Thông tin vắc xin Rota được đưa vào Chương trình Tiêm chủng mở rộng đã nhận được sự quan tâm, hưởng ứng tích cực từ đông đảo phụ huynh trên địa bàn tỉnh Đắk Lắk. Tại nhiều điểm tiêm chủng, số lượng trẻ được đưa đến uống vắc xin Rota tăng lên rõ rệt, cho thấy nhận thức của người dân về vai trò của tiêm chủng trong phòng bệnh cho trẻ ngày càng được nâng cao. Tại điểm tiêm chủng Tân Lợi (phường Buôn Ma Thuột, tỉnh Đắk Lắk), trong các buổi tiêm chủng định kỳ, nhiều phụ huynh đã chủ động đưa con đến uống vắc xin từ sớm. Không khí tại điểm tiêm nhộn nhịp nhưng vẫn bảo đảm trật tự với các khâu khám sàng lọc, tư vấn và theo dõi trẻ sau uống được thực hiện chặt chẽ.
Có mặt tại điểm tiêm để đưa con trai hơn 2 tháng tuổi đi uống vắc xin Rota, chị Nguyễn Thị Hồng (trú tại phường Buôn Ma Thuột), chia sẻ: “Tôi từng nghe nhiều trường hợp trẻ bị tiêu chảy nặng phải nhập viện và nguy hiểm đến tính mạng của trẻ nên rất lo lắng. Bản thân cũng từng bị tiêu chảy nên tôi biết bệnh gây ảnh hưởng đến sức khỏe như thế nào. Do đó, khi được cán bộ y tế thông báo vắc xin Rota đã được triển khai miễn phí trong Chương trình tiêm chủng mở rộng, tôi đã chủ động đưa con đến uống đúng lịch nhằm bảo vệ cho con không bị mắc bệnh”.
Để công tác cho trẻ uống vắc xin thuận lợi, tại điểm tiêm chủng, công tác tiếp đón, khám sàng lọc và hướng dẫn phụ huynh được thực hiện cẩn thận. Do đây là loại vắc xin uống nên cán bộ y tế phải thao tác nhẹ nhàng, đúng kỹ thuật và tư vấn cho phụ huynh về lịch uống, cách chăm sóc trẻ trước và sau khi uống vắc xin nhằm hạn chế tình trạng nôn, trớ sau khi uống vắc xin của trẻ. Bà Trương Thị Thoa – cán bộ phụ trách tiêm chủng tại điểm tiêm Tân Lợi cho biết, vắc xin Rota mới được đưa vào tiêm chủng mở rộng nên cán bộ của Trạm đều được tăng cường tập huấn, cập nhật kiến thức chuyên môn cũng như kỹ năng thực hành để bảo đảm quá trình cho trẻ uống vắc xin diễn ra an toàn, hiệu quả. “Khác với các loại vắc xin tiêm thông thường, vắc xin Rota là dạng uống nên đòi hỏi thao tác cẩn thận hơn. Trẻ nhỏ rất dễ quấy khóc, nôn hoặc trớ nếu uống không đúng cách. Vì vậy, cán bộ tiêm chủng phải được tập huấn kỹ về kỹ thuật cho trẻ uống, cách giữ tư thế, chia lượng uống phù hợp cũng như hướng dẫn phụ huynh không cho trẻ bú quá no trước khi uống vắc xin”, bà Thoa cho biết.
Trẻ được cán bộ y tế tại điểm tiêm chủng Tân Lợi cho uống vắc xin Rota phòng tiêu chảy trong Chương trình tiêm chủng mở rộng.
Theo bà Thoa, để triển khai hiệu quả loại vắc xin mới này, đội ngũ cán bộ tại điểm tiêm đã được tăng cường tập huấn chuyên môn, cập nhật quy trình bảo quản, chỉ định, chống chỉ định cũng như xử lý các tình huống phát sinh sau uống vắc xin. Đồng thời, cán bộ y tế cũng đẩy mạnh truyền thông để phụ huynh hiểu rõ lợi ích của việc cho trẻ uống đầy đủ, đúng lịch.
