tế Sông Cầu chia sẻ mô hình kết hợp ngân sách địa phương với nguồn hỗ trợ từ Quỹ Toàn cầu thông qua Dự án RAI4E. Trong đó, ngân sách địa phương bảo đảm duy trì mạng lưới nhân lực, hoạt động giám sát và can thiệp thường xuyên; nguồn tài trợ hỗ trợ vật tư, trang thiết bị, đào tạo và truyền thông cho nhóm nguy cơ cao. Được công nhận loại trừ sốt rét năm 2023 và không ghi nhận ca mắc mới từ năm 2020 đến nay, Sông Cầu xác định thách thức lớn nhất là duy trì bền vững thành quả, phòng ngừa bệnh quay trở lại do di biến động dân cư và tâm lý chủ quan. Đơn vị kiến nghị đưa các chỉ tiêu phòng, chống sốt rét vào kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội địa phương, đồng thời bảo đảm minh bạch nguồn viện trợ và kịp thời đưa vật tư đến người dân có nguy cơ.
Với 68/102 xã, phường đã được công nhận loại trừ sốt rét, Đắk Lắk còn 34 đơn vị cần tiếp tục hoàn thiện các tiêu chí. Trong bối cảnh địa bàn quản lý mở rộng sau sáp nhập, việc duy trì giám sát, bảo đảm thuốc và vật tư xét nghiệm, đồng thời quản lý tốt nhóm dân cư có nguy cơ sẽ là những nhiệm vụ quan trọng để tỉnh tiến tới mục tiêu loại trừ sốt rét vào năm 2028.
Bài: Thu Phượng -
Ảnh: Quang Nhật