Làm vì trách nhiệm với cộng đồng
Những ngày cuối tháng 5, khi tiết trời xã vùng biên Ea Rốc, tỉnh Đắk Lắk lại bắt đầu trở nên oi bức hơn, từng lớp bụi đất đỏ cuốn theo chiếc xe máy của người đi đường. Không quản nắng nóng, theo kế hoạch của Trạm y tế xã giao, chị Lục Thị Hoa- cộng tác viên y tế thôn 8, xã Ea Rốc lại rong ruổi đến từng gia đình để tuyên truyền tới người dân về các biện pháp phòng chống các bệnh khi thời tiết giao mùa và chuẩn bị cho chiến dịch tiêm chủng mở rộng, chiến dịch cho trẻ uống Vitamin A sắp tới. Chị Hoa cho biết, muốn bà con hiểu và tự chăm sóc sức khỏe thì bản thân những nhân viên y tế ở cơ sở phải tới từng gia đình để hướng dẫn, thậm chí phải đi lại nhiều lần vì có nhiều gia đình do đi làm ăn xa hoặc ở lại trong rẫy nhiều ngày mới về nhà.
“Để giúp bà con ăn uống hợp vệ sinh, ốm đau phải đến cơ sở y tế…bản thân mình đã phải rất kiên trì đến từng nhà để tư vấn, thậm chí là thuyết phục họ phải cho con đi tiêm phòng… Nhờ vậy đến nay, người dân trong thôn đã có ý thức hơn rất nhiều trong việc tự phòng bệnh, đặc biệt hiện nay phụ nữ mang thai đã biết chăm sóc, tiêm phòng hay là biết đến trạm y tế để kiểm tra định kỳ.. trong thôn không có trẻ dưới 5 tuổi bị suy dinh dưỡng…”chị Hoa chia sẻ.
Bà L.T.K nhà cách Trạm Y tế xã Ea Rốc 03 km cho biết, ngày trước do không biết cách phòng, chống dịch bệnh, không thực hiện tốt việc ăn, ở hợp vệ sinh nên các thành viên trong gia đình thường hay đau ốm.
“Từ khi có nhân viên y tế thôn tới gia đình vận động, tuyên truyền, các thành viên trong gia đình đã biết cách giữ gìn vệ sinh nhà cửa; biết cách thu gom, phân loại, xử lý rác thải, nhất là biết cách bảo vệ nguồn nước sạch để dùng trong sinh hoạt; con trẻ tới độ tuổi tiêm chủng được đưa đi tiêm phòng đầy đủ, đúng lịch, nhờ đó sức khỏe của gia đình tôi đã nâng lên rất nhiều” bà K tâm sự.
Đến Buôn Ky, Phường Thành Nhất, tỉnh Đắk Lắk hỏi chị H’Mốc Buôn Yă – cộng tác y tế, ai cũng biết, bởi không những là cán bộ năng nổ, nhiệt tình mà chị còn rất quan tâm đến đời sống, sức khỏe của người dân trong Buôn. Chị H’Mốc Buôn Yă cho biết, toàn Buôn có trên 900 hộ gia đình, trong đó trên 90% số hộ đồng bào dân tộc thiểu số tại chỗ. Những năm trước đây, đời sống của nhân dân trong Buôn còn nhiều khó khăn, nhận thức về việc chăm sóc sức khỏe, phòng, chống dịch bệnh còn hạn chế. Bản thân chị là người địa phương, lại hiểu rõ văn hóa, phong tục, tập quán của bà con mình, vì vậy, chị H’Mốc luôn gần gũi, tăng cường tuyên truyền, hướng dẫn bà con những biện pháp để bảo vệ, nâng cao sức khỏe của bản thân và gia đình.