Thông tin về bệnh tiêu chảy cấp do vi rút Rota, Thạc sĩ, bác sĩ CKII Lê Phúc – Phó Giám đốc Trung tâm Kiểm soát bệnh tật tỉnh Đắk Lắk, cho biết: Bệnh tiêu chảy cấp là tình trạng đi phân lỏng nhiều nước từ 3 lần trở lên trong vòng 24 giờ và kéo dài không quá 14 ngày. Nguyên nhân chủ yếu là do nhiễm vi khuẩn, vi rút, ký sinh trùng hoặc ngộ độc thực phẩm. “Đối với trẻ em, vi rút Rota là nguyên nhân hàng đầu gây tiêu chảy cấp nặng ở trẻ dưới 5 tuổi. Bệnh có thể diễn tiến từ nhẹ đến nặng tùy tình trạng mất nước và việc điều trị kịp thời hay không. Nhiều trường hợp có thể dẫn đến biến chứng như co giật, tổn thương não, thậm chí tử vong”, bác sĩ Lê Phúc nhấn mạnh.
Theo bác sĩ Lê Phúc, tại các nước đang phát triển, vi rút Rota gây ra hơn 500.000 ca tử vong mỗi năm ở trẻ dưới 5 tuổi. Tại Việt Nam, qua hơn 10 năm giám sát, vi rút Rota chiếm từ 20–57% các trường hợp tiêu chảy cấp ở trẻ em dưới 5 tuổi nhập viện. Điều đáng lưu ý là bệnh hiện chưa có thuốc điều trị đặc hiệu, do đó tiêm chủng là biện pháp phòng bệnh hiệu quả nhất. Vắc xin Rota là dạng vắc xin sống giảm độc lực, có khả năng kích thích cơ thể tạo miễn dịch hiệu quả trong phòng bệnh tiêu chảy cấp do vi rút Rota gây ra. Hiện nay, trong Chương trình Tiêm chủng mở rộng đang sử dụng các loại vắc xin như Rotavin và RotaRix. Theo lịch tiêm chủng, mỗi trẻ sẽ được uống 2 liều, trong đó liều đầu tiên khi trẻ được 2 tháng tuổi và liều thứ hai cách liều đầu ít nhất 1 tháng. Việc uống đủ 2 liều cần hoàn thành trước khi trẻ được 6 tháng tuổi.
Vắc xin Rota giúp bảo vệ trẻ nhỏ trước nguy cơ tiêu chảy cấp nguy hiểm.
Bác sĩ Lê Phúc cũng khuyến cáo, phụ huynh cần tuân thủ đúng lịch uống của từng loại vắc xin, không tự ý phối hợp hoặc sử dụng xen kẽ các loại khác nhau cho cùng một trẻ. Trước và sau khi uống khoảng 30 phút, không nên cho trẻ bú quá no để hạn chế nôn trớ. Đồng thời, phụ huynh cần thông báo đầy đủ tình trạng sức khỏe và tiền sử bệnh của trẻ cho cán bộ y tế, đặc biệt với những trẻ có tiền sử lồng ruột.
Bên cạnh tiêm chủng đầy đủ, để phòng bệnh tiêu chảy hiệu quả cho trẻ, ngành Y tế khuyến cáo phụ huynh cần cho trẻ bú mẹ hoàn toàn trong 6 tháng đầu đời, sử dụng thực phẩm an toàn, ăn chín uống chín, giữ gìn vệ sinh cá nhân và môi trường sống sạch sẽ.
Việc đưa vắc xin Rota vào Chương trình Tiêm chủng mở rộng không chỉ giúp giảm gánh nặng bệnh tật, giảm số ca nhập viện do tiêu chảy cấp ở trẻ nhỏ mà còn góp phần nâng cao chất lượng chăm sóc sức khỏe trẻ em trên địa bàn tỉnh Đắk Lắk. Đây cũng là bước tiến quan trọng trong công tác phòng bệnh chủ động, giúp nhiều trẻ em, đặc biệt là trẻ em ở vùng khó khăn, có cơ hội tiếp cận vắc xin miễn phí để được bảo vệ từ sớm. Với sự vào cuộc tích cực của ngành Y tế cùng sự đồng thuận, hưởng ứng của người dân, vắc xin Rota được kỳ vọng sẽ trở thành “lá chắn” hiệu quả giúp giảm nguy cơ mắc và biến chứng nặng do tiêu chảy cấp gây ra, góp phần để trẻ em được phát triển khỏe mạnh, an toàn ngay từ những năm tháng đầu đời./.
Bài: Mai Lê - Ảnh: Đình Thi