Tại Bệnh viện Tâm thần tỉnh Đắk Lắk, trung bình một tháng bệnh viện tiếp nhận từ 10 đến 15 bệnh nhân nhập viện bị các rối loạn tâm thần sau thời gian dài lệ thuộc vào rượu. Không ít người đến viện trong tình trạng kích động dữ dội, hoảng loạn, mất định hướng và xuất hiện các cơn ảo giác khiến việc điều trị trở nên phức tạp. Tại Khoa Vật lý trị liệu - Phục hồi chức năng, Bệnh viện Tâm thần tỉnh Đắk Lắk: trong phòng điều trị, bệnh nhân V, ngoài 50 tuổi (tỉnh Lâm Đồng) lặng lẽ ngồi trên mép giường bệnh. Ánh mắt ông vô định, chậm rãi hướng về khoảng không trước mặt như không còn điểm tựa. Dù tiếng trò chuyện của người thân và nhân viên y tế vẫn vang lên xung quanh, ông hầu như không có phản ứng. Khuôn mặt hốc hác, thần sắc mệt mỏi, đôi mắt đờ đẫn như đã cạn kiệt mọi cảm xúc sau nhiều năm chìm trong men rượu. Với hình ảnh này, ít ai có thể hình dung được chỉ cách đó vài ngày, bệnh nhân V nhập viện với cơn la hét, cào cấu, đánh người nhà chạy khắp nơi.
Hạn chế thức uống có cồn để tránh xảy ra những hệ luỵ đáng tiếc.
Theo người nhà, trước khi nhập viện, bệnh nhân V rơi vào trạng thái kích động dữ dội, liên tục la hét, đập phá đồ đạc, chạy khắp nhà và khẳng định có hàng nghìn con bọ đang bò khắp cơ thể. Dù người thân nhiều lần giải thích đó chỉ là ảo giác, ông vẫn hoảng loạn, dùng tay cào cấu da, phủi người liên tục và không cho bất kỳ ai lại gần. Khi được đưa đến bệnh viện, tình trạng kích động ngày càng dữ dội. Bệnh nhân liên tục vùng vẫy, chống đối, giằng co với nhân viên y tế. Nhiều người gồm bác sĩ, điều dưỡng và người nhà phải phối hợp giữ bệnh nhân để tránh tự gây thương tích hoặc làm tổn thương những người xung quanh. Dù vậy, việc khống chế cũng rất khó khăn bởi người bệnh gần như mất hoàn toàn khả năng kiểm soát hành vi.
Theo bác sĩ Võ Hồng Khắc, Khoa Vật lý trị liệu - Phục hồi chức năng (Bệnh viện Tâm thần tỉnh Đắk Lắk): bệnh nhân rơi vào hội chứng cai rượu nặng kèm rối loạn tâm thần. Đây là một trong rất nhiều ca bệnh mà khoa tiếp nhận mỗi năm. Những tiếng nói và hình ảnh khiến bệnh nhân hoảng loạn hoàn toàn chỉ tồn tại trong ảo giác. Trong cơn mê sảng do hội chứng cai rượu, người bệnh không còn nhận biết đúng thực tại. Họ có thể nhìn thấy những hình ảnh không tồn tại, nghe thấy tiếng nói đe dọa hoặc tin rằng có người muốn làm hại mình. Vì vậy, mọi hành động chống cự của họ đều xuất phát từ nỗi sợ hãi rất thật trong nhận thức của người bệnh. Tuy nhiên, nếu bệnh nhân được điều trị tích cực, kết hợp dùng thuốc và theo dõi liên tục, những cơn kích động sẽ dần được kiểm soát.
Theo các bác sĩ chuyên khoa tâm thần, điểm chung của những bệnh nhân này là đều có tiền sử lệ thuộc rượu kéo dài. Ban đầu, họ chỉ uống để giao tiếp, để giải khuây sau giờ làm việc hoặc để dễ ngủ. Nhưng theo thời gian, não bộ thích nghi với sự hiện diện của cồn. Rượu không còn là lựa chọn mà trở thành một nhu cầu. Khi không có rượu, cơ thể phản ứng dữ dội bằng run tay, mất ngủ, lo âu và ở mức độ nặng hơn là mê sảng, hoang tưởng, ảo giác. "Bản chất đây không phải là say rượu thông thường mà là một bệnh lý liên quan đến sự lệ thuộc cồn. Não bộ của người bệnh đã thay đổi sau nhiều năm tiếp xúc với rượu. Nếu ngừng đột ngột mà không có sự theo dõi y tế, họ có thể rơi vào hội chứng cai rượu nặng. Đây là tình trạng cấp cứu vì nguy cơ co giật, rối loạn nhịp tim, suy đa cơ quan và tử vong”, bác sĩ Khắc cho hay.