Chị H’Mốc Buôn Yă – Cộng tác viên Y tế buôn Ky, phường Thành Nhất (áo hồng) truyền thông sức khỏe cho người dân địa phương
“Với vai trò là nhân viên y tế buôn, bản thân tôi phải thường xuyên lồng ghép việc tư vấn, chăm sóc sức khỏe với việc tuyên truyền, bài trừ các hủ tục, mê tín dị đoan. Qua đó góp phần nâng cao nhận thức của người dân trong việc chăm sóc sức khỏe, từng bước thay đổi những tập quán lạc hậu, không còn phù hợp. Công việc thì rất nhiều, thậm chí có những việc “không tên” nhưng mức phụ cấp mỗi tháng chỉ bằng 2 - 3 ngày công lao động bình thường nên nếu không vì trách nhiệm, có lẽ tôi đã bỏ việc từ lâu” chị H’Mốc chia sẻ.
Nếu như trước đây, nhiều phụ nữ vùng sâu, vùng xa, vùng biên giới của tỉnh Đắk Lắk vẫn còn sinh nở tại nhà, thì nhiều năm gần đây, chị em đều đã chủ động đến bệnh viện. Trong quá trình mang thai, họ còn biết phải tiêm đủ 3 mũi phòng uốn ván; biết cách chăm sóc con sao cho đảm bảo dinh dưỡng, biết đưa con đến trạm y tế tiêm đủ các mũi vắc-xin trong chương trình tiêm chủng của Nhà nước… Kết quả này đạt được một phần là nhờ nhân viên y tế thôn, buôn đã tuyên truyền, vận động, thông báo, đôn đốc… đến từng đối tượng.
Chế độ phụ cấp cho y tế thôn bản
Có thể nói, những năm qua, nhờ có sự tham gia tích cực của nhân viên y tế thôn bản đã giúp các địa phương triển khai, thực hiện có hiệu quả các chương trình mục tiêu y tế - dân số như phòng chống dịch bệnh, sốt rét, các bệnh không lây nhiễm, suy dinh dưỡng trẻ em, tiêm chủng mở rộng, công tác dân số - kế hoạch hóa gia đình… Đặc biệt, trong thời điểm các loại dịch bệnh bùng phát thì nhân viên y tế thôn bản lại chính là lực lượng nòng cốt, chung tay cùng cán bộ y tế tuyến cơ sở thực hiện tốt các nhiệm vụ phòng, chống dịch bệnh tại cộng đồng.
Tuy nhiên, dù có những đóng góp tích cực cho công tác chăm sóc sức khỏe tại cộng đồng nhưng hiện nay mức phụ cấp cho nhân viên y tế thôn buôn rất thấp nên khó “giữ chân” họ bám nắm với công việc tại cơ sở.
Bà Triệu Ngự Cẩm Oanh- Giám đốc Trạm Y tế Phường Thành Nhất, cho biết, trên địa bàn phường hiện có 24 nhân viên y tế tại 24 tổ dân phố, buôn. Những năm qua, các nhân viên viên y tế ở cơ sở đã có nhiều đóng góp thầm lặng, góp phần nâng cao chất lượng dân số và sức khỏe cộng đồng. Tuy nhiên, hiện nay đội ngũ y tế này đang được hưởng theo Quyết định 75/2009/QĐ-TTg ngày 11/5/2009 của Thủ tướng Chính phủ quy định chế độ phụ cấp hàng tháng đối với nhân viên y tế thôn, buôn bằng 0,5 và 0,3 so với mức lương tối thiểu và dao động từ 300.000 - 500.000 đồng/tháng, tùy địa bàn, được chi từ ngân sách địa phương. Với chế độ phụ cấp như hiện nay chỉ là sự hỗ trợ tinh thần, chưa thể khiến cho đội ngũ này yên tâm gắn bó với công việc.
Nhân viên y tế và cán bộ Trạm Y tế xã Krông Pắc tuyên truyền cách phòng bệnh sốt xuất huyết cho người dân địa phương.
“Nhiệm vụ của các nhân viên viên y tế tại các Tổ dân phố, Buôn trên địa bàn phường rất nặng nề, nhất là ở những Buôn vùng dân tộc thiểu số tại chỗ. Mức phụ cấp của họ không cao nhưng vì lợi ích của cộng đồng, họ vẫn luôn thực hiện tốt các phần việc được giao. Để giúp độ ngũ y tế tại cơ sở yên tâm làm việc, chúng tôi hy vọng trong thời gian tới, tỉnh Đắk Lắk có sự quan tâm hơn về chế độ phụ cấp giúp họ vững vàng nơi tuyến đầu chăm sóc sức khỏe cơ sở” bà Oanh cho biết.
Cũng trao đổi về chế độ phụ cấp cho nhân viên y tế ở các thôn trên địa bàn, ông Mai Thế Thừa- Giám đốc Trạm Y tế xã Ea Rốc, tỉnh Đắk Lắk cho biết, toàn xã hiện có 35 nhân viên y tế thôn quản lý trên 24.000 nhân khẩu. Sau khi sáp nhập, địa bàn rộng, dân cư sống không tập trung phần nhiều đã ảnh hưởng không nhỏ đến hoạt động cán bộ y tế tại cơ sở.
“Đội ngũ này về cơ bản chưa được đào tạo theo quy định. Nguồn phụ cấp thấp nên khi có hướng cho đi đào tạo để phục vụ lâu dài thì họ không đi. Người làm tốt, có trình độ thì không chịu làm. Vì thực hiện có rất nhiều việc như điều tra nắm số trẻ <6 tuổi, nắm số trẻ được tiêm chủng, uống Vitamin A, số bà mẹ mang thai…nên áp lực rất nhiều. Nói chung đội ngũ cộng tác viên y tế trên địa bàn rất nhiều việc, áp lực khá nhiều từ người dân trong khi đó chế độ phụ cấp lại quá thấp” ông Thừa nhấn mạnh.
Nhằm giúp đội ngũ nhân viên y tế thôn, bản duy trì cuộc sống và yên tâm gắn bó với công việc, Bộ Y tế đã đề xuất thay đổi từ "chế độ phụ cấp" thành "chế độ hỗ trợ hằng tháng" đối với nhân viên y tế thôn, bản. Đồng thời, xây dựng Dự thảo tăng mức chế độ hỗ trợ hằng tháng so với mức phụ cấp trước đây, bảo đảm đáp ứng thực tiễn và theo kiến nghị của các địa phương. Cụ thể theo Dự thảo, mức hỗ trợ hằng tháng đối với nhân viên y tế thôn, tổ dân phố và cô đỡ thôn, bản bằng 0,7 hoặc 0,5 so với “mức lương cơ sở” là 2.340.000 đồng/tháng (hiện tại đang áp dụng mức 0,5 và 0,3 so với mức “lương tối thiểu”). Trong đó, mức 0,7 áp dụng đối với nhân viên y tế thôn, tổ dân phố và cô đỡ thôn, bản làm việc tại các thôn có từ 350 hộ gia đình trở lên; các thôn, bản tại các xã vùng khó khăn theo quyết định Thủ tướng; các tổ dân phố, khu phố có từ 500 hộ gia đình trở lên. Mức 0,5 áp dụng đối với nhân viên y tế thôn, tổ dân phố và cô đỡ thôn, bản làm việc tại thôn, bản, tổ dân phố còn lại.
Có thể nói, không quản ngại khó khăn, đội ngũ nhân viên y tế thôn, buôn tại tỉnh Đắk Lắk vẫn đang thầm lặng cống hiến với tư cách là lực lượng y tế cơ sở gần dân nhất. Đặc biệt, trước bối cảnh mô hình bệnh tật ngày càng diễn biến phức tạp, áp lực đè nặng từ khối lượng công việc ngày càng nhiều thì một cơ chế phụ cấp thỏa đáng lúc này chính là điểm tựa thiết thực nhất. Đây không chỉ là sự đãi ngộ xứng đáng để họ yên tâm công tác, mà còn là mắt xích cốt lõi để giữ vững 'cánh tay nối dài' của ngành y tế, hướng tới mục tiêu bảo vệ chăm sóc và nâng cao sức khỏe toàn dân theo tinh thần Nghị quyết 72 của Bộ chính trị.
Bảo Trọng