Điều khiến các bác sĩ trăn trở không chỉ là những tổn thương trên cơ thể người bệnh mà còn là những hệ lụy phía sau cánh cửa mỗi gia đình. Có người vợ nhiều năm thay chồng trả nợ vì những cuộc nhậu triền miên. Có những đứa trẻ lớn lên với nỗi sợ hãi mỗi khi nghe tiếng xe của cha trước cổng nhà. Có những bậc cha mẹ già ngoài bảy mươi vẫn phải chăm sóc người con đã bạc tóc nhưng không thể từ bỏ rượu.
Bệnh nhân nếu được điều trị tích cực, kết hợp dùng thuốc và theo dõi liên tục, rối loạn tâm thần do nghiện rượu dần được kiểm soát.
"Mỗi lần bệnh nhân nhập viện là cả gia đình gần như kiệt sức, chúng tôi luôn sống trong tâm trạng bất an vì không biết khi nào người thân lại tái nghiện”, người nhà của một bệnh nhân nghiện rượu khác chia sẻ.
Theo các chuyên gia, rượu còn là một trong những yếu tố góp phần làm gia tăng tai nạn giao thông, bạo lực gia đình, tai nạn lao động và nhiều hành vi vi phạm pháp luật. Không ít bệnh nhân nhập viện sau những cuộc nhậu không phải vì ngộ độc rượu, mà vì chấn thương sọ não, đa chấn thương hoặc đâm chém trong lúc mất kiểm soát hành vi. Điều đáng nói là nhiều người vẫn xem việc uống rượu là biểu hiện của sự nhiệt tình, của bản lĩnh đàn ông hay phép lịch sự trong giao tiếp. Chính những quan niệm ấy khiến không ít người bước từ những chén rượu xã giao đến tình trạng lệ thuộc mà không nhận ra.
"Bệnh nhân thường chỉ đến viện khi đã xuất hiện biến chứng nặng. Trong khi đó, lệ thuộc rượu hoàn toàn có thể được phát hiện sớm và điều trị nếu người bệnh chủ động tìm đến các cơ sở y tế. Điều trị nghiện rượu không chỉ là cắt cơn hay giải độc. Quan trọng hơn là phục hồi sức khỏe tâm thần, thay đổi hành vi và xây dựng lại môi trường sống để người bệnh không quay trở lại với rượu. Quá trình này có thể kéo dài nhiều tháng, thậm chí nhiều năm, và cần sự đồng hành của gia đình”, bác sĩ Khắc khẳng định.
Không có loại thuốc nào giúp người bệnh khỏi nghiện chỉ sau vài ngày. Muốn cai rượu thành công phải điều trị toàn diện, kiên trì và có sự hỗ trợ của người thân. Nếu tiếp tục uống trở lại, những tổn thương ở gan, não và tim mạch sẽ tích lũy nặng hơn, còn các đợt rối loạn tâm thần có nguy cơ tái phát với mức độ nghiêm trọng hơn. Ở bệnh viện, những cơn mê sảng rồi cũng qua, những tiếng la hét rồi cũng lắng xuống sau nhiều ngày điều trị. Nhưng phía sau mỗi bệnh nhân xuất viện là một hành trình dài để lấy lại sức khỏe, hàn gắn gia đình và tìm cách thoát khỏi sự lệ thuộc vào men rượu. Đó cũng là lời nhắc nhở rằng, cái giá của rượu chưa bao giờ chỉ được tính bằng số tiền bỏ ra cho một cuộc nhậu mà còn bằng sức khỏe, hạnh phúc và đôi khi là cả một cuộc đời./.
Bài: Mỹ Hạnh - Ảnh: Bảo Trọng